कूर्मपुराणम्

स पुत्रः सकलं धर्ममाप्नुयात् तेन कर्मणा

असा मुलगा त्या कृतीने सर्व धर्म प्राप्त करतो.

तयोः प्रत्युपकारो ऽपि न कथञ्चन विद्यते

त्यांचे उपकार कधीच फेडता येत नाहीत.

न ताभ्यामननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत्

त्यांची परवानगी न घेता दुसरा कोणताही धर्मकृत्य करू नये.

धर्मसारः समुद्दिष्टः प्रेत्यानन्तफलप्रदः

धर्माचा सार सांगितला आहे, जो मृत्यूनंतर अनंत फळ देतो.

शिष्यो विद्याफलं भुङ्क्ते प्रेत्य चापद्यते दिवि

शिष्य विद्या फळ भोगतो आणि मृत्यूनंतर स्वर्गाला पोहोचतो.

तेन दोषेण स प्रेत्य निरयं घोरमृच्छति

त्या दोषामुळे तो मृत्यूनंतर भयंकर नरकात जातो.

याति दातरि लोके ऽस्मिन् उपकाराद्धि गौरवम्

या जगात देणाऱ्याला उपकारामुळे मान मिळतो.

तेषामथाक्षयांल्लोकान् प्रोवाच भगवान् मनुः

मग भगवंत मनूंनी त्यांना ते अक्षय लोक सांगितले.

असावहमिति ब्रूयुः प्रत्युत्थाय यवीयसः

कनिष्ठाने त्यांच्या समोर उभे राहून म्हणावे, 'मी आहे'.

भोभवत्पूर्वकं त्वेनमभिभाषेत धर्मवित्

धर्म जाणणाऱ्याने 'भो भवत्पूर्वक' असे म्हणत त्याला संबोधावे.

ब्राह्मणः क्षत्रियाद्यैश्च श्रीकामैः सादरं सदा

ब्राह्मणाने आणि श्रीची इच्छा असणाऱ्या क्षत्रियादींनी नेहमी आदराने त्याला संबोधावे.

ज्ञानकर्मगुणोपेता यद्यप्येते बहुश्रुताः

ज्ञान आणि कर्म यांच्या गुणांनी युक्त असूनही, हे लोक जरी खूप ऐकलेले असले, तरीही...

सवर्णेषु सवर्णानां कार्यमेवाभिवादनम्

समान वर्णातील लोकांनी एकमेकांना अभिवादन करावे, पण तेही फक्त आपल्या वर्णातील लोकांनाच.

पतिरेको गुरुः स्त्रीणां सर्वत्राभ्यागतो गुरुः

स्त्रियांसाठी पतीच एकमेव गुरु आहे; तो जिथे असेल तिथे तोच गुरु मानावा.

मान्यस्थानानि पञ्चाहुः पूर्वं पूर्वं गुरूत्तरात्

पाच सन्मानाचे स्थान आहेत, आणि प्रत्येक मागील स्थान पुढील स्थानापेक्षा श्रेष्ठ आहे, असे सांगितले आहे.

यत्र स्युः सो ऽत्र मानार्हः शूद्रो ऽपि दशमीं गतः

जिथे हे स्थान मिळते, तिथे तो सन्मानास पात्र असतो—even शूद्र जर दहाव्या अवस्थेला पोहोचला असेल तरी.

वृद्धाय भारबुग्नाय रोगिणे दुर्बलाय च

वृद्ध, ओझ्याने वाकलेले, आजारी आणि अशक्त अशा लोकांना...

निवेद्य गुरवे ऽश्नीयाद् वाग्यतस्तदनुज्ञया

गुरूंना सांगून, वाणीवर संयम ठेवून आणि त्यांची परवानगी घेऊनच जेवावे.

भवन्मध्यं तु राजन्यो वैश्यस्तु भवदुत्तरम्

राजपुत्राने सभेच्या मध्यभागी उभे राहावे, आणि वैश्याने सभेच्या वरच्या बाजूस उभे राहावे.

भिक्षेत भिक्षां प्रथमं या चैनं न विमानयेत्

जो त्याचा अपमान करत नाही, अशा व्यक्तीकडून प्रथम भिक्षा मागावी.

भैक्ष्यस्य चरणं प्रोक्तं पतितादिषु वर्जितम्

भिक्षा मागण्याची प्रथा सांगितली आहे, पण पतित वगैरे लोकांकडून ती टाळावी.

ब्रह्मचर्याहरेद् भैक्षं गृहेभ्यः प्रयतो ऽन्वहम्

ब्रह्मचारीने दररोज शुद्ध मनाने आणि प्रयत्नपूर्वक घराघरातून भिक्षा मागावी.

अलाभे त्वन्यगेहानां पूर्वं पूर्वं विवर्जयेत्

भिक्षा मिळाली नाही, तर आधी ज्या घरांमध्ये गेला, ती घरे पुढे टाळावी.

नियम्य प्रयतो वाचं दिशस्त्वनवलोकयन्

वाणीवर नियंत्रण ठेवून, सर्व दिशांना न पाहता, मन एकाग्र ठेवावे.

भुञ्जीत प्रयतो नित्यं वाग्यतो ऽनन्यमानसः

नेहमी प्रयत्नपूर्वक, वाणीवर संयम ठेवून आणि मन एकाग्र ठेवून जेवावे.

भैक्ष्येण व्रतिनो वृत्तिरुपवाससमा स्मृता

व्रत करणाऱ्यांची भिक्षेवरची उपजीविका उपवासासारखीच मानली आहे.

दृष्ट्वा हृष्येत् प्रसीदेच्च प्रतिनन्देच्च सर्वशः

पाहिल्यावर आनंद मानावा, प्रसन्न व्हावे आणि नेहमीच समाधानाने उत्तर द्यावे.

अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात् तत्परिवर्जयेत्

जे पापकारक आणि सर्व लोकांना अप्रिय आहे, ते टाळावे.

नाद्यादुदङ्मुखो नित्यं विधिरेष सनातनः

नेहमी उत्तर दिशेला तोंड करून जेवू नये; हा सनातन नियम आहे.