कूर्मपुराणम्

तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

मुनिश्रेष्ठा, तिथेच शिव आणि नारायण यांचे निवासस्थान आहे.

गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

गंधर्व, किन्नर आणि यक्ष यांच्या वंदनाने कृष्णवर्ण व पिंगट असलेला ईश्वर तिथे पूजला जातो.

निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

ते सर्वजण रोगरहित, दुःखरहित असून, त्यांना आसक्ती किंवा द्वेष नाही.

न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

तिथे ना वर्णाश्रमधर्म आहेत, ना नद्या, ना पर्वत.

स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

द्विजश्रेष्ठांनो, त्या द्वीपाभोवती सर्वत्र गोड पाण्याचा समुद्र आहे.

काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

सोन्याची जमीन दोनपट रुंदीची असून, ती पूर्णपणे दगडासारखीच दिसते.

प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

जिथे प्रकाश आणि अंधार दोन्ही आहेत, त्याला लोकालोक म्हणतात.

तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

लोकालोक हा महान डोंगर याच प्रमाणात विस्तारलेला आहे.

तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

भयंकर वाटीप्रमाणे काळोख सर्व बाजूंनी त्याला वेढून आहे.

ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

ब्रह्मांडाचा विस्तार मी थोडक्यात सांगितला आहे.

सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

मूळ कारण सर्वत्र व्यापलेले आणि कधीही नष्ट न होणारे आहे.

तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

प्रत्येक ठिकाणी चार मुख असलेले, रुद्र, नारायण आणि इतर देव आहेत.

समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

हे ऋषींनो, ते सर्वत्र स्थिर आहे, जिथे ज्ञानी लोक जातात.

अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

सर्व जगाच्या पलीकडे, नाश न होणारी प्रकृती अस्तित्वात आहे.

तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

तेच अव्यक्त म्हणून ओळखावे; तेच ब्रह्म, तेच सर्वोच्च स्थान आहे.

तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

त्याचे अमर्याद महत्त्व मी यापूर्वीही सांगितले आहे.

अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

सर्व समुद्रांमध्ये आणि आकाशातही, याबद्दल काही शंका नाही.

अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

अनेक प्रकारे विभागलेली अंगे घेऊन परमेश्वर खेळतो.

अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

त्या अंडातून ब्रह्मा उत्पन्न झाला आणि त्याने हे जग निर्माण केले.

तानि त्वं कथयास्माकं व्यासांश्च द्वापरे युगे

ती सर्व माहिती आम्हाला सांग, आणि द्वापारयुगातील व्यास यांच्याबद्दलही सांग.

तथावतारान् धर्मार्थमीशानस्य कलौ युगे

तसेच कलियुगात धर्मासाठी ईश्वराने घेतलेली अवतारही सांग.

एतत् सर्वं समासेन सूत वक्तुमिहार्हसि

हे सूत, हे सर्व तू थोडक्यात येथे सांगावे.

उत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा

उत्तम, तामस, रैवत आणि अक्षुष या मन्वंतरांची माहितीही सांग.

वैवस्वतो ऽयं यस्यैतत् सप्तमं वर्तते ऽन्तरम्

ही वैवस्वत मनूची युगमाळ आहे, ज्याचं सातवं अंतर सध्या चालू आहे.

अत ऊर्ध्वं निबोधध्वं मनोः स्वारोचिषस्य तु

आता पुढे, स्वारोचिष नावाच्या मनूविषयी ऐका.

विपश्चिन्नाम देवेन्द्रो बभूवासुरसूदनः

विपश्चित नावाचा, असुरांचा संहार करणारा, देवांचा राजा झाला.

तिमिरश्चार्वरीवांश्च सप्त सप्तर्षयो ऽभवन्

तिमिर, चार्वरी आणि इतर पाच असे मिळून हे सात जण सप्तर्षी झाले.

द्वितीयमतदाख्यातमन्तरं शृणु चोत्तरम्

आता दुसऱ्या अंतराविषयी, ज्याला उत्तम म्हणतात, तेही ऐका.

सुशान्तिस्तत्र देवेन्द्रो बभूवामित्रकर्षणः

तेथे शत्रूंना जिंकणारा सुशांती हा देवांचा राजा झाला.