कूर्मपुराणम्

अज्ञानमितरत् सर्वं विज्ञानमिति मे मतम्

माझ्या मते, बाकी सर्व अज्ञान आहे; फक्त ज्ञानच खरं आहे.

सर्ववेदान्तसारं हि योगस्तत्रैकचित्तता

सर्व वेदान्ताचा गाभा म्हणजे योग, कारण तिथे मन एकाग्र होतं.

योगज्ञानाभियुक्तस्य नावाप्यं विद्यते क्वचित्

योगाचं ज्ञान ज्याच्याकडे आहे, त्याच्यासाठी काहीच अशक्य नाही.

एकं सांख्यं च योगं च यः पश्यति स तत्त्ववित्

जो एकच सांख्य आणि योग पाहतो, तोच खरा तत्त्वज्ञ आहे.

मज्जन्ति तत्र तत्रैव न त्वात्मैषामिति श्रुतिः

लोक इथे-तिथे बुडतात, पण आत्मा कधीच बुडत नाही, असं श्रुतीत सांगितलं आहे.

ज्ञानयोगाभियुक्तस्तु देहान्ते तदवाप्नुयात्

ज्ञान आणि योगात रमलेला मनुष्य देहाच्या शेवटी ते परमत्व मिळवतो.

कीर्तितः सर्ववेदेषु सर्वात्मा सर्वतोमुखः

सर्व वेदांत सर्वव्यापी, सर्वदिशांनी वावरणारा आत्मा सांगितला आहे.

सर्वतः पाणिपादो ऽहमन्तर्यामी सनातनः

माझे हात-पाय सर्वत्र आहेत; मीच सनातन, अंतर्यामि आहे.

अचक्षुरपि पश्यामि तथाकर्णः शृणोम्यहम्

माझे डोळे नसतानाही मी पाहतो, कान नसतानाही मी ऐकतो.

प्राहुर्महान्तं पुरुषं मामेकं तत्त्वदर्शिनः

जे तत्त्व जाणतात, ते मला एक महान पुरुष म्हणतात.

निर्गुणामलरूपस्य यत्तदैश्वर्यमुत्तमम्

निर्गुण, निर्मळ स्वरूप असलेल्या माझ्याकडेच ते सर्वोच्च ऐश्वर्य आहे.

वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः

मी हे सांगणार आहे; तुम्ही सर्व ब्रह्मवेत्ता एकाग्र मनाने ऐका.

प्रेरयामि तथापीदं कारणं सूरयो विदुः

मीच हे सर्व चालवतो; हेच कारण आहे, असं ज्ञानी लोक ओळखतात.

प्रविष्टा मम सायुज्यं लभन्ते योगिनो ऽव्ययम्

जे योगी माझ्यात एकरूप झाले, ते अविनाशी पदाला पोहोचतात.

लभन्ते परमां शुद्धिं निर्वाणं ते मया सह

ते माझ्यासोबतच परम शुद्धी आणि मुक्ती मिळवतात.

प्रसादान्मम योगीन्द्रा एतद् वेदानुशासनम्

माझ्या कृपेने, हे योगींद्रांनो, हीच वेदांची शिकवण आहे.

मदुक्तमेतद् विज्ञानं सांख्ययोगसमाश्रयम्

मी सांगितलेलं हे ज्ञान सांख्य आणि योगावर आधारलेलं आहे.

तेभ्यः सर्वमिदं जातं तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

त्यांच्यापासून हे सर्व जग निर्माण झालं; म्हणून हे विश्व ब्रह्माने व्यापलेलं आहे.

सर्वतः श्रुतिमल्लोके सर्वमावृत्य तिष्ठति

शास्त्रात ऐकल्याप्रमाणे, ते सर्वत्र पसरलेलं असून, सर्व जग व्यापून आहे.

सर्वाधारं सदानन्दमव्यक्तं द्वैतवर्जितम्

सर्वांचा आधार, नेहमीच आनंद देणारा, न दिसणारा आणि द्वैतापासून मुक्त असा आहे.

निर्विकल्पं निराभासं सर्वावासं परामृतम्

ज्यात काही भेद नाही, ज्यात कोणतीही छटा नाही, जो सर्वांचा निवास आहे, तोच श्रेष्ठ अमृत आहे.

निर्गुणं परमं व्योम तज्ज्ञानं सूरयो विदुः

जो गुणरहित आहे, जो सर्वांत श्रेष्ठ आणि व्यापक आहे, हे ज्ञान ज्ञानी लोक ओळखतात.

सो ऽहं सर्वत्रगः शान्तो ज्ञानात्मा परमेश्वरः

मीच तो सर्वत्र असलेला, शांत, ज्ञानस्वरूप आणि सर्वश्रेष्ठ ईश्वर आहे.

मत्स्थानि सर्वभूतानि यस्तं वेद स वेदवित्

सर्व जीव माझ्यातच आहेत; हे जो जाणतो, तोच खरा वेदज्ञ आहे.

तयोरनादिरुद्दिष्टः कालः संयोजकः परः

त्यांपैकी जो अनादी आहे, तोच काळ म्हणून ओळखला जातो, तोच सर्वांना एकत्र आणणारा श्रेष्ठ आहे.

तदात्मकं तदन्यत् स्यात् तद्रूपं मामकं विदुः

तेच त्याचे खरे स्वरूप आहे; दुसरे वेगळे आहे. माझे रूप असेच जाणले जाते.

या सा प्रकृतिरुद्दिष्टा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

जीला प्रकृती म्हणतात, ती सर्व देहधारकांना मोहात टाकणारी आहे.

अहङ्कारविमुक्तत्वात् प्रोच्यते पञ्चविंशकः

अहंकारापासून मुक्त असल्यामुळे तिला पंचविंशक असे म्हणतात.

विज्ञानशक्तिर्विज्ञाता ह्यहङ्कारस्तदुत्थितः

विवेकशक्तीच खरा जाणणारा आहे; त्यातूनच अहंकार उत्पन्न होतो.