कूर्मपुराणम्

निवृत्तिश्चैति ता नद्यः स्मृता पापहरा नृणाम्

त्या नद्यांना निवृत्ती वगैरे नावे आहेत आणि त्या पाप दूर करणाऱ्या म्हणून ओळखल्या जातात.

न चैवास्ति युगावस्था जना जीवन्त्यनामयाः

तेथे युगांची विभागणी नाही; लोक आजारी न पडता जगतात.

तेषां तस्याथ सायुज्यं सारूप्यं च सलोकता

त्यांना एकरूपता, साम्य आणि एकाच लोकात वावरण्याचे लाभ मिळतात.

पीता वैश्याः स्मृताः कृष्णा द्वीपे ऽस्मिन् वृषला द्विजाः

या द्वीपावर वैश्यांना पिवळा, शूद्रांना काळा आणि द्विजांना वृषल असे म्हटले जाते.

संवेष्ट्य तु सुरोदाब्धिं कुशद्वीपो व्यवस्थितः

मद्याच्या समुद्राला वेढून कुशद्वीप आहे.

कुशेशयो हरिश्चाथ मन्दरः सप्त पर्वताः

कुशेशय, हरि आणि मंदार हे सात पर्वत आहेत.

विद्युदम्भा मही चेति नद्यस्तत्र जलावहाः

विद्युत, अंभा आणि मही या तेथील जलवाहिनी नद्या आहेत.

तासु ब्रह्माणमीशानं देवाद्याः पर्युपासते

त्या नद्यांवर ब्रह्मा, ईशान आणि देवादी देवांची पूजा केली जाते.

वैश्याः स्नेहास्तु मन्देहाः शूद्रास्तत्र प्रकीर्तिताः

तेथे वैश्यांना स्नेह आणि शूद्रांना मंदेह असे म्हटले जाते.

यथोक्तकारिणः सर्वे सर्वे भूतहिते रताः

ते सर्व जसे सांगितले तसे वागतात आणि सर्व प्राण्यांच्या हितासाठी कार्य करतात.

तेषां च ब्रह्मसायुज्यं सारूप्यं च सलोकता

त्यांना ब्रह्माशी एकरूपता, साम्य आणि एकाच लोकात वावरण्याचे लाभ मिळतात.

क्रौञ्चद्वीपस्ततो विप्रा वेष्टयित्वा घृतोदधिम्

त्या पुढे, ऋषीजनांनो, क्रौंच नावाचा द्वीप आहे, जो तुपाच्या समुद्राने वेढलेला आहे.

नाम्ना च सप्तमः प्रोक्तः पर्वतो दुन्दुभिस्वनः

तेथे सातवा पर्वत डुंदुभिस्वन नावाने ओळखला जातो.

ख्यातिश्च पुण्डरीकाच नद्यः प्राधान्यतः स्मृताः

मुख्य नद्या ख्याति आणि पुण्डरीक या आहेत.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव द्विजोत्तमाः

तेथे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र हे सर्वजण राहतात, हे श्रेष्ठ द्विजांनो.

व्रतोपवासैर्विविधैर्हेमैः स्वाध्यायतर्पणैः

विविध व्रते, उपवास, सोन्याचे दान आणि स्वाध्याय यांद्वारे ते तृप्ती साधतात.

सलोकता च सामीप्यं जायते तत्प्रसादतः

त्याच्या कृपेने त्यांना त्याच लोकात वास आणि जवळीक मिळते.

शाकद्वीपः स्थितो विप्रा आवेष्ट्य दधिसागरम्

त्या पुढे, ऋषीजनांनो, दहीच्या समुद्राने वेढलेला शाकद्वीप आहे.

आम्बिकेयस्तथा रम्यः केशरी चेति पर्वताः

तेथे रम्य असे आंबिकेय आणि केशरी हे पर्वत आहेत.

इक्षुका धेनुका चैव गभस्तिश्चेति निम्नगाः

इक्षुका, धेनुका आणि गभस्ति या मुख्य नद्या आहेत.

अनामया ह्यशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

तेथे लोक आजार आणि दुःख यांपासून मुक्त असून, त्यांना राग आणि द्वेष नाही.

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चात्र क्रमेण तु

येथे ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र असे सर्वजण योग्य क्रमाने आहेत.

व्रतोपवासैर्विविधैर्देवदेवं दिवाकरम्

विविध व्रते आणि उपवासांनी ते देवांचा देव असलेल्या सूर्याची पूजा करतात.

सलोकता च विप्रेन्द्रा जायते तत्प्रसादतः

त्याच्या कृपेने, हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, त्यांना त्याच लोकात वास मिळतो.

श्वेतद्वीपश्च तन्मध्ये नारायणपरायणाः

त्या मध्येच श्वेतद्वीप आहे, जिथे सर्वजण नारायणभक्त आहेत.

श्वेतास्तत्र नरा नित्यं जायन्ते विष्णुतत्पराः

तेथे नेहमीच श्वेतवर्णीय लोक जन्म घेतात, जे पूर्णपणे विष्णूभक्त असतात.

क्रोधलोभविनिर्मुक्ता मायामात्सर्यवर्जिताः

ते राग आणि लोभ यांपासून मुक्त असून, माया आणि मत्सर त्यांच्यात नाही.

नारायणपराः सर्वे नारायणपरायणाः

ते सर्वजण नारायणाच्या भक्तीत लीन आहेत.

केचिज्जपन्ति तप्यन्ति केचिद् विज्ञानिनो ऽपरे

त्यातले काही जप करतात, काही तप करतात, तर काही ज्ञानी आहेत.