कूर्मपुराणम्

निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्

ज्यात काही भेद नाही, ज्यात कोणतीही छटा नाही, जो सर्वांचा निवास आहे, तोच श्रेष्ठ अमृत आहे.

निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

जो गुणरहित आहे, जो सर्वांत श्रेष्ठ आणि व्यापक आहे, हे ज्ञान ज्ञानी लोक ओळखतात.

सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः

मीच तो सर्वत्र असलेला, शांत, ज्ञानस्वरूप आणि सर्वश्रेष्ठ ईश्वर आहे.

मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्

सर्व जीव माझ्यातच आहेत; हे जो जाणतो, तोच खरा वेदज्ञ आहे.

तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः

त्यांपैकी जो अनादी आहे, तोच काळ म्हणून ओळखला जातो, तोच सर्वांना एकत्र आणणारा श्रेष्ठ आहे.

तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः

तेच त्याचे खरे स्वरूप आहे; दुसरे वेगळे आहे. माझे रूप असेच जाणले जाते.

या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

जीला प्रकृती म्हणतात, ती सर्व देहधारकांना मोहात टाकणारी आहे.

अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः

अहंकारापासून मुक्त असल्यामुळे तिला पंचविंशक असे म्हणतात.

विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः

विवेकशक्तीच खरा जाणणारा आहे; त्यातूनच अहंकार उत्पन्न होतो.

स जीवः सो ऽन्तरात्मेति गीयते तत्त्वचिन्तकैः

त्यालाच जीव, अंतरात्मा असे तत्वविचार करणारे म्हणतात.

स विज्ञानात्मकस्तस्य मनः स्यादुपकारकम्

तो ज्ञानस्वरूप आहे; त्याला मन साधन म्हणून मदत करते.

स चाविवेकः प्रकृतौ सङ्गात् कालेन सो ऽभवत्

आणि विवेकाचा अभाव प्रकृतीशी संग झाल्यामुळे, काळाच्या प्रभावाने निर्माण झाला.

सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

सर्वजण काळाच्या अधीन आहेत; काळ कुणाच्याही अधीन नाही.

प्रोच्यते भगवान् प्राणः सर्वज्ञः पुरुषोत्तमः

भगवान प्राण, सर्वज्ञ आणि श्रेष्ठ पुरुष म्हणून ओळखला जातो.

मनसश्चाप्यहङ्कारमहङ्कारान्महान् परः

मनापासून अहंकार निर्माण होतो, आणि अहंकारापलीकडे महत्त्वाचे तत्त्व आहे.

पुरुषाद् भगवान् प्राणस्तस्य सर्वमिदं जगत्

पुरुषापासून भगवान प्राण निर्माण होतो; त्याच्यापासून हे सर्व जग उत्पन्न झाले आहे.

नास्ति मत्तः परं भूतं मां विज्ञाय विमुच्यते

माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असे कोणतेही अस्तित्व नाही; मला ओळखल्यावर मुक्ती मिळते.

ऋते मामेकमव्यक्तं व्योमरूपं महेश्वरम्

माझ्याशिवाय, जो अव्यक्त आहे, आकाशासारखा स्वरूपाचा आणि महेश्वर आहे, दुसरा कोणीही नाही.

मायी मायामयो देवः कालेन सह सङ्गतः

तो प्रभू, ज्याच्याकडे माया आहे आणि जो मायेमय आहे, तो काळासोबत एकरूप झाला आहे.

नियोजयत्यनन्तात्मा ह्येतद् वेदानुशासनम्

अनंत आत्मा वेदांच्या आज्ञेनुसार हे सर्व घडवतो.

माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते

देवांचा देव ज्याच्या महात्म्यामुळे हे जग चालते—

शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्

तो केवळ श्रेष्ठ भक्तीनेच माणसांना समजू शकतो.

मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः

सर्वांचा साक्षी असलेला मी, मला हे जग आणि मोठमोठे ऋषीही ओळखत नाहीत.

सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः

तोच आत्मा, तोच कर्ता, नियंता, काळ, अग्नी आणि सर्वदिशांनी व्यापलेला आहे.

ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः

ब्रह्मा, मनू, इंद्र आणि इतर जे पराक्रमी आहेत—

यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः

ब्राह्मण विविध वैदिक यज्ञांनी अग्नीची पूजा करतात.

ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्

योगी देव, भूतांचे अधिपती आणि परमेश्वर यांचा ध्यान करतात.

सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः

सर्व देवतांचे शरीर होऊन, सर्वांचा आत्मा बनून, तो सर्वत्र वास करतो.

तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते

जे भक्तीने माझी उपासना करतात, त्यांच्याजवळ मी नेहमी असतो.