कूर्मपुराणम्

न पादुकासनस्थो वा बहिर्जानुरथापि वा

पादत्राणे किंवा आसनावर बसून, किंवा गुडघे बाहेर ठेवून तोंड धुवू नये.

नावीक्षिताभिः फेनाद्यैरुपेताभिरथापि वा

फेसाळलेले, अशुद्ध किंवा इतरांनी पाहिलेले पाणी तोंड धुण्यास वापरू नये.

न चैवाङ्गुलिभिः शब्दं न कुर्वन् नान्यमानसः

बोटांनी आवाज करत किंवा मन इतरत्र असताना तोंड धुवू नये.

न पाणिक्षुभिताभिर्वा न बहिष्कक्ष एव वा

हात हलवत किंवा बाहेरच्या जागेत तोंड धुवू नये.

प्राशिताभिस्तथावैश्यः स्त्रीशूद्रौ स्पर्शतो ऽन्ततः

वैश्य, स्त्री किंवा शूद्र यांनी प्यायलेले किंवा स्पर्श केलेले पाणी तोंड धुण्यास वापरू नये.

अन्तराङ्गुष्ठदेशिन्यो पितॄणां तीर्थमुत्तमम्

अंगठा आणि तर्जनी यांच्यातील पाणी पितरांसाठी श्रेष्ठ मानले जाते.

अङ्गुल्यग्रे स्मृतं दैवं तदेवार्षं प्रकीर्तितम्

बोटांच्या टोकावरील पाणी 'दैव' समजले जाते; तेच 'ऋषींचे' असेही म्हटले आहे.

तदेव सौमिकं तीर्थमेतज्ज्ञात्वा न मुह्यति

हेच खरे पुण्यस्थान आहे, हे जेव्हा समजते तेव्हा मन गोंधळत नाही.

कायेन वाथ दैवेन तु पित्र्येण वै द्विजाः

शरीराने, नशिबाने किंवा पूर्वजांच्या कृतीने, हे द्विजांनो—

संमृज्याङ्गुष्ठमूलेन मुखं वै समुपस्पृशेत्

अंगठ्याच्या मुळाने तोंड स्वच्छ करून ते स्पर्श करावे.

तर्जन्यङ्गुष्ठयोगेन स्पृशेन्नासापृटद्वयम्

तर्जनी आणि अंगठा एकत्र करून दोन्ही नाकपुड्या स्पर्श कराव्यात.

संस्पृशेद् वा शिरस्तद्वदङ्गुष्ठेनाथवा द्वयम्

किंवा त्याचप्रमाणे अंगठ्याने डोके किंवा दोन्ही बाजू स्पर्श कराव्यात.

ब्रह्मा विष्णुर्महेशश्च भवन्तीत्यनुशुश्रुमः

ब्रह्मा, विष्णु आणि महेश असे होतात, असे आम्ही ऐकले आहे.

संस्पृष्टयोर्लोचनयोः प्रीयेते शशिभास्करौ

डोळ्यांना स्पर्श केल्यावर चंद्र आणि सूर्य प्रसन्न होतात.

कर्णयोः स्पृष्टयोस्तद्वत् प्रीयेते चानिलानलौ

त्याचप्रमाणे, कानांना स्पर्श केल्यावर वायू आणि अग्नी प्रसन्न होतात.

मूर्ध्नि संस्पर्शनादेकः प्रीतः स पुरुषो भवेत्

डोक्याच्या शेंड्याला स्पर्श केल्यावर तो मनुष्य विशेष आनंदी होतो.

दन्तवद् दन्तलग्नेषु जिह्वास्पर्शे ऽशुचिर्भवेत्

जर जीभ दातांना किंवा दातांना लागलेल्या वस्तूंना लागली, तर अशुद्धता येते.

भूमिगैस्ते समा ज्ञेया न तैरप्रयतो भवेत्

ज्या वस्तू जमिनीवर ठेवलेल्या असतात, त्या पृथ्वीइतक्याच मानाव्यात; त्यांचा योग्य हेतूशिवाय वापर करू नये.

फलमूले चेक्षुदण्डे न दोषं प्राह वे मनुः

फळे, कंदमुळे किंवा ऊस यामध्ये दोष नाही, असे मनू म्हणतात.

भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्

ती वस्तू जमिनीवर ठेवून, पाणी पिऊन ती वस्तू शिंपडावी.

भूमौ निक्षिप्य तद् द्रव्यमाचम्याभ्युक्षयेत् तु तत्

ती वस्तू जमिनीवर ठेवून, पाणी पिऊन ती वस्तू शिंपडावी.

वस्त्रादिषु विकल्पः स्यात् तत्संस्पृष्ट्वाचमेदिह

कपडे किंवा अशा वस्तूंमध्ये पर्याय आहे; त्या स्पर्श केल्यावर येथे पाणी प्यावे.

कृत्वा मूत्रं पुरीषं वा द्रव्यहस्तो न दुष्यति

मूत्र किंवा विष्ठा केल्यानंतर, वस्तू धरलेला हात अशुद्ध होत नाही.

अह्नि कुर्याच्छकृन्मूत्रं रात्रौ चेद् दक्षिणामुखः

दिवसा विष्ठा किंवा मूत्र करावे, आणि रात्री दक्षिणेकडे तोंड करून करावे.

प्रावृत्य च शिरः कुर्याद् विण्मूत्रस्य विसर्जनम्

विष्ठा किंवा मूत्र सोडताना डोके झाकावे.

अग्नौ चैव श्मशाने च विण्मूत्रे न समाचरेत्

अग्नीमध्ये, स्मशानात, तसेच मलमूत्रात शुद्धीची क्रिया करू नये.

न तिष्ठन् वा न निर्वासा न च पर्वतमस्तके

उभं राहून, निवाऱ्याशिवाय जागी किंवा डोंगराच्या शिखरावरही ही कृती करू नये.

न ससत्त्वेषु गर्तेषु न गच्छन् वा समाचरेत्

जिवंत प्राण्यांमध्ये, खड्ड्यात किंवा चालताना शुद्धीची कृती करू नये.

न क्षेत्रे न विले वापि न तीर्थे न चतुष्पथे

शेतात, चिखलात, पवित्र तीरावर किंवा चौकातही शुद्धीची कृती करू नये.