कूर्मपुराणम्

गर्भोदकं समुद्राश्च तस्यासन् परमात्मनः

त्या परमात्म्याचे गर्भोदक आणि समुद्र त्याचेच होते.

चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

चंद्र, सूर्य, तारे, ग्रह, वारा — हे सर्व त्याच्यासोबत होते.

आपो दशगुणेनैव तेजसा बाह्यतो वृताः

पाणी बाहेरून दहा पट तेजाने वेढलेले असते.

आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम्

वायूला आकाश वेढते, आणि आकाशाला आद्य तत्त्वे वेढतात.

एते लोका महात्मनः सर्वतत्त्वाभिमानिनः

हे सर्व लोक त्या महान आत्म्याचे आहेत, जो सर्व तत्त्वांमध्ये एकरूप आहे.

ईश्वरा योगधर्माणो ये चान्ये तत्त्वचिन्तकाः

जे प्रभू आहेत, जे योगाचे गुण धारण करतात आणि जे सत्याचा विचार करतात, असे सर्व—

एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

या सात नैसर्गिक आवरणांनी हे ब्रह्मांड अंड वेढले गेले आहे.

प्रजापतेः परा मूर्तिरितीयं वैदिकी श्रुतिः

हीच सृष्टीकर्त्याची सर्वोच्च मूर्ती आहे, असे वैदिक श्रुती सांगते.

द्वितीयं तस्य देवस्य शरीरं परमेष्ठिनः

त्या परमेश्वराचे दुसरे शरीर हेच आहे.

तृतीयं भगवद्रूपं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

वेदार्थ जाणणारे तिसऱ्या रूपाला भगवद्रूप असे म्हणतात.

चतुर्मुखः स भगवान् जगत्सृष्टौ प्रवर्तते

तो चतुर्मुख भगवंत जगाची सृष्टी करतो.

सत्त्वं गुणमुपाश्रित्य विष्णुर्विश्वेश्वरः स्वयम्

सर्वांचा स्वामी विष्णू स्वतः सत्त्वगुण धारण करतो.

तमोगुणं समाश्रित्य रुद्रः संहरते जगत्

रुद्र तमोगुणावर आधार ठेवून जगाचा संहार करतो.

एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः

तो कधी एक, कधी दोन, कधी तीन, तर कधी अनेक रूपे घेतो.

नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया

स्वतःच्या लीलांनी तो विविध रूपे, कृत्ये, आकार आणि नावे घेतो.

सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च विशेषतः

तो निर्माण करतो, ग्रसतो आणि विशेषतः सर्व गोष्टी पाहतो.

गुणात्मकत्वात् त्रैकाल्ये तस्मादेकः स उच्यते

गुणांनी युक्त असून तीन काळात असतो म्हणून त्याला एकच म्हणतात.

आदित्वादादिदेवो ऽसौ अजातत्वादजः स्मृतः

तो आद्य आहे म्हणून आदिदेव म्हणतात; न जन्मलेला आहे म्हणून अज म्हणतात.

देवेषु च महादेवो माहदेव इति स्मृतः

देवतांमध्ये तो महादेव म्हणून ओळखला जातो.

वशित्वादप्यवश्यत्वादीश्वरः परिभाषितः

स्वतंत्रपणा आणि अधीन नसल्यामुळे त्याला ईश्वर असे म्हणतात.

अनुत्पादाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति स स्मृतः

न उत्पन्न झालेला आणि सर्वात आधी असलेला म्हणून त्याला स्वयंभू म्हणतात.

हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते

तो संसाराचा नाश करतो म्हणून हर, आणि सर्वत्र व्यापतो म्हणून विष्णू म्हणतात.

सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः

तो सर्वज्ञ आहे कारण सर्व काही जाणतो; तो सर्व आहे कारण सर्वकाही त्याच्यापासून निर्माण झाले आहे.

तारणात् सर्वदुः खानां तारकः परिगीयते

सर्व दुःखांतून तारतो म्हणून त्याला तारक असं गौरवाने म्हटलं जातं.

अनेकभेदभिन्नस्तु क्रीडते परमेश्वरः

परमेश्वर अनेक प्रकारांनी प्रकट होऊन आनंदाने लीला करतो.

अबुद्धिपूर्वको विप्रा ब्राह्मीं सृष्टिं निबोधत

हे ऋषींनो, विचार न करता ब्रह्माची सृष्टी नीट समजून घ्या.

न शक्यते समाख्यातुं बहुवर्षैरपि स्वयम्

आपण कितीही वर्षे सांगितली तरी ती पूर्णपणे सांगता येत नाही.

स एव स्यात् परः कालः तदन्ते प्रतिसृज्यते

जो काळ शेवटी पुन्हा एकत्र होतो, तोच खरा पराकाळ आहे.

तत् पराख्यं तदर्धं च परार्धमभिदीयते

त्याला परार्ध म्हणतात आणि त्याचा अर्धा भागही परार्धच म्हणून ओळखला जातो.