कूर्मपुराणम्

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं स्क्षाद् विष्णुं व्यवस्थितम्

त्याने समोर असलेल्या सर्वज्ञ, सर्वकृती विष्णूला ओळखले.

कराभ्यां सुशुभाभ्यां च संस्पृश्य प्रणतं मुनिः

त्या ऋषीने आपल्या सुंदर हातांनी वाकलेल्याला स्पर्श केला.

त्रैलोक्ये शङ्करे नूनं भक्तः परपुरञ्जय

तीनही लोकांत, हे शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, शंकरच भक्तांचा खरा आधार आहे.

प्रत्यक्षमेव सर्वेशं रुद्रं सर्वजगद्गुरुम्

त्याने प्रत्यक्ष सर्वांचा स्वामी, रुद्र, सर्व जगाचा गुरु पाहिला.

स्वयमेव हृषीकेशः प्रीत्योवाच सनातनः

मग स्वतः हृषीकेश, सनातन, प्रेमाने बोलला.

व्रजस्व परया भक्त्या शरण्यं शरणं शिवम्

तू श्रेष्ठ भक्तीने शरण येणाऱ्यांचा आधार असलेल्या शिवाकडे जा.

जगाम शङ्करपुरीं समाराधयितुं भवम्

तो शंकराच्या नगरीत गेला आणि भवाची पूजा करण्यास निघाला.

संत्यज्य सर्वकर्माणि तद्भक्तिपरमो ऽभवत्

सर्व कर्मे सोडून, तो त्या भक्तीत पूर्णपणे मग्न झाला.

मुक्त्वा सत्यवतीसूनुं कृष्णं वा देवकीसुतम्

त्याने सत्यवतीचा पुत्र किंवा देवकीचा पुत्र कृष्ण यांना मागे सोडले.

पाराशर्याय मुनये व्यासायामिततेजसे

त्या पाराशरपुत्र, अमाप तेज असलेल्या व्यास ऋषींना—

को ह्यन्यस्तत्त्वतो रुद्रं वेत्ति तं परमेश्वरम्

रुद्र, परमेश्वर, याला खरी ओळख कोणाला आहे?

पाराशर्यं महात्मानं योगिनं विष्णुमव्ययम्

त्या पाराशरपुत्र, महात्मा, योगी, अविनाशी विष्णूला—

प्रेणेमुस्तं महात्मानं व्यासं सत्यवतीसुतम्

आम्ही त्या महात्मा, सत्यवतीपुत्र व्यासांना वंदन करतो.

किमकार्षोन्महाबुद्धिः श्रोतुं कौतूहलं हि नः

त्या महाबुद्धीमानाने काय केले? आम्हाला ऐकायची उत्सुकता आहे.

पूजयामास जाह्नव्यां देवं विश्वेश्वरं शिवम्

त्याने गंगेच्या काठी विश्वेश्वर शिवाची भक्तीपूर्वक पूजा केली.

पूजयाञ्चक्रिरे व्यासं मुनयो मुनिपुङ्गवम्

मुनिंनीं श्रेष्ठ व्यासांची आदराने पूजा केली.

महादेवाश्रयाः पुण्या मोक्षधर्मान् सनातनान्

महादेवावर श्रद्धा असलेल्या त्या पुण्यवानांनी मोक्षाचे सनातन धर्म पाळले.

माहात्म्यं देवदेवस्य धर्मान् वेदनिदर्शितान्

देवांचा देव असलेल्या महादेवाचे माहात्म्य आणि वेदांनी दाखवलेले धर्म.

पृष्टवान् जैमिनिर्व्यासं गूढमर्थं सनातनम्

जैमिनीने व्यासांना गूढ आणि सनातन अर्थ विचारला.

न विद्यते ह्यविदितं भवता परमर्षिणा

परम ऋषी, तुमच्यासाठी काहीही अज्ञात नाही.

अन्ये सांख्यं तथा योगं तपस्त्वन्ये महर्षयः

काही ऋषी सांख्य आणि योगाचा अभ्यास करतात, तर काही तप करतात.

अहिंसां सत्यमप्यन्ये संन्यासमपरे विदुः

इतर अहिंसा आणि सत्य जाणतात, तर काही संन्यास समजतात.

तीर्थयात्रां तथा केचिदन्ये चेन्द्रियनिग्रहम्

काही तीर्थयात्रा करतात, तर काही इंद्रियांचा संयम पाळतात.

यदि वा विद्यते ऽप्यन्यद् गुह्यं तद्वक्तुमर्हसि

जर अजून काही गुपित असेल, तर ते सांगावे.

प्राह गम्भीरया वाचा प्रणम्य वृषकेतनम्

त्याने वृषध्वजाला वंदन करून गंभीर शब्दांत बोलायला सुरुवात केली.

वक्ष्ये गुह्यतमाद् गुह्यं श्रुण्वन्त्वन्ये महर्षयः

मी सर्वांत गूढ रहस्य सांगतो; इतर महर्षींनी ऐकावे.

गूढमप्राज्ञविद्विष्टं सेवितं सूक्ष्मदर्शिभिः

हे गुपित अज्ञ लोकांना कळत नाही, पण सूक्ष्मदर्शी साधकांनी ते जाणले आहे.

न वेदविद्विषु शुभं ज्ञाननानां ज्ञानमुत्तमम्

वेद न कळणाऱ्यांसाठी विविध ज्ञानांपैकी श्रेष्ठ ज्ञानही कल्याणकारक ठरत नाही.

देवासनगता देवी महादेवमपृच्छत

देवतांमध्ये बसलेल्या देवीने महादेवाला विचारले.