कूर्मपुराणम्

पालयाद्य परं धर्मं स्वकीयं मुच्यसे भयात्

आज तू आपला श्रेष्ठ धर्म पाळलास तर भीतीपासून मुक्त होशील.

पृष्टवान् प्रणिपत्यासौ युगधर्मान् द्विजोत्तमाः

त्याने वंदन करून, श्रेष्ठ द्विजांना युगधर्माबद्दल विचारलं.

प्रणम्य देवमीशानं युगधर्मान् सनातनान्

त्याने ईशान देवाला वंदन करून, सनातन युगधर्म विचारले.

न शक्यते मया पार्थ विस्तरेणाभिभाषितुम्

पार्था, मी तुला हे सविस्तर सांगू शकत नाही.

तृतीयं द्वापरं पार्थ चतुर्थं कलिरुच्यते

तिसरं युग द्वापर म्हणतात, पार्था, आणि चौथं युग कली असं म्हणतात.

द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेव कलौ युगे

द्वापरयुगात यज्ञच मुख्य मानला जातो, तर कलियुगात दानालाच महत्त्व दिलं जातं.

द्वापरे दैवतं विष्णुः कलौ रुद्रो महेश्वरः

द्वापरयुगात विष्णूच दैवत असतं, पण कलियुगात महादेव म्हणजेच रुद्राच पूजला जातो.

पूज्यते भगवान् रुद्रश्चतुर्ष्वपि पिनाकधृक्

पिनाकधारी भगवान रुद्र सर्व चार युगांतही पूजले जातात.

त्रिपादहीनस्तिष्ये तु सत्तामात्रेण तिष्ठति

तिष्य नावाच्या युगात तीन भाग कमी असतात, तिथे केवळ अस्तित्वच उरतं.

प्रजास्तृप्ताः सदा सर्वाः सदानन्दाश्च भोगिनः

त्या काळात सर्व लोक नेहमी तृप्त, आनंदी आणि सुख उपभोगणारे असतात.

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे

त्या कृतयुगात सर्वांना सारखंच आयुष्य, सुख आणि सौंदर्य लाभतं.

ध्याननिष्ठास्तपोनिष्ठा महादेवपरायणाः

ते ध्यान आणि तप यामध्ये स्थिर राहतात आणि महादेवाच्या भक्तीत मग्न असतात.

पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेतः परन्तप

हे शत्रूंना जाळणाऱ्या, ते पर्वतांवर आणि समुद्राजवळ राहतात, त्यांना कोणतंच घर नसतं.

तस्यां सिद्धौ प्रणष्टायामन्या सिद्धिरवर्तत

त्या सिद्धीचा नाश झाल्यावर दुसरी सिद्धी निर्माण झाली.

मेघेभ्यः स्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम्

मग ढग आणि वीज यांमधून पाऊस पडू लागला.

प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षा वै गृहसंज्ञिताः

त्या वेळी त्यांच्यासाठी झाडं उगवली, जी घर म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः

त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला लोक त्या झाडांवरच आपलं जीवन जगू लागले.

रागलोभात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्

मग अचानक लोभ आणि आसक्ती यांचा स्वभाव लोकांत निर्माण झाला.

प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

त्यामुळे ती घरासारखी झाडं नष्ट झाली.

अभिध्यायन्ति तां सिद्धिं सत्याभिध्यायिनस्तदा

त्या वेळी जे सत्य बोलणारे होते, त्यांनी त्या सिद्धीचा विचार केला.

वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलान्याभरणानि च

त्यांच्यासाठी वस्त्रं, फळं आणि दागिने निर्माण झाले.

अमाक्षिकं महावीर्यं पुटके पुटके मधु

प्रत्येक पोळ्यात शुद्ध आणि अत्यंत शक्तिशाली मध मिळू लागलं.

हृष्टपुष्टास्तया सिद्ध्या सर्वा वै विगतज्वराः

त्या सिद्धीमुळे सर्वजण आनंदी, पुष्ट आणि रोगमुक्त झाले.

वृक्षांस्तान् पर्यगृह्णन्त मधु चामाक्षिकं बलात्

त्यांनी त्या झाडांना आणि मधाचे पोळे जबरदस्तीने घेतले.

प्रणष्टामधुना सार्धं कल्पवृक्षाः क्वचित् क्वचित्

मध नाहीसे झाल्यावर, काही ठिकाणी कल्पवृक्षही अदृश्य झाले.

द्वन्द्वैः संपीड्यमानास्तु चक्रुरावरणानि च

दुःख-सुख यांच्या तडजोडीत ते लोकांनी कुंपणे घातली.

नष्टेषु मधुना सार्धं कल्पवृक्षेषु वै तदा

त्या वेळी मध आणि कल्पवृक्ष दोन्ही नाहीसे झाले.

वार्तायाः साधिका ह्यन्या वृष्टिस्तासां निकामतः

त्यांना उपजीविकेचा दुसरा मार्ग म्हणजे मुबलक पाऊस मिळाला.

अवहन् वृष्टिसंतत्या स्त्रोतः स्थानानि निम्नगाः

सतत पडणाऱ्या पावसामुळे नद्यांचे पात्र भरून वाहू लागले.