कूर्मपुराणम्

द्वितीये द्वापरे चैव वेदव्यासः प्रजापतिः

दुसऱ्या द्वापारमध्ये वेदव्यास हा प्रजापती आहे.

सविता पञ्चमे व्यासः षष्ठे मृत्युः प्रकीर्तितः

पाचव्या द्वापारमध्ये सविता व्यास आहे; सहाव्या मध्ये मृत्यू म्हणून ओळखला जातो.

सारस्वतश्च नवमे त्रिधामा दशमे स्मृतः

नवव्या मध्ये सारस्वत व्यास आहे; दहाव्या मध्ये त्रिधामा म्हणून स्मरण केला जातो.

त्रयोदशे तथा धर्मस्तरक्षुस्तु चतुर्दशे

तेराव्या मध्ये धर्म, आणि चौदाव्या मध्ये तरक्षु.

कृतञ्जयः सप्तदशे ह्यष्टादशे ऋतञ्जयः

सतरा व्या मध्ये कृतंजय, अठराव्या मध्ये ऋतंजय.

राजश्रवाश्चैकविंशस्तस्माच्छुष्मायणः परः

एकवीसाव्या मध्ये राजश्रवा, त्यानंतर शुष्मायण.

पञ्चविशे तथा शक्तिः षड्विंशे तु पराशरः

पंचवीसाव्या मध्ये शक्ती, आणि सव्वीसाव्या मध्ये पराशर.

पराशरसुतो व्यासः कृष्णद्वैपायनो ऽभवत्

पराशरांचे पुत्र व्यास हे कृष्णद्वैपायन झाले.

पाराशर्यो महायोगी कृष्णद्वैपायनो हरिः

पराशरांचे पुत्र, महान योगी कृष्णद्वैपायन हेच हरि आहेत.

तत्प्रसादादसौ व्यासं वेदानामकरोत् प्रभुः

त्यांच्या कृपेने त्या प्रभूने व्यासांना वेदांचे विभाग करणारे केले.

पैलं तेषां चतुर्थं च पञ्चमं मां महामुनिः

महामुनींनी पैल यांना चौथे आणि मला पाचवे नेमले.

यजुर्वेदप्रवक्तारं वैशम्पायनमेव च

यजुर्वेद शिकविण्याचे काम वैशंपायन यांना दिले.

इतिहासपुराणानि प्रवक्तुं मामयोजयत्

इतिहास आणि पुराणे सांगण्याचे काम मला दिले.

चातुर्हेत्रमभूद् यस्मिंस्तेन यज्ञमथाकरोत्

ज्याच्यात चार प्रकारचे ऋत्विज निर्माण झाले, त्यानेच यज्ञ केला.

औद्गात्रं सामभिश्चक्रे ब्रह्मत्वं चाप्यथर्वभिः

सामगीतेने उद्गात्याची स्थापना केली आणि अथर्वगीतेने ब्रह्माची स्थापना केली.

यजूंषि च यजुर्वेदं सामवेदं च सामभिः

यजुर्वेदाला यजुष्मंत्र आणि सामवेदाला सामगीते दिल्या.

शाखानां तु शतेनैव यजुर्वेदमथाकरोत्

यजुर्वेदाचे शंभर शाखांमध्ये विभाजन केले.

अथर्वाणमथो वेदं बिभेद नवकेन तु

अथर्ववेदाचे नव भाग केले.

सो ऽयमेकश्चतुष्पादो वेदः पूर्वं पुरातनात्

पूर्वीपासून हा एकच चतु:शाखी वेद होता.

वेदवेद्यो हि भगवान् वासुदेवः सनातनः

वेदाचा जाणणारा आणि वेदाचा विषय, असा सनातन वासुदेव भगवंत आहेत.

एतत् परतरं ब्रह्म ज्योतिरानन्दमुत्तमम्

हेच परब्रह्म, सर्वोच्च तेज आणि परम आनंद आहे.

वेदवेद्यमिमं वेत्ति वेदं वेदपरो मुनिः

वेदाला समर्पित असलेला मुनी वेदातून जाणण्यासारखा हाच वेद जाणतो.

स एव वेदो वेद्यश्च तमेवाश्रित्य मुच्यते

तोच वेद आणि तोच जाणण्याचा विषय आहे; त्याच्यावर श्रद्धा ठेवली तर मुक्ती मिळते.

अवेदं च विजानाति पाराशर्यो महामुनिः

पराशरांचे पुत्र, महान मुनी वेदाबाहेरचेही जाणतात.

महादेवावताराणि कलौ शृणुत सुव्रताः

कलियुगातील महादेवाच्या अवतारांची कथा ऐका, हे उत्तम व्रताचे लोक.

नाम्ना हिताय विप्राणामभूद् वैवस्वते ऽन्तरे

वैवस्वत काळात त्या ब्राह्मणांच्या कल्याणासाठी त्याचे नाव प्रसिद्ध झाले.

तस्य शिष्याः शिखायुक्ता वभूवुरमितप्रभाः

त्याचे शिष्य शिखा बांधलेले होते आणि त्यांच्या तेजामुळे ते सर्वत्र उजळून निघाले होते.

चत्वारस्ते महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः

त्या चौघेही महान आत्म्याचे ब्राह्मण होते आणि त्यांनी वेदांचा पूर्ण अभ्यास केला होता.

लोकाक्षिरथ योगीन्द्रो जैगीषव्यस्तु सप्तमे

सातव्या काळात योगींचे स्वामी लोकाक्षिरथ आणि जैगीषव्य हे होते.