कूर्मपुराणम्

स्थावराञ्जङ्गमांश्चैव यच्च कुल्यादिकं पयः

स्थावर आणि जंगम जीव तसेच नद्यांचे पाणी आणि इतर सर्व गोष्टी.

तासां चतुः शतं नाड्यो वर्षन्ते चित्रमूर्तयः

त्यांपैकी चारशे नाड्या वेगवेगळ्या अद्भुत रूपांनी वाहतात.

अमृता नाम ताः सर्वा रश्मयो वृष्टिसर्जनाः

त्या सर्व किरणांना 'अमृत' असे म्हणतात आणि त्या पावसासारख्या झरत असतात.

चन्द्रास्ता नामतः सर्वाः पीताभाः स्युर्गभस्तयः

त्या सर्व किरणांना 'चंद्र' असे नाव आहे आणि त्या सोनेरी रंगाच्या असतात.

शुक्रास्ता नामतः सर्वास्त्रिविधा घर्मसर्जनाः

त्या सर्व किरणांना 'शुक्र' असे म्हणतात, त्या तिघा प्रकारच्या असून उष्णता निर्माण करतात.

अमृतेन सुरान् सर्वांस्त्रिभिस्त्ररिंस्तर्पयत्यसौ

तो अमृताने सर्व देवांना तीन प्रकारे तृप्त करतो.

हेमन्ते शिशिरे चैव हिममुत्सृजति त्रिभिः

हिवाळ्यात आणि शिशिर ऋतूत तो तीन किरणांनी हिम सोडतो.

चैत्रे मासि भवेदंशो धाता वैशाखतापनः

चैत्र महिन्यात 'धाता' नावाचा किरण असतो; वैशाखात 'तापन' नावाचा.

विवस्वान् श्रावणे मासि प्रौष्ठपद्यां भगः स्मृतः

श्रावण महिन्यात 'विवस्वान' नावाचा किरण असतो; भाद्रपदात 'भग' नावाचा.

मार्गशीर्ष भवेन्मित्रः पौषे विष्णुः सनातनः

मार्गशीर्षात 'मित्र' नावाचा, पौष महिन्यात सनातन 'विष्णु' नावाचा किरण असतो.

षड्भिः सहस्त्रैः पूषा तु देवोंशः सप्तभिस्तथा

पूषा या देवाजवळ सहा हजार किरणे आहेत, आणि 'सप्तभिस' नावाचा किरणही तसाच आहे.

विवस्वान् दशभिः पाति पात्येकादशभिर्भगः

विवस्वान दहा किरणांनी रक्षण करतो, आणि भग अकरा किरणांनी.

षड्भी रश्मिसहस्त्रैस्तु विष्णुस्तपति विश्वसृक्

विश्वाचा सृष्टीकर्ता विष्णु सहा हजार किरणांनी तेजस्वी होतो.

हेमन्ते ताम्रवर्णः स्याच्छिशिरे लोहितो रविः

हिवाळ्यात त्याचा रंग तांबडा असतो; शिशिर ऋतूत सूर्य लाल दिसतो.

सूर्यो ऽमरत्वममृते त्रयं त्रिषु नियच्छति

सूर्य अमरत्व, अमृत आणि तीन प्रकारच्या गुणांना तीन प्रकारे देतो.

भौमो मन्दस्तथा राहुः केतुमानपि चाष्टमः

मंगळ, मंद, राहू आणि केतू हे आठव्या म्हणून ओळखले जातात.

भ्राम्यमाणा यथायोगं भ्रमन्त्यनुदिवाकरम्

हे ग्रह योग्य क्रमाने फिरतात आणि सूर्याशिवाय फिरत राहतात.

यस्माद् वहति तान् वायुः प्रवहस्तेन स स्मृतः

वारा त्यांना वाहून नेतो म्हणून त्याला 'प्रवाह' असे म्हणतात.

वामदक्षिणतो युक्ता दश तेन निशाकरः

डाव्या आणि उजव्या बाजूला दहा जोडलेले आहेत, म्हणून त्याला 'निशाकर' असे म्हणतात.

ह्रासवृद्धी च विप्रेन्द्रा ध्रुवाधाराणि सर्वदा

हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, वाढ आणि घट या नेहमीच ठरलेल्या आणि कायम असतात.

आपूर्यते परस्यान्तः सततं दिवसक्रमात्

दुसऱ्याचे अंतर दिवसागणिक नेहमीच भरले जाते.

एकेन रश्मिना विप्राः सुषुम्नाख्येन भास्करः

ब्राह्मणहो, सूर्य एकच किरण, ज्याचे नाव सुषुम्ना आहे, त्याने प्रकाशतो.

पौर्णमास्यां स दृश्येत संपूर्णे दिवसक्रमात्

पौर्णिमेच्या दिवशी, तो पूर्णपणे दिसतो, दिवसागणिक तसेच.

पिबन्ति देवता विप्रा यतस्ते ऽमृतभोजनाः

ब्राह्मणहो, देवता ते पितात, कारण ते अमृताचे अन्न खातात.

अपराह्णे पितृगणा जघन्यं पर्युपासते

दुपारनंतर पितरांचा समूह उरलेले अन्न ग्रहण करतो.

सुधामृतमयीं पुण्यां तामन्दोरमृतात्मिकाम्

ती शुद्ध, पुण्यवान, अमृतमय आणि अमृतस्वरूप अशी चंद्रकिरण आहे.

मासतृप्तिमपाप्यग्र्यां पितरः सन्ति निर्वृताः

मासिक तृप्ती मिळवून पितर संतुष्ट राहतात.

एवं सूर्यनिमित्तस्य क्षयो वृद्धिश्च सत्तमाः

म्हणून, श्रेष्ठ पुरुषांनो, सूर्यामुळे घट आणि वाढ दोन्ही घडतात.

वारिजैः स्यन्दनो युक्तस्तेनासौ याति सर्वतः

त्याचा कमळांनी जुळलेला रथ सर्वत्र फिरतो.