कूर्मपुराणम्

न मे वर्णयितुं शक्यं ज्वालामालासमाकुलम्

तेथे ज्वाळांच्या माळांनी भरलेलं आहे, ते मी वर्णन करू शकत नाही.

शेते तत्र हरिः श्रीमान् मायी मायामयः परः

तेथे श्रीमंत हरि, मायाधिपती, सर्वश्रेष्ठ आणि मायेपासून बनलेला, विश्रांती घेतो.

यान्ति तत्र महात्मानो ये प्रपन्ना जनार्दनम्

जे महान आत्मे जनार्दनाला शरण गेले आहेत, तेथेच जातात.

वह्निना च परिक्षिप्तं तत्रास्ते भगवान् भवः

आगीने वेढलेलं असताना, तिथे भगवंत भव वास करतो.

योगिभिः शतसाहस्त्रैर्भूतै रुद्रैश्च संवृतः

शेकडो हजारो योगी, विविध जीव आणि रुद्र त्याच्यासोबत आहेत.

मदादेवपराः शान्तास्तापसा ब्रह्मवादिनः

माझ्यावर भक्ती असलेले, देवभक्त, शांत, तपस्वी आणि ब्रह्मज्ञान सांगणारे असे ते आहेत.

द्रक्ष्यन्ति ब्रह्मणा युक्ता रुद्रलोकः स वै स्मृतः

ब्रह्माने युक्त झालेले ते रुद्रलोक पाहतील, ज्याला तसेच ओळखले जाते.

महातलादयश्चाधः पातालाः सन्ति वै द्विजाः

महातल आणि इतर पाताळलोक खाली आहेत, हे द्विजांनो.

प्रासादैर्विविधैः शुभ्रैर्देवतायतनैर्युतम्

ते विविध सुंदर महालांनी आणि देवांच्या निवासांनी सजलेले आहेत.

नृपेण बलिना चैव पातालस्वर्गवासिना

पाताळस्वर्गात राहणाऱ्या बलाढ्य राजाने ते सजवले आहे.

सितं हि वितलं प्रोक्तं तलं चैव सितेतरम्

वितल पांढरं आहे असं सांगितलं जातं, आणि तलही तसंच पांढरं आहे.

रसातलमिति ख्यातं तथान्यैश्च निषेवितम्

रसातल असं प्रसिद्ध आहे आणि इतरही तिथे राहतात.

तलातलमिति ख्यातं सर्वशोभासमन्वितम्

तलातल हे नावाजलेलं असून सर्व प्रकारच्या शोभेने युक्त आहे.

पूर्वदेवैः समाकीर्णं सुतलं च तथापरैः

सुतल हे प्राचीन देवांनी आणि इतरांनीही भरलेलं आहे.

महान्तकाद्यैर्नागैश्च प्रह्मादेनासुरेण च

महांतकासारख्या मोठ्या नागांनी आणि प्रह्माद नावाच्या असुराने ते व्यापले आहे.

महाजम्भेन वीरेण हयग्रीवेण वै तथा

महाबली जांभ आणि शूर हयग्रीव यांनीसुद्धा,

तथान्यैर्विवधैर्नागैस्तलं चैव सुशोभनम्

तसेच इतर भयंकर नागांनीही ते सुंदर पाताळ लोक भरून गेले आहे.

पापिनस्तेषु पच्यन्ते न ते वर्णयितुं क्षमाः

त्या ठिकाणी दुष्ट लोकांना यातना दिल्या जातात; त्यांची संख्या सांगता येणार नाही इतकी आहे.

कालाग्निरुद्रो योगात्मा नारसिंहो ऽपि माधवः

कालाग्नी, रुद्र, योगाचा आत्मा, नरसिंह आणि माधव हेही,

तदाधारमिदं सर्वं स कालाग्निमपाश्रितः

ही सर्व सृष्टी त्याच्यावर आधारलेली आहे, जो कालाग्नीचे रूप धारण करतो.

विषज्वालामयो ऽन्ते ऽसौ जगत् संहरति स्वयम्

शेवटी, विषाच्या ज्वाळांनी प्रज्वलित होऊन, तो स्वतःच जगाचा संहार करतो.

तामसी शांभवी मूर्तिः कालो लोकप्रकालनः

ती काळी, शांभवी मूर्ती म्हणजेच काळ, जो सर्व लोकांचा संहार करणारा आहे.

अतः परं प्रवक्ष्यामि भूर्लोकस्यास्य निर्णयम्

आता मी या पृथ्वी लोकाचा निर्णय सांगतो.

कुशः क्रौञ्चश्च शाकश्च पुष्करश्चैव सप्तमः

कुश, क्रौंच, शाक आणि पुष्कर हे सातवे आहेत.

द्वीपाद् द्वीपो महानुक्तः सागरादपि सागरः

प्रत्येक बेट एकापेक्षा एक मोठे, आणि प्रत्येक समुद्र मागीलपेक्षा मोठा आहे असे सांगितले जाते.

दध्योदः क्षीरसलिलः स्वादूदश्चेति सागराः

दध्योद, क्षीरसागर आणि गोड पाण्याचा समुद्र, असे हे समुद्र आहेत.

द्वीपैश्च सप्तभिर्युक्ता योजनानां समासतः

हे सात बेटांनी जोडलेले असून, त्यांची मोजणी योजनांमध्ये केली जाते.

तस्य मध्ये महामेरुर्विश्रुतः कनकप्रभः

त्यांच्या मध्यभागी सुवर्णासारखा तेजस्वी, प्रसिद्ध असा मेरू पर्वत आहे.

प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः

तो सोळा एकक खाली आणि बत्तीस एकक वर पसरलेला आहे.