कूर्मपुराणम्

पृष्टेन मुनिभिः पूर्वं शक्रेणामृतमन्थने

पूर्वी अमृतमंथनाच्या वेळी ऋषी आणि इंद्र यांनी विचारले होते.

मुनीनां भाषितं कृष्णः प्रोवाच सुसमाहितः

कृष्णाने एकाग्रचित्ताने ऋषींनी सांगितलेले शब्द सांगितले.

सनत्कुमारप्रमुखैः सर्वपापैः प्रमुच्यते

सनत्कुमार आणि इतर श्रेष्ठ ऋषी यांच्या कृपेने सर्व पापांपासून मुक्ती मिळते.

यो वा विचारयेदर्थं स याति परमां गतिम्

जो कोणी या अर्थाचा विचार करतो, तो परम अवस्था प्राप्त करतो.

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

सर्व पापांपासून मुक्त होऊन तो ब्रह्मलोकात सन्मानित होतो.

श्रोतव्यश्चाथ मन्तव्यो विशेषाद् ब्राह्मणैः सदा

हे नेहमी, विशेषतः ब्राह्मणांनी ऐकावे आणि मनन करावे.

कर्मयोगं ब्राह्मणानामात्यन्तिकफलप्रदम्

ब्राह्मणांसाठी कर्मयोग हा सर्वश्रेष्ठ फल देणारा मार्ग आहे.

ऋषीणां शृण्वतां पूर्वं मनुराह प्रजापतिः

पूर्वी प्रजापती मनू यांनी ऐकणाऱ्या ऋषींना सांगितले.

समाहितधियो यूयं शृणुध्वं गदतो मम

जे एकाग्रचित्त आहात, त्यांनी मी सांगतो ते लक्षपूर्वक ऐका.

गर्भाष्टमे ऽष्टमे वाब्दे स्वसूत्रोक्तविधानतः

गर्भाच्या आठव्या महिन्यात किंवा आठव्या वर्षी, आपल्या सूत्रानुसार विधी करावा.

भिक्षाहारो गुरुहितो वीक्षमाणो गुरुर्मुखम्

भिक्षा मागून जेवावे, गुरुच्या सेवेत राहावे आणि गुरुच्या चेहऱ्याकडे पाहावे.

ब्राह्मणानां त्रिवित् सूत्रं कौशं वा वस्त्रमेव वा

ब्राह्मणांसाठी तीन दोऱ्यांचे यज्ञोपवीत किंवा कापडाचे वस्त्र नेमले आहे.

अन्यथा यत् कृतं कर्म तद् भवत्ययथाकृतम्

इतर प्रकारे जे काही केले जाते, ते अयोग्यच ठरते.

तदेव परिधानीयं शुक्लमच्छिद्रमुत्तमम्

तेच वस्त्र परिधान करावे—शुद्ध, पांढरे, डाग नसलेले आणि उत्तम.

अभावे गव्यमजिनं रौरवं वा विधीयते

त्याच्या अभावात गायीच्या कातडीचे किंवा रुरु हरिणाच्या कातडीचे वस्त्र वापरावे.

उपवीतं भवेन्नित्यं निवीतं कण्ठसज्जने

उपवित नेहमी डाव्या खांद्यावरून आणि उजव्या बाहीखालून घालावं, फक्त शोककाळात ते गळ्यात घालतात.

प्राचीनावीतमित्युक्तं पित्र्ये कर्मणि योजयेत्

उपवित उजव्या खांद्यावरून आणि डाव्या बाहीखालून घातल्यास त्याला प्राचीनावीत म्हणतात, आणि हे पितरांसाठीच्या कर्मात वापरावं.

स्वाध्याये भोजने नित्यं ब्राह्मणानां च सन्निधौ

स्वाध्याय करताना, जेवतांना आणि ब्राह्मणांच्या उपस्थितीत नेहमी उपवित डाव्या खांद्यावरून घालावं.

उपवीती भवेन्नित्यं विधिरेष सनातनः

नेहमी योग्य पद्धतीने उपवित घालावं; हाच सनातन नियम आहे.

मुञ्जाभावे कुशेनाहुर्ग्रन्थिनैकेन वा त्रिभिः

मुञ्जा गवत नसेल तर कुशाच्या गवताने, एक किंवा तीन गाठी बांधून उपवित करावं असं सांगितलं आहे.

यज्ञार्हवृक्षजं वाथ सौम्यमव्रणमेव च

किंवा यज्ञासाठी योग्य झाडाच्या लाकडापासून, किंवा मऊ व डाग नसलेल्या वस्तूपासून उपवित तयार करावं.

कामाल्लोभाद् भयान्मोहात् त्यक्तेन पतितो भवेत्

इच्छा, लोभ, भीती किंवा मोहामुळे जो उपवित सोडतो, तो धर्मापासून दूर पडतो.

स्नात्वा संतर्पयेद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा

स्नान केल्यावर देव, ऋषी आणि पितरांना तृप्त करावं.

अभिवादनशीलः स्यान्नित्यं वृद्धेषु धर्मतः

नेहमी वडीलधाऱ्यांना धर्माने नम्रपणे अभिवादन करण्याची सवय ठेवावी.

आयुरारोग्यसिद्ध्यर्थं तन्द्रादिपरिवर्जितः

दीर्घायुष्य आणि आरोग्य मिळवण्यासाठी आळस वगैरे टाळावं.

अकारश्चास्य नाम्नो ऽन्ते वाच्यः पूर्वाक्षरः प्लुतः

नावाच्या शेवटी 'अ' उच्चारावं आणि पहिला अक्षर दीर्घ करावा.

नाभिवाद्यः स विदुषा यथा शूद्रस्तथैव सः

जो विद्वानांकडून अभिवादन मिळत नाही, तो शूद्रासारखाच समजावा.

सव्येन सव्यः स्प्रष्टव्यो दक्षिणेन तु दक्षिणः

उजव्या हाताने उजवा आणि डाव्या हाताने डावा भाग स्पर्शावा.

आददीत यतो ज्ञानं तं पूर्वमभिवादयेत्

ज्याच्याकडून ज्ञान मिळालं, त्याला प्रथम अभिवादन करावं.