कूर्मपुराणम्

सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्

तो रोज एकत्र पठण करताना तुपाच्या आहुती देऊन त्यांना संतुष्ट करतो.

धर्माङ्गानि पुराणानि मांसैस्तर्पयते सुरान्

धर्माचे अंग आणि पुराणे म्हणत देवांना तो मांसाच्या नैवेद्याने तृप्त करतो.

गायत्रीमप्यधीयीत गत्वारण्यं समाहितः

एकाग्र मनाने जंगलात जाऊन गायत्रीचे पठण करावे.

गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः

गायत्रीचे नेहमी जप करावा; हाच जपयज्ञ म्हणून ओळखला जातो.

एकतश्चतुरो वेदान् गायत्रीं च तथैकतः

एका बाजूला चारही वेद आणि दुसऱ्या बाजूला फक्त गायत्री आहे.

ततो ऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः

त्यामुळे श्रद्धेने आणि एकाग्रतेने सावित्रीचे पठण करावे.

महाव्याहृतयस्तिस्त्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः

तीन महाव्याहृती सर्व अशुभ दूर करतात.

सत्त्वं रजस्तमस्तिस्त्रः क्रमाद् व्याहृतयः स्मृताः

सत्त्व, रज आणि तम — या तीनही क्रमाने व्याहृती म्हणून ओळखल्या जातात.

एष मन्त्रो महायोगः सारात् सार उदाहृतः

हा मंत्र म्हणजे महान योग असून सर्व सारांचा सार म्हणून सांगितला आहे.

विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्

जो ब्रह्मचारी त्याचा अर्थ समजतो, तो सर्वोच्च अवस्था प्राप्त करतो.

न गायत्र्याः परं जप्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

गायत्रीपेक्षा श्रेष्ठ असा कोणताही जप नाही; हे जाणून मनुष्य मुक्त होतो.

आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्

आषाढ किंवा प्रोष्टपद या महिन्यात वेदाध्ययनाचा विधी स्मरणात ठेवला आहे.

अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः

ब्रह्मचारीने शुद्ध जागी, एकाग्र मनाने अभ्यास करावा.

माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्ने प्रथमे ऽहनि

किंवा माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षात, पहिल्या दिवशी सकाळी.

वेदाङ्गानि पुराणानि कृष्णपक्षे च मानवम्

वेदांचे अंग, पुराणे आणि कृष्ण पक्षात मनुस्मृती यांचा अभ्यास करावा.

अध्यापनं च कुर्वाणो ह्यभ्यस्यन्नपि यत्नतः

अभ्यास करत असतानाही अध्यापन आणि मन लावून सराव करावा.

आकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः

प्रजापती म्हणाले की, हे काळ अभ्यासासाठी योग्य नाहीत.

तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने

त्या वेळी, चुकीच्या ऋतूत किंवा आकाशात ढग दिसले असता, वेदाध्ययन करणे मनाई आहे.

एतानाकालिकान् विद्यादनध्यायानृतावपि

ही सर्व वेळा वेदाध्ययनासाठी अयोग्य मानल्या जातात, जरी त्या चुकीच्या ऋतूत असल्या तरीही.

सज्योतिः स्यादनध्यायः शेषरात्रौ यथा दिवा

रात्री विजेचा कडकडाट होत असताना, जसे दिवसा वेदाध्ययन वर्ज्य असते तसेच ते रात्रीही वर्ज्य आहे.

धर्मनैपुण्यकामानां पूतिगन्धे च नित्यशः

जे धर्म आणि पुण्याची इच्छा करतात, त्यांनी नेहमीच दुर्गंध येत असताना वेदाध्ययन करू नये.

अनध्यायो रुद्यमाने समवाये जनस्य च

कोणी रडत असेल किंवा लोक एकत्र जमले असतील, तेव्हा वेदाध्ययन करणे वर्ज्य आहे.

उच्छिष्टः श्राद्धबुक् चैव मनसापि न चिन्तयेत्

अपवित्र असताना, जेवणानंतर किंवा श्राद्धाचे अन्न घेतल्यावर, मनातही वेदाध्ययनाचा विचार करू नये.

त्र्यहं न कीर्तयेद् ब्रह्म राज्ञो राहोश्च सूतके

राजा, राहू किंवा जन्मामुळे आलेल्या अशौचाच्या काळात, तीन दिवस वेदपठण करू नये.

विप्रस्य विदुषो देहे तावद् ब्रह्म न कीर्तयेत्

विद्वान ब्राह्मणाच्या शरीरात अशौच असताना, तोपर्यंत वेदपठण करू नये.

नाधीयीतामिषं जग्ध्वा सूतकान्नाद्यमेव च

मांस खाल्ल्यानंतर किंवा सुतक असलेल्या घरचे अन्न घेतल्यावर वेदाध्ययन करू नये.

अमावास्यां चतुर्दश्यां पौर्णमास्यष्टमीषु च

अमावस्या, चतुर्दशी, पौर्णिमा आणि अष्टमी या दिवशी वेदाध्ययन करणे वर्ज्य आहे.

अष्टकासु त्वहोरात्रं ऋत्वन्त्यासु च रात्रिषु

अष्टका या दिवशी, दिवसा आणि रात्री, तसेच ऋतूच्या शेवटच्या रात्री वेदाध्ययन करू नये.

तिस्त्रो ऽष्टकाः समाख्याता कृष्णपक्षेतु सूरिभिः

पंडितांनी कृष्णपक्षात तीन अष्टका असल्याचे सांगितले आहे.