कूर्मपुराणम्

नमो हिरण्यगर्भाय वेधसे परमात्मने

हिरण्यगर्भ, विश्वनिर्माता आणि परमात्मा तुला माझा नमस्कार.

नारायणाय देवाय देवानां हितकारिणे

नारायण, देवांचा कल्याण करणारा देव, तुला नमस्कार.

सर्वभूतात्मभूताय कूटस्थाय नमो नमः

सर्व जीवांचा आत्मा आणि अचल असलेल्या तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

नमो बुद्धाय शुद्धाय नमस्ते ज्ञानरूपिणे

जागृत, निर्मळ आणि ज्ञानस्वरूप असलेल्या तुला माझा नमस्कार.

अनन्तायाप्रमेयाय कार्याय करणाय च

अनंत, मोजता न येणारा, कारण आणि साधन असलेल्या तुला नमस्कार.

नमो मूलप्रकृतये मायारूपाय ते नमः

मूळ प्रकृती आणि मायेच्या रूपातील तुला नमस्कार.

नमो योगाधिगम्याय नमः सकर्षणाय ते

योगाने प्राप्त होणाऱ्या आणि साकर्षण तुला नमस्कार.

नमः सिद्धाय पूज्याय गुणत्रयविभाविने

सिद्ध, पूज्य आणि त्रिगुणांचे भेद करणाऱ्या तुला नमस्कार.

नमो ऽमूर्ताय मूर्ताय माधवाय नमो नमः

निर्गुण आणि सगुण अशा माधव तुला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.

पालयैतज्जगत् सर्वं त्राता त्वं शरणं गति

हे रक्षक, हे आश्रय, हे अंतिम ध्येय, हे प्रभो, हे सर्व जगाचे रक्षण कर.

प्रसादमकरोत् तेषां वराहवपुरीश्वरः

वराह रूपातील प्रभूंनी त्यांच्यावर कृपा केली.

मुमोच रूपं मनसा धारयित्वा प्रिजापतिः

प्रजापतीने मनात रूप धारण करून ते प्रकट केले.

विततत्वाच्च देहस्य न मही याति संप्लवम्

त्याच्या देहाच्या विशालतेमुळे पृथ्वी बुडली नाही.

प्राक्सर्गदग्धानखिलांस्ततः सर्गे ऽदधन्मनः

पूर्वीच्या प्रलयात सर्व नष्ट झाल्यावर त्याने पुन्हा सृष्टीकडे मन वळवले.

अबुद्धिपूर्वकः सर्गः प्रादुर्भूतस्तमोमयः

अज्ञानपूर्वक आणि अंधकारमय अशी सृष्टी प्रकट झाली.

अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः

ही पाच अवस्थांची अज्ञान महात्म्यापासून प्रकट झाली.

संवृतस्तमसा चैव बीजकम्भुवनावृतः

ती अंधकाराने वेढली गेली आणि बीज जगाने झाकले गेले.

मुक्या नगा इति प्रोक्ता मुख्यसर्गस्तु स स्मृतः

हे मुख्य वृक्ष समजले जातात आणि हीच मुख्य सृष्टी मानली जाते.

तस्याभिध्यायतः सर्गस्तिर्यक्स्त्रोतो ऽभ्यवर्तत

त्याच्या ध्यानातून तिरके प्रवाह असलेली सृष्टी उत्पन्न झाली.

पश्वादयस्ते विख्याता उत्पथग्राहिणो द्विजाः

गायी वगैरे प्राणी, जे चुकीच्या मार्गावर जातात, हे सर्वज्ञात आहेत, हे द्विजांनो.

ऊर्ध्वस्त्रोत इति प्रोक्तो देवसर्गस्तु सात्त्विकः

वरच्या प्रवाहाची जी सृष्टी आहे, ती देवांची आणि सात्त्विक समजली जाते.

प्रकाशा बहिरन्तश्च स्वभावाद् देवसंज्ञिताः

स्वभावतः आतून आणि बाहेरून प्रकाशमान असलेले हेच देव म्हणून ओळखले जातात.

प्रादुरासीत् तदाव्यक्तादर्वाक्स्त्रोतस्तु साधकः

मग अव्यक्तातून खालीच्या प्रवाहाची, फलदायी अशी सृष्टी प्रकट झाली.

दुः खोत्कटाः सत्त्वयुता मनुष्याः परिकीर्तिता

सात्त्विक गुण असलेले, पण तीव्र दुःखांनी ग्रस्त असे मनुष्य वर्णिले आहेत.

तस्याभिध्यायतः सर्गं सर्गो भूतादिको ऽभवत्

त्याच्या ध्यानातून, भूतांपासून सुरू होणारी सृष्टी निर्माण झाली.

इत्येते पञ्च कथिताः सर्गा वै द्विजपुङ्गवाः

म्हणून, हे श्रेष्ठ द्विजांनो, ही पाच सृष्टी सांगितल्या गेल्या आहेत.

तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गो हि स स्मृतः

सूक्ष्म तत्त्वांपासून निर्माण झालेली दुसरी सृष्टी ही भूतांची सृष्टी म्हणून ओळखली जाते.

इत्येष प्राकृतः सर्गः संभूतो ऽबुद्धिपूर्वकः

अशी ही नैसर्गिक सृष्टी, कोणतीही पूर्वकल्पना न ठेवता निर्माण झाली आहे.

तिर्यक्स्त्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स पञ्चमः

तिरके प्रवाह असलेली, विविध योनींची जी सृष्टी आहे, ती पाचवी आहे.