कूर्मपुराणम्

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे

त्या कृतयुगात सर्वांना सारखंच आयुष्य, सुख आणि सौंदर्य लाभतं.

ध्याननिष्ठास्तपोनिष्ठा महादेवपरायणाः

ते ध्यान आणि तप यामध्ये स्थिर राहतात आणि महादेवाच्या भक्तीत मग्न असतात.

पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेतः परन्तप

हे शत्रूंना जाळणाऱ्या, ते पर्वतांवर आणि समुद्राजवळ राहतात, त्यांना कोणतंच घर नसतं.

तस्यां सिद्धौ प्रणष्टायामन्या सिद्धिरवर्तत

त्या सिद्धीचा नाश झाल्यावर दुसरी सिद्धी निर्माण झाली.

मेघेभ्यः स्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम्

मग ढग आणि वीज यांमधून पाऊस पडू लागला.

प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षा वै गृहसंज्ञिताः

त्या वेळी त्यांच्यासाठी झाडं उगवली, जी घर म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः

त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला लोक त्या झाडांवरच आपलं जीवन जगू लागले.

रागलोभात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्

मग अचानक लोभ आणि आसक्ती यांचा स्वभाव लोकांत निर्माण झाला.

प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

त्यामुळे ती घरासारखी झाडं नष्ट झाली.

अभिध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा

त्या वेळी जे सत्य बोलणारे होते, त्यांनी त्या सिद्धीचा विचार केला.

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च

त्यांच्यासाठी वस्त्रं, फळं आणि दागिने निर्माण झाले.

अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु

प्रत्येक पोळ्यात शुद्ध आणि अत्यंत शक्तिशाली मध मिळू लागलं.

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या सर्वा वै विगतज्वराः

त्या सिद्धीमुळे सर्वजण आनंदी, पुष्ट आणि रोगमुक्त झाले.

वृक्षांस्तान् पर्यगृह्णन्त मधु चामाक्षिकं बलात्

त्यांनी त्या झाडांना आणि मधाचे पोळे जबरदस्तीने घेतले.

प्रणष्टामधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित् क्वचित्

मध नाहीसे झाल्यावर, काही ठिकाणी कल्पवृक्षही अदृश्य झाले.

द्वन्द्वैः संपीड्यमानास्तु चक्रुरावरणानि च

दुःख-सुख यांच्या तडजोडीत ते लोकांनी कुंपणे घातली.

नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

त्या वेळी मध आणि कल्पवृक्ष दोन्ही नाहीसे झाले.

वार्तायाः साधिका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः

त्यांना उपजीविकेचा दुसरा मार्ग म्हणजे मुबलक पाऊस मिळाला.

अवहन् वृष्टिसंतत्या स्त्रोतः स्थानानि निम्नगाः

सतत पडणाऱ्या पावसामुळे नद्यांचे पात्र भरून वाहू लागले.

अपां भूणेश्च संयोगादोषध्यस्तास्तदाभवन्

पाणी आणि पृथ्वी यांच्या संयोगाने त्या वेळी औषधी निर्माण झाल्या.

ऋतुपुष्पफलैश्चैव वृक्षगुल्माश्च जज्ञिरे

ऋतूनुसार फुले आणि फळे येणारी झाडे व झुडपे तयार झाली.

अवश्यं भाविनार्ऽथे न त्रेतायुगवशेन वै

हे घडणे नक्कीच होते, ते केवळ त्रेतायुगामुळे नव्हते.

वृक्षगुल्मौषधीश्चैव प्रसह्य तु यथाबलम्

झाडे, झुडपे आणि औषधी ज्याच्या ताकदीने त्याने जबरदस्तीने घेतल्या.

पितामहनियोगेन दुदोह पृथिवीं पृथुः

पितामहाच्या आज्ञेने पृथुने पृथ्वीचे दूध काढले.

वसुदारधनाद्यांस्तु बलात् कालबलेन तु

त्याने वेळेच्या सामर्थ्याने पृथ्वीतील धनदौलत जबरदस्तीने मिळवली.

ससर्ज क्षत्रियान् ब्रह्मा ब्राह्मणानां हिताय च

ब्रह्मदेवाने ब्राह्मणांच्या हितासाठी क्षत्रियांची निर्मिती केली.

यज्ञप्रवर्तनं चैव पशुहिंसाविवर्जितम्

त्याने प्राण्यांची हिंसा नसलेले यज्ञ सुरू केले.

रागो लोभस्तथा युद्धं तत्त्वानामविनिश्चयः

मोह, लोभ, भांडण आणि तत्त्वांची अनिश्चितता निर्माण झाली.

वेदव्यासैश्चतुर्धा तु व्यस्यते द्वापरादिषु

वेदव्यासांनी द्वापरयुग आणि त्यानंतर वेद चार भागांत विभागले.