कूर्मपुराणम्

चतस्त्रः संहिताः पुण्या धर्मकामार्थमोक्षदाः

चार पवित्र संहितां आहेत, त्या धर्म, काम आणि मोक्ष देणाऱ्या आहेत.

भवन्ति षट्सहस्त्राणि श्लोकानामत्र संख्यया

इथे श्लोकांची संख्या सहा हजार आहे.

माहात्म्यमखिलं ब्रह्म ज्ञायते परमेश्वरः

ब्रह्माचे, म्हणजेच परमेश्वराचे, सर्व माहात्म्य इथे कळते.

वंशानुचरितं दिव्याः पुण्याः प्रासङ्गिकीः कथाः

वंशांची चरित्रे, दिव्य आणि पुण्य कथा, प्रसंगानुसार सांगितल्या आहेत.

तामहं वर्तयिष्यामि व्यासेन कथितां पुरा

ती कथा मी सांगणार आहे, जी पूर्वी व्यासांनी सांगितली होती.

मन्थानं मन्दरं कृत्वा ममन्थुः क्षीरसागरम्

मंदर पर्वताला मंथनदंड करून, त्यांनी क्षीरसागराचे मंथन केले.

बभार मन्दरं देवो देवानां हितकाम्यया

देवतांच्या कल्याणासाठी देवाने मंदर पर्वत उचलला.

कूर्मरूपधरं दृष्ट्वा साक्षिणं विष्णुमव्ययम्

कूर्म रूप धारण केलेला, नाश न होणारा विष्णू साक्षी म्हणून त्यांनी पाहिला.

जग्राह भगवान् विष्णुस्तामेव पुरुषोत्तमः

भगवान विष्णूंनी, परम पुरुषाने, तो पर्वत उचलला.

मोहिताः सह शक्रेण श्रियो वचनमब्रुवन्

इंद्रासह सर्वजण मोहात पडले आणि त्यांनी श्रीला विचारले.

कैषा देवी विशालाक्षी यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्

ही विशाल डोळ्यांची देवी कोण आहे? आम्ही विचारतोय, खरं सांगा.

प्रोवाच देवीं संप्रेक्ष्य नारदादीनकल्मषान्

नारद आणि इतर निष्पाप लोकांनी देवीकडे पाहून बोलले.

माया मम प्रियानन्ता ययेदं मोहितं जगत्

माझी प्रिय आणि अनंत माया, जिने हे जग मोहात पाडले आहे.

मोहयामि द्विजश्रेष्ठा ग्रसामि विसृजामि च

हे श्रेष्ठ द्विजांनो, मी मोहात टाकतो, गिळतो आणि निर्माण करतो.

विज्ञायान्वीक्ष्य चात्मानं तरन्ति विपुलामिमाम्

स्वतःला ओळखून आणि समजून, ते या मोठ्या मोहातून पार जातात.

ब्रह्मेशानादयो देवाः सर्वशक्तिरियं मम

ब्रह्मा, ईशान आणि इतर सर्व देवतांच्या शक्ती या सर्व माझ्याच आहेत.

प्रागेव मत्तः संजाता श्रीकल्पे पद्मवासिनी

पूर्वी शुभ काळात माझ्यापासून पद्मवासीनी लक्ष्मी उत्पन्न झाली.

कोटिसूर्यप्रतीकाशा मोहिनी सर्वदेहिनाम्

ती मोहिनी कोटी सूर्यांइतकी तेजस्वी आहे आणि सर्व सजीवांना मोहात टाकते.

मायामेतां समुत्तर्तुं ये चान्ये भुवि देहिनः

ही माया आणि पृथ्वीवरील इतर सर्व देहधारी प्राणी यांना जिंकावे लागते.

को वा तरति तां मायां दुर्जयां देवनिर्मिताम्

देवतांनी निर्माण केलेली ही जिंकता न येणारी माया कोण पार करू शकतो?

अस्ति द्विजातिप्रवर इन्द्रद्युम्न इति श्रुतः

इंद्रद्युम्न नावाचा एक प्रसिद्ध आणि श्रेष्ठ द्विज आहे.

संहितां मन्मुखाद् दिव्यां पुरस्कृत्य मुनीश्वरान्

त्याने माझ्या मुखातून दिव्य संहिता ऐकून, श्रेष्ठ ऋषींना मार्गदर्शन केले.

मच्छक्तौ संस्थितान् बुद्ध्वा मामेव शरणं गतः

त्या ऋषी माझ्या शक्तीत स्थिर आहेत हे ओळखून, तो फक्त माझ्याच आश्रयाला आला.

इन्द्रद्युम्न इति ख्यातो जातिं स्मरसि पौर्विकीम्

तो इंद्रद्युम्न म्हणून प्रसिद्ध आहे; तू तुझा पूर्वजन्म आठवतोस.

लब्ध्वा तन्मामकं ज्ञानं मामेवान्ते प्रवेक्ष्यसि

माझे ते ज्ञान मिळवून, शेवटी तू माझ्यातच विलीन होशील.

वैवस्वते ऽन्तरे ऽतिते कार्यार्थं मां प्रवेक्ष्यसि

वैवस्वताच्या काळानंतर, तुझ्या कार्यासाठी तू माझ्यात प्रवेश करशील.

कालधर्मं गतः कालाच्छ्वेतद्वीपे मया सह

काळानुसार देह सोडून, तू श्वेतद्वीपावर माझ्यासोबत राहशील.

मदाज्ञया मुनिश्रेष्ठा जज्ञे विप्रकुले पुनः

माझ्या आज्ञेने, ऋषिश्रेष्ठा, तू पुन्हा ब्राह्मण कुलात जन्म घेतलास.

विद्याविद्ये गूढरूपे यत्तद् ब्रह्म परं विदुः

ज्ञान आणि अज्ञान या गूढ रूपांत जे आहे, तेच परम ब्रह्म ज्ञात आहे.