कूर्मपुराणम्

एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्

हेच परब्रह्म, सर्वोच्च तेज आणि परम आनंद आहे.

वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः

वेदाला समर्पित असलेला मुनी वेदातून जाणण्यासारखा हाच वेद जाणतो.

स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते

तोच वेद आणि तोच जाणण्याचा विषय आहे; त्याच्यावर श्रद्धा ठेवली तर मुक्ती मिळते.

अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः

पराशरांचे पुत्र, महान मुनी वेदाबाहेरचेही जाणतात.

महादेवावताराणि कलौ शृणुत सुव्रताः

कलियुगातील महादेवाच्या अवतारांची कथा ऐका, हे उत्तम व्रताचे लोक.

नाम्ना हिताय विप्राणामभूद् वैवस्वते ऽन्तरे

वैवस्वत काळात त्या ब्राह्मणांच्या कल्याणासाठी त्याचे नाव प्रसिद्ध झाले.

तस्य शिष्याः शिखायुक्ता वभूवुरमितप्रभाः

त्याचे शिष्य शिखा बांधलेले होते आणि त्यांच्या तेजामुळे ते सर्वत्र उजळून निघाले होते.

चत्वारस्ते महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः

त्या चौघेही महान आत्म्याचे ब्राह्मण होते आणि त्यांनी वेदांचा पूर्ण अभ्यास केला होता.

लोकाक्षिरथ योगीन्द्रो जैगीषव्यस्तु सप्तमे

सातव्या काळात योगींचे स्वामी लोकाक्षिरथ आणि जैगीषव्य हे होते.

भृगुस्तु दशमे प्रोक्तस्तस्मादुग्रः परः स्मृतः

दहाव्या काळात भृगु मानला जातो आणि त्याच्यापासून उग्र, जो श्रेष्ठ मानला जातो.

चतुर्दशे गौतमस्तु वेदशीर्षा ततः परम्

चौदाव्या काळात गौतम, जो वेदांचा प्रमुख आहे, आणि त्यानंतरचे.

जटामाल्यट्टहासश्च दारुको लाङ्गली क्रमात्

क्रमाने जटामाळी, अट्टहास, दारुक आणि लांगळी हे होते.

सहिष्णुः सोमशर्मा च नकुलीशो ऽन्तिमे प्रभुः

सहिष्णु, सोमशर्मा आणि शेवटी प्रभू नाकुलीश हे होते.

तीर्थे कायावतारे स्याद् देवेशो नकुलीश्वरः

कायावतार या तीर्थस्थळी देवेश म्हणजे नाकुलीश्वर आहे.

शिष्या बभूवुश्चान्येषां प्रत्येकं मुनिपुङ्गवाः

त्यांच्यातील प्रत्येकाच्या इतर शिष्यांपैकी काही महान ऋषी झाले.

क्रमेण तान् प्रवक्ष्यामि योगिनो योगवित्तमान्

मी आता योगात पारंगत असलेल्या त्या योग्यांची नावे क्रमाने सांगतो.

विकेशश्च विशोकश्च विशापश्शापनाशनः

विकेश, विशोक, विशाप आणि शापनाशन हे होते.

सनः सनातनश्चैव मुकारश्च सनन्दनः

सना, सनातन, मुकाऱ आणि सनंदन हे होते.

सुधामा विरजाश्चैव शङ्खपात्रज एव च

सुधामा, विरजा आणि शंखपात्रज हे होते.

कपिलश्चासुरिश्चैव वोढुः पञ्चशिखो मुनिः

कपिल, आसुरी, व्होड्हु आणि पंचशिख ऋषी हे होते.

बलबन्धुर्निरामित्रः केतुशृङ्गस्तपोधनः

बलबंधु, निरामित्र, केतुष्यृंग आणि तपोधन हे होते.

सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यः सत्यस्तथैव च

सर्वज्ञ, समबुद्धी, साध्य आणि सत्य हे होते.

अत्रिरुग्रस्तथा चैव श्रवणो ऽथ श्रविष्ठकः

अत्रि, उग्र, श्रवण आणि नंतर श्रविष्ठक हे होते.

कश्यपोह्युशना चैव च्यवनो ऽथ बृहस्पतिः

कश्यप, उशन, च्यवन आणि बृहस्पती,

वाचश्रवाः सुपीकश्च श्यावाश्वः सपथीश्वरः

वाचश्रव, सुपीक, श्यावाश्व आणि सपथीश्वर,

सुमन्तुर्वर्चरी विद्वान् कबन्धः कुशिकन्धरः

सुमंतु, विद्वान वर्चरी, कबंध आणि कुशिकंधर,

भल्लापी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तपोनिधिः

भल्लापी, मधुपिंग, श्वेतकेतु आणि तपोनिधी,

शालिहोत्रो ऽग्निवेश्यश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

शालिहोत्र, अग्निवेश्य, युवनाश्व आणि शरद्वसु,

उलूको विद्युतश्चैव शाद्वलो ह्याश्वलायनः

उलूक, विद्युत, शाद्वल आणि आश्वलायन,