कूर्मपुराणम्

यज्ञार्हवृक्षजं वाथ सौम्यमव्रणमेव च

किंवा यज्ञासाठी योग्य झाडाच्या लाकडापासून, किंवा मऊ व डाग नसलेल्या वस्तूपासून उपवित तयार करावं.

कामाल्लोभाद् भयान्मोहात् त्यक्तेन पतितो भवेत्

इच्छा, लोभ, भीती किंवा मोहामुळे जो उपवित सोडतो, तो धर्मापासून दूर पडतो.

स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा

स्नान केल्यावर देव, ऋषी आणि पितरांना तृप्त करावं.

अभिवादनशीलः स्यान्नित्यं वृद्धेषु धर्मतः

नेहमी वडीलधाऱ्यांना धर्माने नम्रपणे अभिवादन करण्याची सवय ठेवावी.

आयुरारोग्यसिद्ध्यर्थं तन्द्रादिपरिवर्जितः

दीर्घायुष्य आणि आरोग्य मिळवण्यासाठी आळस वगैरे टाळावं.

अकारश्चास्य नाम्नो ऽन्ते वाच्यः पूर्वाक्षरः प्लुतः

नावाच्या शेवटी 'अ' उच्चारावं आणि पहिला अक्षर दीर्घ करावा.

नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः

जो विद्वानांकडून अभिवादन मिळत नाही, तो शूद्रासारखाच समजावा.

सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन तु दक्षिणः

उजव्या हाताने उजवा आणि डाव्या हाताने डावा भाग स्पर्शावा.

आददीत यतो ज्ञानं तं पूर्वमभिवादयेत्

ज्याच्याकडून ज्ञान मिळालं, त्याला प्रथम अभिवादन करावं.

एवंविधानि चान्यानि न दैवाद्येषु कर्मसु

अशा इतर नियमांचा देवपूजा किंवा अशा कर्मात उपयोग नाही.

वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तु

वैश्याला भेटल्यावर त्याला कल्याणाची आणि शूद्राला भेटल्यावर आरोग्याची शुभेच्छा द्यावी.

वर्णज्येष्ठः पितृव्यश्च पुंसो ऽत्र गुरवः स्मृताः

पुरुषांमध्ये जातीतला मोठा आणि पितृव्य हे गुरु मानले जातात.

श्वश्रूः पितामहीज्येष्ठा धात्री च गुरवः स्त्रियः

स्त्रियांमध्ये सासू, वडिलांची मोठी आई आणि धात्री या गुरु मानल्या जातात.

अनुवर्तनमेतेषां मनोवाक्कायकर्मभिः

मन, वाणी आणि शरीर यांच्या कृतींनी त्यांचे अनुसरण करावे.

नैतैरुपविशेत् सार्धं विवदेन्नात्मकारणात्

त्यांच्यासोबत बसू नये किंवा स्वतःच्या फायद्यासाठी वाद घालू नये.

उदितो ऽपि गुणैरन्यैर्गुरुद्वेषी पतत्यधः

इतर गुण असले तरी गुरुचा द्वेष करणारा खाली पडतो.

तेषामाद्यास्त्रयः श्रेष्ठास्तेषां माता सुपूजिता

त्यांच्यात पहिले तीन श्रेष्ठ आहेत; त्यात आईचे सन्मान सर्वाधिक आहे.

ज्येष्ठो भ्राता च भर्ता च पञ्चैते गुरवः स्मृताः

मोठा भाऊ आणि पती—हे पाच गुरु मानले गेले आहेत.

पूजनीया विशेषेण पञ्चैते भूतिमिच्छता

समृद्धी हवी असणाऱ्याने या पाचांचा विशेष सन्मान करावा.

तावत् सर्वं परित्यज्य पुत्रः स्यात् तत्परायणः

मुलाने सर्व काही सोडून त्यांच्याच सेवेत राहावे.

स पुत्रः सकलं धर्ममाप्नुयात् तेन कर्मणा

असा मुलगा त्या कृतीने सर्व धर्म प्राप्त करतो.

तयोः प्रत्युपकारो ऽपि न कथञ्चन विद्यते

त्यांचे उपकार कधीच फेडता येत नाहीत.

न ताभ्यामननुज्ञातो धर्ममन्यं समाचरेत्

त्यांची परवानगी न घेता दुसरा कोणताही धर्मकृत्य करू नये.

धर्मसारः समुद्दिष्टः प्रेत्यानन्तफलप्रदः

धर्माचा सार सांगितला आहे, जो मृत्यूनंतर अनंत फळ देतो.

शिष्यो विद्याफलं भुङ्क्ते प्रेत्य चापद्यते दिवि

शिष्य विद्या फळ भोगतो आणि मृत्यूनंतर स्वर्गाला पोहोचतो.

तेन दोषेण स प्रेत्य निरयं घोरमृच्छति

त्या दोषामुळे तो मृत्यूनंतर भयंकर नरकात जातो.

याति दातरि लोके ऽस्मिन् उपकाराद्धि गौरवम्

या जगात देणाऱ्याला उपकारामुळे मान मिळतो.

तेषामथाक्षयांल्लोकान् प्रोवाच भगवान् मनुः

मग भगवंत मनूंनी त्यांना ते अक्षय लोक सांगितले.

असावहमिति ब्रूयुः प्रत्युत्थाय यवीयसः

कनिष्ठाने त्यांच्या समोर उभे राहून म्हणावे, 'मी आहे'.