कूर्मपुराणम्

ह्रस्वो ऽक्षस्तद्युगार्धेन ध्रुवाधारे रथस्य तु

रथाच्या ध्रुवावर असलेला अक्ष त्या लांबीपेक्षा अर्धा युगाने कमी आहे.

हयाश्च सप्त छन्दांसि तन्नामानि निबोधत

त्या सात घोड्यांना छंद म्हणतात, त्यांची नावे ऐका.

अनष्टुप् त्रिष्टुबित्युक्ताश्छन्दांसि हरयो हरेः

अनुष्टुप् आणि त्रिष्टुप् हे छंद हरिचे घोडे म्हणून ओळखले जातात.

दक्षिणे न यमस्याथ वरुणस्य तु पश्चिमे

दक्षिणेला यमाचे राज्य आहे आणि पश्चिमेला वरुणाचे आहे.

अमरावती संयमनी सुखा चैव विभा क्रमात्

क्रमाने अमरावती, संयमनी, सुखा आणि विभा ही त्यांची नगरे आहेत.

ज्योतिषां चक्रमादाय देवदेवः प्रजापतिः

देवतांचा देव, प्रजापती, तेजस्वी ग्रहांचे चाक उचलतो.

सप्तद्वीपेषु विप्रेन्द्रा निशामध्यस्य संमुखम्

ब्रह्मणश्रेष्ठांनो, रात्रीच्या मध्यभागी तो सातही द्वीपांच्या समोर असतो.

अशेषासु दिशास्वेव तथैव विदिशासु च

तो सर्व दिशांना आणि उपदिशांनाही तसाच सामोरा असतो.

करोत्यहस्तथा रात्रिं विमुञ्चन् मेदिनीं द्विजाः

तो दिवस आणि रात्र निर्माण करतो, पृथ्वीला धरून आणि सोडून, हे द्विजांनो.

त्रैलोक्यं कथितं सद्भिर्लोकानां मुनिपुङ्गवाः

मुनीश्रेष्ठांनो, सज्जनांनी या त्रैलोक्याचं वर्णन केलं आहे.

भवत्यस्मात् जगत् कृत्स्नं सदेवासुरमानुषम्

यावरूनच सर्व जग, देव, असुर आणि माणसे निर्माण होतात.

द्युतिर्द्युतिमतां कृत्स्नं यत्तेजः सार्वलौकिकम्

सर्व तेजस्वींचं तेज, तुझं सामर्थ्य, हे सर्वत्र व्यापलेलं आहे.

सूर्य एव त्रिलोकस्य मूलं परमदैवतम्

सूर्यच त्रैलोक्याचा मूळ आणि सर्वश्रेष्ठ देवता आहे.

निर्वहन्ति पदं तस्य तदंशा विष्णुमूर्तयः

विष्णूच्या अंशरूपात देव त्या सूर्याच्या मार्गाची पूर्तता करतात.

श्छन्दोमयं ब्रह्ममयं पुराणम्

हे छंदमय, ब्रह्ममय आणि प्राचीन आहे.

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च ग्रामणीसर्पराक्षसैः

गंधर्व, अप्सरा, नागांचे प्रमुख आणि राक्षस यांनी,

विवस्वानथ पूषा च पर्जन्यश्चांशुरेव च

विवस्वान, पूषा, पर्जन्य आणि अंशु यांनीसुद्धा,

आप्यायन्ति वै भानुं वसन्तादिषु वै क्रमात्

हे सर्व वसंत इत्यादी ऋतूंमध्ये एकामागोमाग सूर्याचे पोषण करतात.

भरद्वाजो गौतमश्च कश्यपः क्रतुरेव च

भरद्वाज, गौतम, कश्यप आणि क्रतु,

स्तुवन्ति देवं विविधैश्छन्दोभिस्ते यथाक्रमम्

हे सर्व वेगवेगळ्या छंदांनी, योग्य क्रमाने, देवतेचे स्तवन करतात.

रथस्वनो ऽथ वरुणः सुषेणः सेनजित् तथा

रथस्वन, मग वरुण, सुसेन आणि सेनजित,

ग्रामण्यो देवदेवस्य कुर्वते ऽभीशुसंग्रहम्

हे प्रमुख देवदेवतांच्या प्रभूचे व reins एकत्र करतात.

सर्पो व्याघ्रस्तथापश्च वातो विद्युद् दिवाकरः

सर्प, वाघ, घोडा, वारा, वीज आणि सूर्य,

राक्षसप्रवरा ह्येते प्रयान्ति पुरतः क्रमात्

हे श्रेष्ठ राक्षस योग्य क्रमाने पुढे जातात.

एलापत्रः शङ्खपालस्तथैरावतसंज्ञितः

एलापत्र, शंखपाल आणि ऐरावत नावाचा एक,

कम्बलाश्वतरश्चैव वहन्त्येनं यथाक्रमम्

कंबळ आणि अश्वतर, हेही योग्य क्रमाने त्याला वाहतात.

उग्रसेनो वसुरुचिरर्वावसुरथापरः

उग्रसेन, वसुरुचि, अर्वाव आणि दुसरा असुरथ नावाचा,

गायन्ति विविधैर्गानैर्भानुं षड्जादिभिः क्रमात्

हे सर्व विविध गाण्यांनी, षड्जादी स्वरांपासून सुरुवात करून, भानूचे गाणे गातात.

मेनका सहजन्या च प्रम्लोचा च द्विजोत्तमाः

मेना, सहजन्या आणि प्रम्लोचा, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ,