स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः
त्यालाच जीव, अंतरात्मा असे तत्वविचार करणारे म्हणतात.
स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्
तो ज्ञानस्वरूप आहे; त्याला मन साधन म्हणून मदत करते.
स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्
आणि विवेकाचा अभाव प्रकृतीशी संग झाल्यामुळे, काळाच्या प्रभावाने निर्माण झाला.
सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे
सर्वजण काळाच्या अधीन आहेत; काळ कुणाच्याही अधीन नाही.
प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः
भगवान प्राण, सर्वज्ञ आणि श्रेष्ठ पुरुष म्हणून ओळखला जातो.
मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः
मनापासून अहंकार निर्माण होतो, आणि अहंकारापलीकडे महत्त्वाचे तत्त्व आहे.
पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्
पुरुषापासून भगवान प्राण निर्माण होतो; त्याच्यापासून हे सर्व जग उत्पन्न झाले आहे.
नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते
माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असे कोणतेही अस्तित्व नाही; मला ओळखल्यावर मुक्ती मिळते.
ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्
माझ्याशिवाय, जो अव्यक्त आहे, आकाशासारखा स्वरूपाचा आणि महेश्वर आहे, दुसरा कोणीही नाही.
मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः
तो प्रभू, ज्याच्याकडे माया आहे आणि जो मायेमय आहे, तो काळासोबत एकरूप झाला आहे.
नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्
अनंत आत्मा वेदांच्या आज्ञेनुसार हे सर्व घडवतो.
माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते
देवांचा देव ज्याच्या महात्म्यामुळे हे जग चालते—
शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्
तो केवळ श्रेष्ठ भक्तीनेच माणसांना समजू शकतो.
मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः
सर्वांचा साक्षी असलेला मी, मला हे जग आणि मोठमोठे ऋषीही ओळखत नाहीत.
सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः
तोच आत्मा, तोच कर्ता, नियंता, काळ, अग्नी आणि सर्वदिशांनी व्यापलेला आहे.
ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः
ब्रह्मा, मनू, इंद्र आणि इतर जे पराक्रमी आहेत—
यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः
ब्राह्मण विविध वैदिक यज्ञांनी अग्नीची पूजा करतात.
ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्
योगी देव, भूतांचे अधिपती आणि परमेश्वर यांचा ध्यान करतात.
सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः
सर्व देवतांचे शरीर होऊन, सर्वांचा आत्मा बनून, तो सर्वत्र वास करतो.
तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते
जे भक्तीने माझी उपासना करतात, त्यांच्याजवळ मी नेहमी असतो.
तेषां ददामि तत् स्थानमानन्दं परमं पदम्
त्यांना मी ते स्थान देतो—आनंद, तेच परमपद.
भक्तिमन्तः प्रमुच्यन्ते कालेन मयि संगताः
जे भक्त माझ्यात एकरूप झाले, त्यांची काळानुसार मुक्तता होते.
आदावेतत् प्रतिज्ञातं न मे भक्तः प्रणश्यति
सुरुवातीलाच हे सांगितले होते: माझा भक्त कधीही नष्ट होत नाही.
यो हि तं पूजयेद् भक्त्या स पूजयति मां सदा
जो त्याची भक्तीने पूजा करतो, तो नेहमी माझीच पूजा करतो.
यो मे ददाति नियतः स मे भक्तः प्रियो मतः
जो मला नियमाने अर्पण करतो, तो माझ्या दृष्टीने प्रिय भक्त आहे.
विधाय दत्तवान् वेदानशेषानात्मनिः सृतान्
स्वतःपासून उत्पन्न झालेले सर्व वेद स्थापन करून आणि दिले—
धार्मिकाणां च गोप्ताहं निहन्ता वेदविद्विषाम्
धर्मप्रिय लोकांचे मी रक्षण करतो आणि वेदाचा द्वेष करणाऱ्यांचा नाश करतो.
संसारहेतुरेवाहं सर्वसंसारवर्जितः
मीच या संसाराचा कारण आहे, पण सर्व संसारापासून मी कायम दूर आहे.
मायावी मामीका शक्तिर्माया लोकविमोहिनी
माझ्या अद्भुत शक्तीला माया म्हणतात; ही माया सर्व जगाला मोहात पाडते.
नाशयामि तया मायां योगिनां हृदि संस्थितः
योग्यांच्या हृदयात स्थिर राहून, मी त्या मायेमुळे भ्रमाचा नाश करतो.