कूर्मपुराणम्

यदीच्छेदचिरात् स्थानं यत्तन्मोक्षाख्यमव्ययम्

जो कोणी त्या मोक्षरूप, अविनाशी स्थानाला लवकरच मिळवायचं इच्छितो—

पूजयेद् भावयुक्तेन यावज्जीवं प्रतिज्ञया

त्याने संकल्पपूर्वक, आयुष्यभर भक्तीभावाने पूजा करावी.

आश्रमो वैष्णवो ब्राह्मो हराश्रम इति त्रयः

वैष्णव, ब्रह्म आणि हर यांची अशी तीन आश्रमं आहेत.

ध्यायेदथार्चयेदेतान् ब्रह्मविद्यापरायणः

जो ब्रह्मविद्येला समर्पित आहे, त्याने या सर्वांचं ध्यान आणि पूजन करावं.

सितेन भस्मना कार्यं ललाटे तु त्रिपुण्ड्रकम्

कपाळावर पांढऱ्या भस्माने त्रिपुंड्र लावावं.

धारयेत् सर्वदा शूलं ललाटे गन्धवारिभिः

कपाळावर सुगंधी पाण्याने नेहमी शूळ धारण करावं.

तेषां ललाटे तिलकं धारणीयं तु सर्वदा

त्यांच्या कपाळावर नेहमी तिलक लावणं आवश्यक आहे.

उपर्यधो भावयोगात् त्रिपुण्ड्रस्य तु धारणात्

वर आणि खाली ध्यानाच्या योगाने, तसेच त्रिपुंड्र धारण केल्याने—

धृतं त्रिशूलधरणाद् भवत्येव न संशयः

त्रिशूळ धारण केल्याने ते निश्चितच प्राप्त होतं, यात शंका नाही.

भवत्येव धृतं स्थानमैश्वरं तिलके कृते

तिलक लावल्यावर ऐश्वर्याची अवस्था निश्चितच प्राप्त होते.

त्रियायुषं च भक्तानां त्रयाणां विधिपूर्वकम्

तीन्हींच्या भक्तांना, विधिपूर्वक त्रैवायुष मिळतं.

शान्तो दान्तो जितक्रोधो वर्णाश्रमविधानवित्

जो शांत, संयमी, क्रोधावर विजय मिळवणारा आणि वर्णाश्रमधर्म जाणणारा आहे—

तेषां संस्थानमचलं सो ऽचिरादधिगच्छति

तो लवकरच त्यांची अढळ अवस्था प्राप्त करतो.

इदानीं क्रममस्माकमाश्रमाणां वद प्रभो

आता, प्रभो, आमच्या आयुष्यातील विविध आश्रमांचा क्रम आम्हाला सांग.

क्रमेणैवाश्रमाः प्रोक्ताः कारणादन्यथा भवेत्

आश्रमांचा क्रम पाळावा लागतो; अन्यथा काही कारणास्तव तो बदलू शकतो.

प्रव्रजेद् ब्रह्मचर्यात् तु यदिच्छेत् परमां गतिम्

कोणी जर उच्चतम अवस्था प्राप्त करायची असेल, तर ब्रह्मचर्य संपल्यानंतर संन्यास घेऊ शकतो.

यजेदुत्पादयेत् पुत्रान् विरक्तो यदि संन्यसेत्

यज्ञ करावेत किंवा पुत्र जन्माला घालावेत; पण ज्याला सर्वात विरक्ती आली आहे, त्याने संन्यास घ्यावा.

नगार्हस्थ्यं गृहीत्यक्त्वा संन्यसेद् बुद्धिमान् द्विजः

जो बुद्धिमान द्विज आहे, त्याने गृहस्थाश्रम सोडून संन्यास घ्यावा.

तत्रैव संन्यसेद् विद्वाननिष्ट्वापि द्विजोत्तमः

शास्त्रविधी न करता देखील, त्या ठिकाणीच विद्वान द्विज संन्यास घेऊ शकतो.

तपस्तप्त्वा तपोयोगाद् विरक्तः संन्यसेद् यदि

जो तपश्चर्या करून, तपाच्या योगाने विरक्त झाला आहे, त्याने संन्यास घ्यावा.

न संन्यासी वनं चाथ ब्रह्माचर्यं न साधकः

फक्त वनात गेल्याने किंवा ब्रह्मचर्य पाळल्याने कोणी संन्यासी होत नाही.

प्रव्रजेत गृही विद्वान् वनाद् वा श्रुतिचोदनात्

शास्त्रानुसार, विद्वान गृहस्थ किंवा वनवासी, दोघांनीही संन्यास घ्यावा.

अन्धः पङ्गुर्दरिद्रो वा विरक्तः संन्यसेद् द्विजः

अंध, पांगुळ किंवा गरीब असला तरी, द्विज जर विरक्त झाला असेल तर त्याने संन्यास घ्यावा.

पतत्येवाविरक्तो यः संन्यासं कर्तुमिच्छति

ज्याला विरक्ती नाही, पण तरीही संन्यास घ्यायची इच्छा आहे, तो नक्कीच अधःपाताला जातो.

श्रद्धावनाश्रमे युक्तः सो ऽमृतत्वाय कल्पते

जो श्रद्धेने आणि आपल्या आश्रमात स्थित आहे, तो अमरत्वासाठी पात्र ठरतो.

स्वधर्मपालको नित्यं सो ऽमृतत्वाय कल्पते

जो नेहमी आपला स्वधर्म पाळतो, तो अमरत्वासाठी योग्य ठरतो.

प्रसन्नेनैव मनसा कुर्वाणो याति तत्पदम्

जो प्रसन्न मनाने कर्म करतो, तो त्या परमपदाला पोहोचतो.

ब्रह्मैव दीयते चेति ब्रह्मार्पणमिदं परम्

फक्त ब्रह्मच अर्पण केलं जातं; आणि हे श्रेष्ठ अर्पण ब्रह्मालाच आहे.

एतद् ब्रह्मार्पणं प्रोक्तमृषिभिः तत्त्वदर्शिभिः

हे ब्रह्मार्पण आहे, असं सत्यदर्शी ऋषींनी सांगितलं आहे.