कूर्मपुराणम्

समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्

ती नेहमी तिथेच राहते, तिचे मन त्याच्यात एकरूप असते आणि ती नारायणाच्या अमृताचा आस्वाद घेत असते.

वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्

त्या स्थळाला वैकुंठ म्हणतात, जिथे देवताही नम्रतेने वंदन करतात.

एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्

फक्त इतकंच सांगता येईल; ते खरेच नारायणाचे नगर आहे.

शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

श्रीमान नारायण तिथेच विसावलेला असून, आपल्या मायेमुळे जगाला मोहात टाकतो.

तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः

कल्पाच्या शेवटी सर्व काही त्याच्याकडे परत येते; तोच सर्वोच्च ध्येय आहे.

क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

क्षीरसागरावर आधारलेला एक द्वीप आहे, जो कमळाने वेढलेला आहे.

तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

तो द्वीप फार मोठा असून, सर्व बाजूंनी पूर्णपणे गोलाकार आहे.

एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

तिथे एक मोठा डोंगर आहे, जो त्याच्या रचनेमुळे दोन भागांत विभागला आहे.

महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

महावीत नावाचा प्रदेश आणि धातकीखण्ड नावाचे क्षेत्र तिथे प्रसिद्ध आहेत.

तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

त्या द्वीपावर एक भव्य वटवृक्ष आहे, जो अमरांनी पूजला जातो.

तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

मुनिश्रेष्ठा, तिथेच शिव आणि नारायण यांचे निवासस्थान आहे.

गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

गंधर्व, किन्नर आणि यक्ष यांच्या वंदनाने कृष्णवर्ण व पिंगट असलेला ईश्वर तिथे पूजला जातो.

निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

ते सर्वजण रोगरहित, दुःखरहित असून, त्यांना आसक्ती किंवा द्वेष नाही.

न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

तिथे ना वर्णाश्रमधर्म आहेत, ना नद्या, ना पर्वत.

स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

द्विजश्रेष्ठांनो, त्या द्वीपाभोवती सर्वत्र गोड पाण्याचा समुद्र आहे.

काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

सोन्याची जमीन दोनपट रुंदीची असून, ती पूर्णपणे दगडासारखीच दिसते.

प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

जिथे प्रकाश आणि अंधार दोन्ही आहेत, त्याला लोकालोक म्हणतात.

तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

लोकालोक हा महान डोंगर याच प्रमाणात विस्तारलेला आहे.

तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

भयंकर वाटीप्रमाणे काळोख सर्व बाजूंनी त्याला वेढून आहे.

ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

ब्रह्मांडाचा विस्तार मी थोडक्यात सांगितला आहे.

सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

मूळ कारण सर्वत्र व्यापलेले आणि कधीही नष्ट न होणारे आहे.

तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

प्रत्येक ठिकाणी चार मुख असलेले, रुद्र, नारायण आणि इतर देव आहेत.

समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

हे ऋषींनो, ते सर्वत्र स्थिर आहे, जिथे ज्ञानी लोक जातात.

अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

सर्व जगाच्या पलीकडे, नाश न होणारी प्रकृती अस्तित्वात आहे.

तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

तेच अव्यक्त म्हणून ओळखावे; तेच ब्रह्म, तेच सर्वोच्च स्थान आहे.

तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

त्याचे अमर्याद महत्त्व मी यापूर्वीही सांगितले आहे.

अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

सर्व समुद्रांमध्ये आणि आकाशातही, याबद्दल काही शंका नाही.

अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

अनेक प्रकारे विभागलेली अंगे घेऊन परमेश्वर खेळतो.

अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

त्या अंडातून ब्रह्मा उत्पन्न झाला आणि त्याने हे जग निर्माण केले.