कूर्मपुराणम्

पार्थः परमधर्मात्मा पाण्डवः शत्रुतापनः

पार्थ हा अत्यंत धर्मात्मा, पांडव आणि शत्रूंचा पराभव करणारा आहे.

अपश्यत् पथि गच्छन्तं कृष्णद्वैपायनं मुनिम्

त्याने वाटेवर चालणाऱ्या कृष्णद्वैपायन ऋषीला पाहिलं.

पपात दण्डवद् भूमौ त्यक्त्वा शोकं तदार्ऽजुनः

तेव्हा अर्जुनाने आपला दु:ख बाजूला ठेवून, भूमीवर दंडवत घातला.

इदानीं गच्छसि क्षिप्रं कं वा देशं प्रति प्रभो

महाराज, आता तुम्ही इतक्या घाईने कुठे आणि कोणत्या ठिकाणी चालला आहात?

इदानीं मम यत् कार्यं ब्रूहि पद्मदलेक्षण

कमलासारख्या डोळ्यांच्या प्रभो, आता माझं कोणतं काम आहे ते सांगा.

उपविश्य नदीतिरे शिष्यैः परिवृतो मुनिः

मुनी आपल्या शिष्यांनी वेढलेला, नदीच्या काठी बसला.

ततो गच्छामि देवस्य वाराणसीं महापुरीम्

मग मी देवाचं निवासस्थान असलेल्या वाराणसी या महानगरात जातो.

भविष्यन्ति महापापा वर्णाश्रमविवर्जिताः

तेव्हा वर्ण आणि आश्रम नसलेले मोठे पापी जन्माला येतील.

सर्वपापप्रशमनं प्रायश्चित्तं कलौ युगे

कलियुगात सर्व पापांपासून मुक्त होण्यासाठी प्रायश्चित्त हाच उपाय आहे.

भविष्यन्ति महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः

तेव्हा महान आत्म्यांनी, धर्मशील आणि सत्य बोलणारे लोक जन्म घेतील.

पालयाद्य परं धर्मं स्वकीयं मुच्यसे भयात्

आज तू आपला श्रेष्ठ धर्म पाळलास तर भीतीपासून मुक्त होशील.

पृष्टवान् प्रणिपत्यासौ युगधर्मान् द्विजोत्तमाः

त्याने वंदन करून, श्रेष्ठ द्विजांना युगधर्माबद्दल विचारलं.

प्रणम्य देवमीशानं युगधर्मान् सनातनान्

त्याने ईशान देवाला वंदन करून, सनातन युगधर्म विचारले.

न शक्यते मया पार्थ विस्तरेणाभिभाषितुम्

पार्था, मी तुला हे सविस्तर सांगू शकत नाही.

तृतीयं द्वापरं पार्थ चतुर्थं कलिरुच्यते

तिसरं युग द्वापर म्हणतात, पार्था, आणि चौथं युग कली असं म्हणतात.

द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेव कलौ युगे

द्वापरयुगात यज्ञच मुख्य मानला जातो, तर कलियुगात दानालाच महत्त्व दिलं जातं.

द्वापरे दैवतं विष्णुः कलौ रुद्रो महेश्वरः

द्वापरयुगात विष्णूच दैवत असतं, पण कलियुगात महादेव म्हणजेच रुद्राच पूजला जातो.

पूज्यते भगवान् रुद्रश्चतुर्ष्वपि पिनाकधृक्

पिनाकधारी भगवान रुद्र सर्व चार युगांतही पूजले जातात.

त्रिपादहीनस्तिष्ये तु सत्तामात्रेण तिष्ठति

तिष्य नावाच्या युगात तीन भाग कमी असतात, तिथे केवळ अस्तित्वच उरतं.

प्रजास्तृप्ताः सदा सर्वाः सदानन्दाश्च भोगिनः

त्या काळात सर्व लोक नेहमी तृप्त, आनंदी आणि सुख उपभोगणारे असतात.

तुल्यमायुः सुखं रूपं तासां तस्मिन् कृते युगे

त्या कृतयुगात सर्वांना सारखंच आयुष्य, सुख आणि सौंदर्य लाभतं.

ध्याननिष्ठास्तपोनिष्ठा महादेवपरायणाः

ते ध्यान आणि तप यामध्ये स्थिर राहतात आणि महादेवाच्या भक्तीत मग्न असतात.

पर्वतोदधिवासिन्यो ह्यनिकेतः परन्तप

हे शत्रूंना जाळणाऱ्या, ते पर्वतांवर आणि समुद्राजवळ राहतात, त्यांना कोणतंच घर नसतं.

तस्यां सिद्धौ प्रणष्टायामन्या सिद्धिरवर्तत

त्या सिद्धीचा नाश झाल्यावर दुसरी सिद्धी निर्माण झाली.

मेघेभ्यः स्तनयित्नुभ्यः प्रवृत्तं वृष्टिसर्जनम्

मग ढग आणि वीज यांमधून पाऊस पडू लागला.

प्रादुरासंस्तदा तासां वृक्षा वै गृहसंज्ञिताः

त्या वेळी त्यांच्यासाठी झाडं उगवली, जी घर म्हणून ओळखली जाऊ लागली.

वर्तयन्ति स्म तेभ्यस्तास्त्रेतायुगमुखे प्रजाः

त्रेतायुगाच्या सुरुवातीला लोक त्या झाडांवरच आपलं जीवन जगू लागले.

रागलोभात्मको भावस्तदा ह्याकस्मिको ऽभवत्

मग अचानक लोभ आणि आसक्ती यांचा स्वभाव लोकांत निर्माण झाला.

प्रणश्यन्ति ततः सर्वे वृक्षास्ते गृहसंज्ञिताः

त्यामुळे ती घरासारखी झाडं नष्ट झाली.