कूर्मपुराणम्

नमस्कृत्वाप्रमेयाय यदुक्तं तेन धीमता

अपरिमित अशा त्या परमेश्वराला वंदन करून, त्या बुद्धिमानाने जे सांगितले—

पुत्रस्तस्याभवन् पुत्राः प्रजापतिसमा दश

त्याला दहा पुत्र झाले, जे प्रजापतीसारखे होते.

मेधा मेधातिथिर्हव्यः सवनः पुत्र एव च

मेधा, मेधातिथी, हव्यम, सवन हेही त्याचे पुत्र होते.

धार्मिको दाननिरतः सर्वभूतानुकम्पकः

ते धर्मशील, दान देणारे आणि सर्व जीवांवर दया करणारे होते.

जातिस्मरा महाभागा न राज्ये दधिरे मतिम्

महाभाग्यशाली आणि पूर्वजन्म आठवणारे, त्यांनी राज्यात मन लावले नाही.

जम्बुद्वीपेश्वरं पुत्रमग्नीध्रमकरोन्नृपः

राजाने आपल्या पुत्र अग्नीध्र याला जांबूद्वीपाचा स्वामी नेमले.

शाल्मलेशं वपुष्मन्तं नरेन्द्रमभिषिक्तवान्

त्याने वपुष्मान याला शाल्मलद्वीपाचा राजा अभिषिक्त केले.

द्युतिमन्तं च राजानं क्रौञ्चद्वीपे समादिशत्

राजाने द्युतिमान याला क्रौंचद्वीपाचा राजा नेमले.

पुष्कराधिपतिं चक्रे सवनं च प्रजापतिः

प्रजापतीने सवन याला पुष्कराचा अधिपती केले.

धातिकिश्चैव द्वावेतौ पुत्रौ पुत्रवतां वरौ

धाति आणि किश हे दोघेही त्याचे पुत्र होते आणि पुत्रांमध्ये श्रेष्ठ होते.

नाम्ना तु धातकेश्चापि धातकीखण्डमुच्यते

धातिक या नावाने ओळखले जाणारे प्रदेश धातिकीखंड असेही म्हणतात.

कुसुमोत्तरो ऽथ मोदाकिः सप्तमः स्यान्महाद्रुमः

कुसुमोत्तर आणि मग मोदाकी, सातवा महाद्रुम आहे.

कुमारस्य तु कौमारं तृतीयं सुकुमारकम्

कुमाराचा तिसरा पुत्र कौमार आणि त्याला सुकुमार म्हणतात.

मोदाकं षष्ठमित्युक्तं सप्तमं तु महाद्रुमम्

सहावा मोदाक नावाचा असून, सातवा मोठा वृक्ष आहे.

कुशलः प्रथमस्तेषां द्वितीयस्तु मनोहरः

त्यातला पहिला कुशल आहे, आणि दुसरा मनाला आनंद देणारा आहे.

तेषां स्वनामभिर्देशाः क्रौञ्चद्वीपाश्रयाः शुभाः

त्यांचे शुभ प्रदेश क्रौंचद्वीपात त्यांच्या स्वतःच्या नावांनी ओळखले जातात.

षष्ठः प्रभाकारश्चापि सप्तमः कपिलः स्मृतः

सहावा प्रभाकर नावाने ओळखला जातो, आणि सातवा कपिल म्हणून प्रसिद्ध आहे.

ज्ञेयानि सप्त तान्येषु द्वीपेष्वेवं न यो मतः

या सातच या द्वीपांमध्ये समजावेत; याशिवाय दुसरे कोणतेही मानले जात नाहीत.

वैद्युतौ मानसश्चैव सप्तमः सुप्रभो मतः

वैद्युत आणि मानस असे असून, सातवा सुप्रभ नावाने ओळखला जातो.

आनन्दश्च शिवश्चैव क्षेमकश्च ध्रुवस्तथा

आनंद, शिव, क्षेमक आणि ध्रुव हे आहेत.

वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः

वर्ण आणि आश्रम यांच्या विभागाने, आपला धर्म पाळल्याने मुक्ती मिळते, हे द्विजांनो.

अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, अग्नीध्राच्या पुत्रांची नावे ऐका.

रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः

रम्य, हिरण्यवान, कुरु, भद्राश्व, केतुमाल आणि हलक हे आहेत.

विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः

त्याने त्यांना नव भागांत विभागून योग्यतेनुसार वाटून दिले.

हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु

नंतर त्याने हेमकूट नावाचे प्रदेश किम्पुरुषाला दिले.

इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्

मधल्या मेरू प्रदेशातील इलावृत इलावृताला दिला.

श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते

उत्तर दिशेतील श्वेत नावाचे प्रदेश वडिलांनी हिरण्यवताला दिले.

गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्

गंधमादन प्रदेश केतुमालाला दिला.

संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः

संसाराच्या दुःखाची जाणीव होऊन, तो वनात जाऊन तपस्या करू लागला.