कूर्मपुराणम्

नानागीतविधानज्ञैर्देवानामपि दुर्लभैः

तेथे विविध गाण्यांच्या प्रकारांमध्ये निपुण, देवांसाठीही दुर्मिळ असे लोक आहेत.

प्रभूतचन्द्रवदनैर्नूपुरारावसंयुतैः

तेथे चंद्रासारखे मुख असलेले, नूपुरांच्या निनादाने अलंकृत असलेले अनेकजण आहेत.

अशेषविभवोपेतैर्भूषितैस्तनुमध्यमैः

ते सर्व प्रकारच्या संपत्तीने युक्त, अलंकारांनी सजलेले आणि कंबर बारीक असलेले आहेत.

संलापालापकुशलैर्दिव्याभरणभूषैतैः

ते संभाषण व बोलण्यात कुशल, दिव्य दागिन्यांनी अलंकृत आहेत.

नानावर्णविचित्राङ्गैर्नानाभोगरतिप्रियैः

त्यांची शरीरं विविध रंगांनी सुंदर, आणि ते नानाविध सुख व आनंदात रमणारे आहेत.

असंख्येयगुणं शुद्धमागम्यं त्रिदशैरपि

त्या नगरीत असंख्य शुद्ध गुण आहेत, जे देवांसाठीही अप्राप्य आहेत.

तस्य मध्ये ऽतितेजस्कमुच्चप्राकारतोरणम्

त्या नगरीच्या मध्यभागी अतुल तेजस्वी, उंच तटबंदी असलेले एक प्रवेशद्वार आहे.

शेते ऽशेषजगत्सूतिः शेषाहिशयने हरिः

संपूर्ण जगाचा उगम असलेला हरि, शेषनागाच्या पाठीवर विसावलेला आहे.

स्वात्मानन्दामृतं पीत्वा परं तत् तमसः परम्

तो आपल्या स्वतःच्या आनंदाचा अमृतरस पितो आणि अज्ञानाच्या पलीकडे, सर्वश्रेष्ठ आहे.

क्षीरोदकन्यया नित्यं गृहीतचरणद्वयः

क्षीरसागराच्या कन्येने त्याचे दोन्ही पाय नेहमीच आपल्या हातात धरले आहेत.

समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्

ती नेहमी तिथेच राहते, तिचे मन त्याच्यात एकरूप असते आणि ती नारायणाच्या अमृताचा आस्वाद घेत असते.

वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्

त्या स्थळाला वैकुंठ म्हणतात, जिथे देवताही नम्रतेने वंदन करतात.

एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्

फक्त इतकंच सांगता येईल; ते खरेच नारायणाचे नगर आहे.

शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

श्रीमान नारायण तिथेच विसावलेला असून, आपल्या मायेमुळे जगाला मोहात टाकतो.

तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः

कल्पाच्या शेवटी सर्व काही त्याच्याकडे परत येते; तोच सर्वोच्च ध्येय आहे.

क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

क्षीरसागरावर आधारलेला एक द्वीप आहे, जो कमळाने वेढलेला आहे.

तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

तो द्वीप फार मोठा असून, सर्व बाजूंनी पूर्णपणे गोलाकार आहे.

एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

तिथे एक मोठा डोंगर आहे, जो त्याच्या रचनेमुळे दोन भागांत विभागला आहे.

महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

महावीत नावाचा प्रदेश आणि धातकीखण्ड नावाचे क्षेत्र तिथे प्रसिद्ध आहेत.

तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

त्या द्वीपावर एक भव्य वटवृक्ष आहे, जो अमरांनी पूजला जातो.

तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

मुनिश्रेष्ठा, तिथेच शिव आणि नारायण यांचे निवासस्थान आहे.

गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

गंधर्व, किन्नर आणि यक्ष यांच्या वंदनाने कृष्णवर्ण व पिंगट असलेला ईश्वर तिथे पूजला जातो.

निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

ते सर्वजण रोगरहित, दुःखरहित असून, त्यांना आसक्ती किंवा द्वेष नाही.

न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

तिथे ना वर्णाश्रमधर्म आहेत, ना नद्या, ना पर्वत.

स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

द्विजश्रेष्ठांनो, त्या द्वीपाभोवती सर्वत्र गोड पाण्याचा समुद्र आहे.

काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

सोन्याची जमीन दोनपट रुंदीची असून, ती पूर्णपणे दगडासारखीच दिसते.

प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

जिथे प्रकाश आणि अंधार दोन्ही आहेत, त्याला लोकालोक म्हणतात.

तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

लोकालोक हा महान डोंगर याच प्रमाणात विस्तारलेला आहे.

तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

भयंकर वाटीप्रमाणे काळोख सर्व बाजूंनी त्याला वेढून आहे.