कूर्मपुराणम्

नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्डमुच्यते

धातिक या नावाने ओळखले जाणारे प्रदेश धातिकीखंड असेही म्हणतात.

कुसुमोत्तरो ऽथ मोदाकिः सप्तमः स्यान्महाद्रुमः

कुसुमोत्तर आणि मग मोदाकी, सातवा महाद्रुम आहे.

कुमारस्य तु कौमारं तृतीयं सुकुमारकम्

कुमाराचा तिसरा पुत्र कौमार आणि त्याला सुकुमार म्हणतात.

मोदाकं षष्ठमित्युक्तं सप्तमं तु महाद्रुमम्

सहावा मोदाक नावाचा असून, सातवा मोठा वृक्ष आहे.

कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः

त्यातला पहिला कुशल आहे, आणि दुसरा मनाला आनंद देणारा आहे.

तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः

त्यांचे शुभ प्रदेश क्रौंचद्वीपात त्यांच्या स्वतःच्या नावांनी ओळखले जातात.

षष्ठः प्रभाकारश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः

सहावा प्रभाकर नावाने ओळखला जातो, आणि सातवा कपिल म्हणून प्रसिद्ध आहे.

ज्ञेयानि सप्त तान्येषु द्वीपेष्वेवं न यो मतः

या सातच या द्वीपांमध्ये समजावेत; याशिवाय दुसरे कोणतेही मानले जात नाहीत.

वैद्युतौ मानसश्चैव सप्तमः सुप्रभो मतः

वैद्युत आणि मानस असे असून, सातवा सुप्रभ नावाने ओळखला जातो.

आनन्दश्च शिवश्चैव क्षेमकश्च ध्रुवस्तथा

आनंद, शिव, क्षेमक आणि ध्रुव हे आहेत.

वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः

वर्ण आणि आश्रम यांच्या विभागाने, आपला धर्म पाळल्याने मुक्ती मिळते, हे द्विजांनो.

अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, अग्नीध्राच्या पुत्रांची नावे ऐका.

रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः

रम्य, हिरण्यवान, कुरु, भद्राश्व, केतुमाल आणि हलक हे आहेत.

विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः

त्याने त्यांना नव भागांत विभागून योग्यतेनुसार वाटून दिले.

हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु

नंतर त्याने हेमकूट नावाचे प्रदेश किम्पुरुषाला दिले.

इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्

मधल्या मेरू प्रदेशातील इलावृत इलावृताला दिला.

श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते

उत्तर दिशेतील श्वेत नावाचे प्रदेश वडिलांनी हिरण्यवताला दिले.

गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्

गंधमादन प्रदेश केतुमालाला दिला.

संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः

संसाराच्या दुःखाची जाणीव होऊन, तो वनात जाऊन तपस्या करू लागला.

तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः

त्याच्या मरुदेवीपासून ऋषभ नावाचा तेजस्वी पुत्र झाला.

वानप्रस्थाश्रमं गत्वा तपस्तेपे यथाविधि

तो वनप्रस्थाश्रमात जाऊन, नियमानुसार तपस्या करू लागला.

ज्ञानयोगरतो भूत्वा महापाशुपतो ऽभवत्

ज्ञानयोगात रमलेला तो महापाशुपत भक्त झाला.

सुमतेस्तैजसस्तस्मादिन्द्रिद्युम्नो व्यजायत

सुमती या तेजस्वी पुरुषापासून इंद्रद्युम्नाचा जन्म झाला.

प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः

त्याचा सुपुत्र प्रसिद्ध प्रतिहार्त जन्माला आला.

पृथुस्ततस्ततो रक्तो रक्तस्यापि गयः सुतः

त्याच्यापासून पृथू, पृथूपासून रक्त, आणि रक्तापासून गय हा मुलगा झाला.

तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत

त्याचा पुत्र मोठ्या सामर्थ्याचा आणि बुद्धिमान होता.

त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः

त्वष्टाचा पुत्र त्वष्टा, आणि रजसचा पुत्र विरज झाला.

तेषां प्रधानो बलवान् विश्वज्योतिरिति स्मृतः

त्यांच्यात प्रमुख आणि बलवान असा विश्वज्योती म्हणून ओळखला जातो.

असूत पुत्रं धर्मज्ञं महाबाहुमरिन्दमम्

त्याने धर्मज्ञ, बलवान आणि शत्रूंना जिंकणारा पुत्र जन्माला घातला.