कूर्मपुराणम्

ज्ञानयोगरतैर्नित्यमाराध्यः कथितस्त्वया

ज्ञान आणि योगात रमणारे ज्यांनी नेहमी आराधना करावी असे तू सांगितले आहेस.

ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं येन पश्येम तत्परम्

ते ज्ञान, ज्याच्या साहाय्याने आपण केवळ ब्रह्माशी संबंधित असलेले परम तत्त्व पाहू शकतो.

अवाप्ताखिलविज्ञानस्तत्त्वां पृच्छामहे पुनः

संपूर्ण ज्ञान मिळवल्यावर, आम्ही पुन्हा एकदा तुझ्याकडे या सत्य स्वरूपाबद्दल विचारतो.

सूतः पौराणिकः स्मृत्वा भाषितुं ह्युपचक्रमे

पुराण कथाकथन करणारे सूत यांनी आठवण काढून बोलायला सुरुवात केली.

आजगाम मुनिश्रेष्ठा यत्र सत्रं समासते

तो त्या ठिकाणी गेला जिथे श्रेष्ठ ऋषी यज्ञासाठी एकत्र जमले होते.

व्यासं कमलपत्राक्षं प्रणेमुर्द्विजपुङ्गवाः

कमळासारख्या डोळ्यांचे व्यास यांना श्रेष्ठ द्विजांनी वंदन केले.

प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं प्राञ्जलिः पार्श्वगो ऽभवत्

गुरूंची प्रदक्षिणा करून, तो जोडलेल्या हातांनी त्यांच्या जवळ उभा राहिला.

समाश्वास्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

त्याच्यासाठी योग्य आणि सन्माननीय आसन तयार करून आदराने दिले.

कच्चिन्न तपसो हानिः स्वाध्यायस्य श्रुतस्य च

तुमच्या तपश्चर्येत, स्वाध्यायात किंवा ऐकलेल्या ज्ञानात काही कमी झाली नाही ना?

ज्ञानं तद् ब्रह्मविषयं मुनीनां वक्तुमर्हसि

तुम्ही ऋषींना ब्रह्माशी संबंधित असलेले ते ज्ञान सांगावे.

शुश्रूषा जायते चैषां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

त्यांना ऐकण्याची इच्छा झाली आहे, म्हणून तुम्ही त्यांना सत्य सांगावे.

मुनीनां व्याहृतं पूर्वं विष्णुना कूर्मरूपिणा

पूर्वी कूर्म रूपातील विष्णूंनी ऋषींना जे सांगितले होते तेच.

प्रणम्य शिरसा रुद्रं वचः प्राह सुखावहम्

त्यांनी डोक्याने रुद्रांना वंदन करून आनंद देणारे शब्द सांगितले.

सनत्कुमारप्रमुखैः स्वयं यत्समभाषत

स्वतःने सनत्कुमार आणि इतरांना जे सांगितले होते तेच.

अङ्गिरा रुद्रसहितो भृगुः परमधर्मवित्

अंगिरा, रुद्रांसह, आणि परम धर्म जाणणारे भृगु.

शुक्रो वसिष्ठो भगवान् सर्वे संयतमानसाः

शुक्र, वंदनीय वसिष्ठ आणि सर्व संयमित मनाचे ऋषी.

तप्तवन्तस्तपो घोरं पुण्ये बदरिकाश्रमे

त्यांनी पवित्र बदरिकाश्रमात कठोर तपश्चर्या केली.

नारायणमनाद्यन्तं नरेण सहितं तदा

त्या वेळी नरासह, त्यांनी आदि-अंत नसलेल्या नारायणाचे ध्यान केले.

प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनो योगवित्तमम्

भक्तीने परिपूर्ण योगींनी योगविद्येतील श्रेष्ठाला वंदन केले.

प्राह गम्भीरया वाचा किमर्थं तप्यते तपः

त्याने गंभीर आवाजात विचारले, "हे तप कशासाठी करत आहात?"

साक्षान्नारायणं देवमागतं सिद्धिसूचकम्

तेव्हा प्रत्यक्ष नारायण देव प्रकट झाले, हे यशाचे लक्षण होते.

भवन्तमेकं शरणं प्रपन्नाः पुरुषोत्तमम्

आम्ही एकट्या तुमच्याच शरण आलो आहोत, हे पुरुषोत्तम.

नारायणः स्वयं साक्षात् पुराणो ऽव्यक्तपूरुषः

स्वतः नारायण, तो आद्य, अव्यक्त पुरुष, तिथे उभा राहिला.

शुश्रूषास्माकमखिलं संशयं छेत्तुमर्हसि

आम्हाला तुमच्याकडून ऐकायचे आहे; तुम्ही आमचे सर्व शंका दूर कराव्यात.

कश्चिदात्मा च का मुक्तिः संसारः किंनिमित्तकः

आत्मा म्हणजे काय? मुक्ती म्हणजे काय? आणि जन्ममरणाचा फेर कशामुळे होतो?

किं तत् परतरं ब्रह्म सर्वं नो वक्तुमर्हसि

ते परम ब्रह्म काय आहे? कृपया आम्हाला सर्व काही सांगा.

विहाय तापसं रूपं संस्थितं स्वेन तेजसा

त्याने तपस्व्याचे रूप सोडून, आपल्या तेजात उभा राहिला.

श्रीवत्सवक्षसं देवं तप्तजाम्बूनदप्रभम्

श्रीवत्साचा चिन्ह असलेला तो देव, तांब्यासारख्या तेजाने झळकत होता.

न दृष्टस्तत्क्षणादेव नरस्तस्यैव तेजसा

त्या क्षणी कोणताही मनुष्य त्याच्या तेजामुळे त्याला पाहू शकला नाही.