कूर्मपुराणम्

विमला ब्रह्मभूयिष्ठा ज्ञानयोगपरायणाः

हे निर्मळ, ब्रह्माला सर्वाधिक प्रिय, ज्ञान आणि योगात मन लावणारे होते.

योगेश्वराणामादेशाद् वेदसंस्थापनाय वै

योगेश्वरांच्या आज्ञेने, वेदाची स्थापना करण्यासाठी,

तर्पयन्त्यर्चयन्त्येतान् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयुः

जे या ऋषींना तृप्त करतात आणि पूजतात, त्यांना ब्रह्मविद्या प्राप्त होते.

भविष्यति च सावर्णो दक्षसावर्ण एव च

सावर्णि आणि दक्षसावर्णि हे भविष्यात येतील.

भौत्यश्चतुर्दशः प्रोक्तो भविष्या मनवः क्रमात्

चौदावा मनु भौत्य म्हणून ओळखला जाईल; भविष्यातील मनू एकामागून एक येतील.

भूतभव्यैर्वर्तमानैराख्यानैरुपबृंहितः

भूत, भविष्य आणि वर्तमान यांच्या कथा सांगून हा ग्रंथ समृद्ध झाला आहे.

स सर्वपापनिर्मुक्तो ब्रह्मणा सह मोदते

जो सर्व पापांपासून मुक्त होतो, तो ब्रह्मासोबत आनंदाने वावरतो.

नारायणं नमस्कृत्य भावेन पुरुषोत्तमम्

भावपूर्वक नारायणाला, पुरुषोत्तमाला वंदन करून,

पुरुषाय पुराणाय विष्णवे कूर्मरूपिणे

पुरुष, प्राचीन, विष्णू आणि कूर्मरूप असलेल्या त्या देवाला,

ब्रह्माण्डस्यास्य विस्तारो मन्वन्तरविनिश्चयः

या ब्रह्मांडाचा विस्तार आणि मन्वंतरांचा निर्णय,

ज्ञानयोगरतैर्नित्यमाराध्यः कथितस्त्वया

ज्ञान आणि योगात रमणारे ज्यांनी नेहमी आराधना करावी असे तू सांगितले आहेस.

ज्ञानं ब्रह्मैकविषयं येन पश्येम तत्परम्

ते ज्ञान, ज्याच्या साहाय्याने आपण केवळ ब्रह्माशी संबंधित असलेले परम तत्त्व पाहू शकतो.

अवाप्ताखिलविज्ञानस्तत्त्वां पृच्छामहे पुनः

संपूर्ण ज्ञान मिळवल्यावर, आम्ही पुन्हा एकदा तुझ्याकडे या सत्य स्वरूपाबद्दल विचारतो.

सूतः पौराणिकः स्मृत्वा भाषितुं ह्युपचक्रमे

पुराण कथाकथन करणारे सूत यांनी आठवण काढून बोलायला सुरुवात केली.

आजगाम मुनिश्रेष्ठा यत्र सत्रं समासते

तो त्या ठिकाणी गेला जिथे श्रेष्ठ ऋषी यज्ञासाठी एकत्र जमले होते.

व्यासं कमलपत्राक्षं प्रणेमुर्द्विजपुङ्गवाः

कमळासारख्या डोळ्यांचे व्यास यांना श्रेष्ठ द्विजांनी वंदन केले.

प्रदक्षिणीकृत्य गुरुं प्राञ्जलिः पार्श्वगो ऽभवत्

गुरूंची प्रदक्षिणा करून, तो जोडलेल्या हातांनी त्यांच्या जवळ उभा राहिला.

समाश्वास्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

त्याच्यासाठी योग्य आणि सन्माननीय आसन तयार करून आदराने दिले.

कच्चिन्न तपसो हानिः स्वाध्यायस्य श्रुतस्य च

तुमच्या तपश्चर्येत, स्वाध्यायात किंवा ऐकलेल्या ज्ञानात काही कमी झाली नाही ना?

ज्ञानं तद् ब्रह्मविषयं मुनीनां वक्तुमर्हसि

तुम्ही ऋषींना ब्रह्माशी संबंधित असलेले ते ज्ञान सांगावे.

शुश्रूषा जायते चैषां वक्तुमर्हसि तत्त्वतः

त्यांना ऐकण्याची इच्छा झाली आहे, म्हणून तुम्ही त्यांना सत्य सांगावे.

मुनीनां व्याहृतं पूर्वं विष्णुना कूर्मरूपिणा

पूर्वी कूर्म रूपातील विष्णूंनी ऋषींना जे सांगितले होते तेच.

प्रणम्य शिरसा रुद्रं वचः प्राह सुखावहम्

त्यांनी डोक्याने रुद्रांना वंदन करून आनंद देणारे शब्द सांगितले.

सनत्कुमारप्रमुखैः स्वयं यत्समभाषत

स्वतःने सनत्कुमार आणि इतरांना जे सांगितले होते तेच.

अङ्गिरा रुद्रसहितो भृगुः परमधर्मवित्

अंगिरा, रुद्रांसह, आणि परम धर्म जाणणारे भृगु.

शुक्रो वसिष्ठो भगवान् सर्वे संयतमानसाः

शुक्र, वंदनीय वसिष्ठ आणि सर्व संयमित मनाचे ऋषी.

तप्तवन्तस्तपो घोरं पुण्ये बदरिकाश्रमे

त्यांनी पवित्र बदरिकाश्रमात कठोर तपश्चर्या केली.

नारायणमनाद्यन्तं नरेण सहितं तदा

त्या वेळी नरासह, त्यांनी आदि-अंत नसलेल्या नारायणाचे ध्यान केले.

प्रणेमुर्भक्तिसंयुक्ता योगिनो योगवित्तमम्

भक्तीने परिपूर्ण योगींनी योगविद्येतील श्रेष्ठाला वंदन केले.