कूर्मपुराणम्

मातृवद् वृत्तिमातिष्ठेन्मात् ताभ्यो गरीयसी

त्यांच्याशी आईसारखे वागावे, कारण आई सर्वांत मोठी असते.

वेदमध्यापयेद् धर्मं पुराणाङ्गानि नित्यशः

तो रोज वेद, धर्म आणि पुराणांचे अंग शिकवावे.

हरते दुष्कृतं तस्य शिष्यस्य वसतो गुरुः

गुरू, जो शिष्य त्याच्याकडे राहतो, त्याचे पाप दूर करतो.

शक्तो ऽन्नदोर्ऽथो स्वःसाधुरध्याप्या दश धर्मतः

जो अन्न, धन आणि स्वर्ग देऊ शकतो, त्याने दहा शिष्यांना धर्माप्रमाणे शिकवावे.

एतेषु ब्रह्मणो दानमन्यत्र तु यथोदितान्

यामध्ये ब्राह्मणांसाठी विद्या दान आहे; इतरांसाठी जसे आधी सांगितले तसे.

अधीष्व भो इति ब्रूयाद् विरामो ऽस्त्विति चारमेत्

तो 'शिका' असे सांगावे आणि 'थोडा विराम घ्या' असेही मार्गदर्शन करावे.

प्राणायामैस्त्रिभिः पूतस्तत ओङ्कारमर्हति

तीन श्वासांनी शुद्ध झाल्यावर तो 'ॐ' उच्चारण्यास पात्र होतो.

कुर्यादध्ययनं नित्यं स ब्रह्माञ्जलिपूर्वतः

तो रोज ब्रह्माला नमस्कार करून अभ्यास सुरू करावा.

अधीयीताप्ययं नित्यं ब्राह्मण्याच्च्यवते ऽन्यथा

त्याने रोज अभ्यास करावा; अन्यथा तो ब्राह्मणत्वापासून दूर जातो.

प्रीणाति तर्पयन्त्येनं कामैस्तृप्ताः सदैव हि

आपल्या इच्छा पूर्ण झाल्यामुळे त्या नेहमीच तृप्त असतात आणि त्याला आनंदित करतात, समाधान देतात.

सामान्यधीते प्रीणाति घृताहुतिभिरन्वहम्

तो रोज एकत्र पठण करताना तुपाच्या आहुती देऊन त्यांना संतुष्ट करतो.

धर्माङ्गानि पुराणानि मांसैस्तर्पयते सुरान्

धर्माचे अंग आणि पुराणे म्हणत देवांना तो मांसाच्या नैवेद्याने तृप्त करतो.

गायत्रीमप्यधीयीत गत्वारण्यं समाहितः

एकाग्र मनाने जंगलात जाऊन गायत्रीचे पठण करावे.

गायत्रीं वै जपेन्नित्यं जपयज्ञः प्रकीर्तितः

गायत्रीचे नेहमी जप करावा; हाच जपयज्ञ म्हणून ओळखला जातो.

एकतश्चतुरो वेदान् गायत्रीं च तथैकतः

एका बाजूला चारही वेद आणि दुसऱ्या बाजूला फक्त गायत्री आहे.

ततो ऽधीयीत सावित्रीमेकाग्रः श्रद्धयान्वितः

त्यामुळे श्रद्धेने आणि एकाग्रतेने सावित्रीचे पठण करावे.

महाव्याहृतयस्तिस्त्रः सर्वाशुभनिबर्हणाः

तीन महाव्याहृती सर्व अशुभ दूर करतात.

सत्त्वं रजस्तमस्तिस्त्रः क्रमाद् व्याहृतयः स्मृताः

सत्त्व, रज आणि तम — या तीनही क्रमाने व्याहृती म्हणून ओळखल्या जातात.

एष मन्त्रो महायोगः सारात् सार उदाहृतः

हा मंत्र म्हणजे महान योग असून सर्व सारांचा सार म्हणून सांगितला आहे.

विज्ञायार्थं ब्रह्मचारी स याति परमां गतिम्

जो ब्रह्मचारी त्याचा अर्थ समजतो, तो सर्वोच्च अवस्था प्राप्त करतो.

न गायत्र्याः परं जप्यमेतद् विज्ञाय मुच्यते

गायत्रीपेक्षा श्रेष्ठ असा कोणताही जप नाही; हे जाणून मनुष्य मुक्त होतो.

आषाढ्यां प्रोष्ठपद्यां वा वेदोपाकरणं स्मृतम्

आषाढ किंवा प्रोष्टपद या महिन्यात वेदाध्ययनाचा विधी स्मरणात ठेवला आहे.

अधीयीत शुचौ देशे ब्रह्मचारी समाहितः

ब्रह्मचारीने शुद्ध जागी, एकाग्र मनाने अभ्यास करावा.

माघशुक्लस्य वा प्राप्ते पूर्वाह्ने प्रथमे ऽहनि

किंवा माघ महिन्यातील शुक्ल पक्षात, पहिल्या दिवशी सकाळी.

वेदाङ्गानि पुराणानि कृष्णपक्षे च मानवम्

वेदांचे अंग, पुराणे आणि कृष्ण पक्षात मनुस्मृती यांचा अभ्यास करावा.

अध्यापनं च कुर्वाणो ह्यभ्यस्यन्नपि यत्नतः

अभ्यास करत असतानाही अध्यापन आणि मन लावून सराव करावा.

आकालिकमनध्यायमेतेष्वाह प्रजापतिः

प्रजापती म्हणाले की, हे काळ अभ्यासासाठी योग्य नाहीत.

तदा विद्यादनध्यायमनृतौ चाभ्रदर्शने

त्या वेळी, चुकीच्या ऋतूत किंवा आकाशात ढग दिसले असता, वेदाध्ययन करणे मनाई आहे.

एतानाकालिकान् विद्यादनध्यायानृतावपि

ही सर्व वेळा वेदाध्ययनासाठी अयोग्य मानल्या जातात, जरी त्या चुकीच्या ऋतूत असल्या तरीही.