कूर्मपुराणम्

पश्यन्ति परमं ब्रह्म विष्णवाख्यं तमसः परं

ते परम ब्रह्म, विष्णु नावाने ओळखले जाणारे, अंधारापलीकडील ते स्वरूप प्रत्यक्ष पाहतात.

सुपीतवाससः सर्वे श्रीवत्साङ्कितवक्षसः

सर्वजण पिवळ्या शुभ्र वस्त्रांनी परिधान केलेले, श्रीवत्स चिन्ह असलेल्या छातीचे आहेत.

स्वयोगोद्भूतकिरणा महागरुडवाहनाः

त्यांचा तेज त्यांच्या स्वतःच्या योगातून उत्पन्न होतो, आणि ते महान गरुडावर आरूढ असतात.

वसन्ति तत्र पुरुषा विष्णोरन्तरचारिणः

तेथे विष्णूच्या अंतरात वावरणारे पुरुष वास करतात.

नारायणं नाम पुरं व्यासाद्यैरुपशोभितम्

तेथे नारायण नावाचे एक नगर आहे, जे व्यास आणि इतरांनी शोभिवंत केले आहे.

हर्म्यप्राकारसंयुक्तमट्टालकसमाकुलम्

तेथे महाल आणि तटबंदी आहेत, उंच मनोऱ्यांनी ते गजबजलेले आहे.

शुभ्रास्तरणसंयुक्तं विचित्रैः समलङ्कृतम्

तेथे शुभ्र आसनांनी सजलेले, आणि विविध अलंकारांनी सुशोभित केलेले आहे.

सरोभिः सर्वतो युक्तं वीणावेणुनिनादितम्

ते सर्व बाजूंनी सरोवरांनी वेढलेले आहे, आणि वीणा व बासरीच्या सूरांनी निनादित आहे.

वीथीभिः सर्वतो युक्तं सोपानै रत्नभूषितैः

ते सर्व बाजूंनी रस्त्यांनी वेढलेले आहे, आणि रत्नांनी सजवलेल्या पायऱ्यांनी सुशोभित आहे.

चतुर्द्वारमनौपम्यमगम्यं देवविद्विषाम्

त्याला चार दरवाजे आहेत, ते अनुपमेय आहे, आणि देवद्वेष्ट्यांसाठी अगम्य आहे.

नानागीतविधानज्ञैर्देवानामपि दुर्लभैः

तेथे विविध गाण्यांच्या प्रकारांमध्ये निपुण, देवांसाठीही दुर्मिळ असे लोक आहेत.

प्रभूतचन्द्रवदनैर्नूपुरारावसंयुतैः

तेथे चंद्रासारखे मुख असलेले, नूपुरांच्या निनादाने अलंकृत असलेले अनेकजण आहेत.

अशेषविभवोपेतैर्भूषितैस्तनुमध्यमैः

ते सर्व प्रकारच्या संपत्तीने युक्त, अलंकारांनी सजलेले आणि कंबर बारीक असलेले आहेत.

संलापालापकुशलैर्दिव्याभरणभूषैतैः

ते संभाषण व बोलण्यात कुशल, दिव्य दागिन्यांनी अलंकृत आहेत.

नानावर्णविचित्राङ्गैर्नानाभोगरतिप्रियैः

त्यांची शरीरं विविध रंगांनी सुंदर, आणि ते नानाविध सुख व आनंदात रमणारे आहेत.

असंख्येयगुणं शुद्धमागम्यं त्रिदशैरपि

त्या नगरीत असंख्य शुद्ध गुण आहेत, जे देवांसाठीही अप्राप्य आहेत.

तस्य मध्ये ऽतितेजस्कमुच्चप्राकारतोरणम्

त्या नगरीच्या मध्यभागी अतुल तेजस्वी, उंच तटबंदी असलेले एक प्रवेशद्वार आहे.

शेते ऽशेषजगत्सूतिः शेषाहिशयने हरिः

संपूर्ण जगाचा उगम असलेला हरि, शेषनागाच्या पाठीवर विसावलेला आहे.

स्वात्मानन्दामृतं पीत्वा परं तत् तमसः परम्

तो आपल्या स्वतःच्या आनंदाचा अमृतरस पितो आणि अज्ञानाच्या पलीकडे, सर्वश्रेष्ठ आहे.

क्षीरोदकन्यया नित्यं गृहीतचरणद्वयः

क्षीरसागराच्या कन्येने त्याचे दोन्ही पाय नेहमीच आपल्या हातात धरले आहेत.

समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्

ती नेहमी तिथेच राहते, तिचे मन त्याच्यात एकरूप असते आणि ती नारायणाच्या अमृताचा आस्वाद घेत असते.

वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्

त्या स्थळाला वैकुंठ म्हणतात, जिथे देवताही नम्रतेने वंदन करतात.

एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्

फक्त इतकंच सांगता येईल; ते खरेच नारायणाचे नगर आहे.

शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

श्रीमान नारायण तिथेच विसावलेला असून, आपल्या मायेमुळे जगाला मोहात टाकतो.

तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः

कल्पाच्या शेवटी सर्व काही त्याच्याकडे परत येते; तोच सर्वोच्च ध्येय आहे.

क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

क्षीरसागरावर आधारलेला एक द्वीप आहे, जो कमळाने वेढलेला आहे.

तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

तो द्वीप फार मोठा असून, सर्व बाजूंनी पूर्णपणे गोलाकार आहे.

एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

तिथे एक मोठा डोंगर आहे, जो त्याच्या रचनेमुळे दोन भागांत विभागला आहे.

महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

महावीत नावाचा प्रदेश आणि धातकीखण्ड नावाचे क्षेत्र तिथे प्रसिद्ध आहेत.