कूर्मपुराणम्

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च

त्यांच्यासाठी वस्त्रं, फळं आणि दागिने निर्माण झाले.

अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु

प्रत्येक पोळ्यात शुद्ध आणि अत्यंत शक्तिशाली मध मिळू लागलं.

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या सर्वा वै विगतज्वराः

त्या सिद्धीमुळे सर्वजण आनंदी, पुष्ट आणि रोगमुक्त झाले.

वृक्षांस्तान् पर्यगृह्णन्त मधु चामाक्षिकं बलात्

त्यांनी त्या झाडांना आणि मधाचे पोळे जबरदस्तीने घेतले.

प्रणष्टामधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित् क्वचित्

मध नाहीसे झाल्यावर, काही ठिकाणी कल्पवृक्षही अदृश्य झाले.

द्वन्द्वैः संपीड्यमानास्तु चक्रुरावरणानि च

दुःख-सुख यांच्या तडजोडीत ते लोकांनी कुंपणे घातली.

नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

त्या वेळी मध आणि कल्पवृक्ष दोन्ही नाहीसे झाले.

वार्तायाः साधिका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः

त्यांना उपजीविकेचा दुसरा मार्ग म्हणजे मुबलक पाऊस मिळाला.

अवहन् वृष्टिसंतत्या स्त्रोतः स्थानानि निम्नगाः

सतत पडणाऱ्या पावसामुळे नद्यांचे पात्र भरून वाहू लागले.

अपां भूणेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदाभवन्

पाणी आणि पृथ्वी यांच्या संयोगाने त्या वेळी औषधी निर्माण झाल्या.

ऋतुपुष्पफलैश्चैव वृक्षगुल्माश्च जज्ञिरे

ऋतूनुसार फुले आणि फळे येणारी झाडे व झुडपे तयार झाली.

अवश्यं भाविनार्ऽथे न त्रेतायुगवशेन वै

हे घडणे नक्कीच होते, ते केवळ त्रेतायुगामुळे नव्हते.

वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

झाडे, झुडपे आणि औषधी ज्याच्या ताकदीने त्याने जबरदस्तीने घेतल्या.

पितामहनियोगेन दुदोह पृथिवीं पृथुः

पितामहाच्या आज्ञेने पृथुने पृथ्वीचे दूध काढले.

वसुदारधनाद्यांस्तु बलात् कालबलेन तु

त्याने वेळेच्या सामर्थ्याने पृथ्वीतील धनदौलत जबरदस्तीने मिळवली.

ससर्ज क्षत्रियान् ब्रह्मा ब्राह्मणानां हिताय च

ब्रह्मदेवाने ब्राह्मणांच्या हितासाठी क्षत्रियांची निर्मिती केली.

यज्ञप्रवर्तनं चैव पशुहिंसाविवर्जितम्

त्याने प्राण्यांची हिंसा नसलेले यज्ञ सुरू केले.

रागो लोभस्तथा युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः

मोह, लोभ, भांडण आणि तत्त्वांची अनिश्चितता निर्माण झाली.

वेदव्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु

वेदव्यासांनी द्वापरयुग आणि त्यानंतर वेद चार भागांत विभागले.

मन्त्रब्राह्मणविन्यासैः स्वरवर्णविपर्ययैः

मंत्र आणि ब्राह्मणांच्या मांडणीने, तसेच स्वर आणि अक्षरांच्या बदलांनी,

सामान्याद् वैकृताच्चैवदृष्टिभेदैः क्वचित् क्वचित्

सामान्य व विशेष बदलांमुळे, आणि वेगवेगळ्या ठिकाणी अर्थभेद झाल्यामुळे.

इतिहासपुराणानि धर्मशास्त्राणि सुव्रत

हे सुशील, इतिहास, पुराणे आणि धर्मशास्त्रे —

वाङ्मनः कायजैर्दुः सैर्निर्वेदो जायते नृणाम्

वाणी, मन आणि शरीरामुळे होणाऱ्या दुःखांतून माणसांना वैराग्य येते.

विचारणाच्च वैराग्यं वैराग्याद् दोषदर्शनम्

विचार केल्याने वैराग्य येते आणि वैराग्यामुळे दोष दिसू लागतात.

एषा रजस्तमोयुक्ता वृत्तिर्वै द्वापरे स्मृता

ही प्रवृत्ती, ज्यात रज आणि तम असते, द्वापारयुगात प्रचलित असल्याचे मानले जाते.

द्वापरे व्याकुलीभूत्वा प्रणश्यति कलौ युगे

द्वापारयुगात ही प्रवृत्ती अस्वस्थ होते आणि कलियुगात नाहीशी होते.

साधयन्ति नरा नित्यं तमसा व्याकुलीकृताः

अंधकाराने सतत व्याकुळ झालेली माणसे त्यासाठी प्रयत्न करतात.

अनावृष्टिभयं घोरं देशानां च विपर्ययः

पर्जन्याचा भयंकर भीती आणि देशात उलथापालथ होईल.

अनृतं वदन्ति ते लुब्धास्तिष्ये जाताः सुदुः प्रजाः

लालची लोक खोटे बोलतात; वाईट लोक जन्माला येतात आणि मोठे दुःख आणतात.