कूर्मपुराणम्

कथं केन विधानेन संपूज्यो हरिरीश्वरः

हरि या ईश्वराची पूजा कशी आणि कोणत्या प्रकारे करावी?

सर्वमेतन्ममाचक्ष्व परं कौतूहलं हि मे

हे सर्व मला सांग, कारण मला याबद्दल फारच कुतूहल आहे.

स विष्णुः सर्वभूतात्मा तमाश्रित्य विमुच्यते

तो विष्णू सर्व प्राण्यांचा आत्मा आहे—त्याच्या आश्रयाने मुक्ती मिळते.

अकामहतभावेन समाराध्यो न चान्यथा

इच्छारहित मनाने त्याची पूजा करावी, अन्यथा नाही.

शूराद्यैः पूजितो विप्रा जगामाथ स्वमालयम्

शूर व इतरांनी त्याची पूजा केल्यावर, तो आपल्या घरी गेला.

यज्ञेन यज्ञगम्यं तं निष्कामा रुद्रमव्ययम्

त्यांनी यज्ञाने त्या निष्काम, अविनाशी रुद्राची उपासना केली.

गौतमो ऽत्रिरगस्त्यश्च सर्वे रुद्रपरायणाः

गौतम, अत्री आणि अगस्त्य—हे सर्व रुद्रभक्त होते.

याजयामास भूतादिमादिदेवं जनार्दनम्

त्याने सर्व सृष्टीचे आद्य दैवत, जनार्दन याच्या पूजेसाठी यज्ञ करवले.

आविरासीत् स भगवान् तदद्भुतमिवाभवत्

तो भगवंत प्रकट झाला आणि ते दृश्य अगदी अद्भुत वाटले.

सर्वपापविमुक्तात्मा विष्णुलोकं स गच्छति

सर्व पापांपासून मुक्त झाल्यावर तो विष्णुलोकात जातो.

शतपुत्रास्तु तस्यासन् तालजङ्घाः प्रकीर्तिताः

तिला शंभर पुत्र होते, ज्यांना तालजंघ असे प्रसिद्ध नाव होते.

वृषप्रभृतयश्चान्ये यादवाः पुण्यकर्मिणः

वृष यांच्यापासून सुरू होणारे इतर पुण्यवान यादवही होते.

मधोः पुत्रशतं त्वासीद् वृषणस्तस्य वंशभाक्

मधुला शंभर पुत्र होते; त्यात वृषण हा वंशाचा प्रमुख झाला.

दुर्जयस्तस्य पुत्रो ऽबूत् सर्वशास्त्रविशारदः

त्याचा मुलगा दुर्जय सर्व शास्त्रांत निपुण होता.

पतिव्रतासीत् पतिना स्वधर्मपरिपालिका

त्याची पत्नी पतीनिष्ठ होती आणि स्वतःच्या धर्माचे पालन करणारी होती.

अपश्यदुर्वशीं देवीं गायन्तीं मधुरस्वनाम्

त्यांनी देवी उर्वशीला मधुर आवाजात गाताना पाहिले.

प्रोवाच सुचिरं कालं देवि रन्तुं मयार्ऽहसि

खूप वेळाने त्याने सांगितले, 'देवी, तू माझ्यासोबत रमण करावे.'

रेमे तेन चिरं कालं कामदेवमिवापरम्

त्याने तिच्यासोबत दीर्घ काळ आनंद घेतला, जणू ती दुसरीच कामदेव होती.

गमिष्यामि पुरीं रम्यां हसन्ती साब्रवीद् वचः

ती हसत म्हणाली, 'मी त्या रम्य नगरीत जाईन.'

प्रीतिः संजायते मह्यं स्थातव्यं वत्सरं पुनः

'माझ्या मनात प्रेम निर्माण झाले आहे; मला पुन्हा एक वर्ष येथे राहावे लागेल.'

आगमिष्यामि भूयो ऽत्र तन्मे ऽनुज्ञातुमर्हसि

'मी पुन्हा येथे येईन; त्यासाठी तू मला परवानगी द्यावी.'

नान्ययाप्सरसा तावद् रन्तव्यं भवत् पुनः

'तोपर्यंत, तू दुसऱ्या कोणत्याही अप्सरेसोबत रमण करू नकोस.'

गत्वा पतिव्रतां पत्नीं दृष्ट्वा बीतो ऽभवन्नृपः

राजाने जेव्हा पतीनिष्ठ पत्नीला पाहिले, तेव्हा तो घाबरला.

भीतं प्रसन्नया प्राह वाचा पीनपयोधरा

ती स्त्री, भरगच्च उरोज असलेली, त्याच्या भीतीला समजून गोड शब्दात बोलली.

तद् ब्रूहि मे यथा तत्त्वं न राज्ञां कीर्तये त्विदम्

'हे सत्य काय आहे ते मला सांग; मी हे इतर राजांना सांगणार नाही.'

नोवाच किञ्चिन्नृपतिर्ज्ञानदृष्ट्या विवेद सा

राजाने काहीही बोलले नाही, आणि त्याला त्या स्त्रीचे ज्ञानानेही काही कळले नाही.

भीते त्वयि महाराज राष्ट्रं ते नाशमेष्यति

महाराज, जर तुम्ही घाबरलात तर तुमचे राज्य नष्ट होईल.

गत्वा कण्वाश्रमं पुण्यं दृष्ट्वा तत्र महामुनिम्

तो पुण्यवान कण्व ऋषींच्या आश्रमात गेला आणि तिथे त्या महान ऋषीला पाहिले.

जगाम हिमवत्पृष्ठं समुद्दिश्य महाबलः

म्हणून तो बलवान हिमालयाच्या कडेकडेने निघून गेला.