कूर्मपुराणम्

खं ब्रह्म शून्यं प्रकृतिं निर्गुणं च

आकाश, ब्रह्म, शून्य, आद्य प्रकृती आणि निर्गुण स्वरूप—

तदन्तरा यत्प्रतिभाति तत्त्वम्

या सर्वांच्या मध्ये जे काही प्रकट होते, तेच खरे तत्त्व आहे.

प्रसीद भूताधिपते महेश

हे भूतांचे अधिपती, हे महेश, कृपा कर.

प्रसादयामो वयमेकमीशम्

आम्ही एकमेव ईश्वराला संतुष्ट करण्याचा प्रयत्न करतो.

नमो ऽग्नये देव नमः शिवाय

हे अग्नीदेवा, तुला नमस्कार. हे शिवा, तुला नमस्कार.

संहृत्य परमं रूपं प्रकृतिस्थो ऽभवद् भवः

परम रूप मागे घेऊन, भव प्रकृतीमध्ये स्थिर झाला.

दृष्ट्वा नारायणं देवं विस्मिता वाक्यमब्रुवन्

नारायण देवाला पाहून, त्यांनी आश्चर्याने बोलले.

दृष्ट्वा ते परमं रूपं निर्वृताः स्म सनातन

हे सनातन, तुझे परम रूप पाहून आम्ही परिपूर्ण झालो.

अस्माकं जायते भक्तिस्त्वय्येवाव्यभिचारिणी

आमच्यात तुझ्याबद्दलच अढळ भक्ती निर्माण होते.

भूयो ऽपि तव यन्नित्यं याथात्म्यं परमेष्ठिनः

पुन्हा तुझे नित्य, खरे स्वरूप, हे परमेश्वर—

प्राहः गम्भीरया वाचा समालोक्य च माधवम्

माधवाला पाहून, त्यांनी गंभीर शब्दांत सांगितले.

वक्ष्यामीशस्य माहात्म्यं यत्तद्वेदविदो विदुः

मी ईश्वराचे जे महात्म्य वेदज्ञ लोक जाणतात, ते सांगतो.

सर्वलोकैकसंहर्ता सर्वात्माहं सनातनः

मी सर्व लोकांचा एकमेव संहारक आहे; मी सर्वांचा सनातन आत्मा आहे.

मध्ये चान्तः स्थितं सर्वं नाहं सर्वत्र संस्थितः

सर्व काही मध्य आणि शेवटी स्थित आहे, पण मी सर्वत्र नाही.

ममैषा ह्युपमा विप्रा मायया दर्शिता मया

हे विप्रांनो, ही माझी उपमा आहे; ती मी माझ्या मायेमुळे दाखवली आहे.

प्रेरयामि जगत् कृत्स्नं क्रियाशाक्तिरियं मम

मी संपूर्ण जगाला चालना देतो; ही कृती करण्याची शक्ती माझीच आहे.

सो ऽहं कालो जगत् कृत्स्नं प्रेरयामि कलात्मकम्

मीच काळ आहे; मीच संपूर्ण जग, जे काळरूप आहे, चालवतो.

संहराम्येकरूपेण द्विधावस्था ममैव तु

मी सर्व काही एकाच रूपात परत घेतो; पण प्रत्यक्षात ही दोन्ही स्थिती माझ्याच आहेत.

क्षोभयामि च सर्गादौ प्रधानपुरुषावुभौ

सृष्टीच्या आरंभी मी प्रधान आणि पुरुष या दोघांनाही हलवतो.

महदादिक्रमेणैव मम तेजो विजृम्भते

महत्तत्त्वापासून सुरू होणाऱ्या क्रमाने माझं तेज पसरतं.

हिरण्यगर्भो मार्तण्डः सो ऽपि मद्देहसंभवः

हिरण्यगर्भ म्हणजेच सूर्य, हाही माझ्या देहातूनच उत्पन्न होतो.

दत्तवानात्मजान् वेदान् कल्पादौ चतुरो द्विजाः

कल्पाच्या सुरुवातीला त्याने आपल्या पुत्रांना, म्हणजेच द्विजांना, चार वेद दिले.

दिव्यं तन्मामकैश्वर्यं सर्वदा वहति स्वयम्

तो नेहमीच माझं दैवी ऐश्वर्य स्वतः वाहतो.

भूत्वा चतुर्मुखः सर्गं सृजत्येवात्मसंभवः

स्वतःपासूनच चार मुखांचा होऊन तो सृष्टीची निर्मिती करतो.

ममैव परमा मूर्तिः करोति परिपालनम्

माझं श्रेष्ठ रूपच सगळ्यांचं पालन करतं.

मदाज्ञयासौ सततं संहरिष्यति मे तनुः

माझ्या आज्ञेने माझं ते रूप नेहमी संहार करतं.

पाकं च कुरुते वह्निः सो ऽपि मच्छक्तिचोदितः

आणि अग्नीही माझ्या शक्तीने प्रेरित होऊन शिजवण्याचं काम करतो.

वैश्वानरो ऽग्निर्भगवानीश्वरस्य नियोगतः

वैश्वानर हा भगवंताचा अग्नी प्रभूच्या आज्ञेने कार्य करतो.

सो ऽपि संजीवयेत् कृत्स्नमीशस्यैव नियोगतः

तोही प्रभूच्या आज्ञेने सर्वांना जीवन देतो.