कूर्मपुराणम्

प्रतीच्यामुत्तारायां च द्रुह्युं चानुमकल्पयत्

पश्चिम दिशेला उत्तरेने द्रुह्यु आणि अनु या मुलांना जन्म दिला.

राजापि दारसहितो नवं प्राप महायशाः

महान कीर्ती असलेल्या त्या राजाने आपल्या पत्नींसह नऊ मुलांना प्राप्त केले.

सहस्त्रजित् तथाज्येष्ठः क्रोषटुर्नालो ऽजितोरघुः

सहस्रजित हा ज्येष्ठ होता, त्यानंतर क्रोषत्रु, नल, अजित आणि रघु अशी नावे होती.

सुताः शतजितो ऽप्यासंस्त्रयः परमधार्मिकाः

शतजितालाही तीन अत्यंत धर्मशील मुले होती.

हैहयस्याभवत् पुत्रो धर्म इत्यभिविश्रुतः

हैहयाचा एक सुप्रसिद्ध पुत्र झाला, त्याचे नाव धर्म होते.

धर्मनेत्रस्य कीर्तिस्तु संजितस्तत्सुतो ऽभवत्

धर्मनेत्राचा पुत्र कीर्ती आणि त्याचा पुत्र संजित झाला.

भद्रश्रेण्यस्य दायादो दुर्दमो नाम पार्थिवः

भद्रश्रेण्याचा वारस दुर्दम नावाचा राजा झाला.

धनकस्य तु दायादाश्चत्वारो लोकसम्मताः

धनकाचे चार पुत्र होते, जे सर्व लोकांमध्ये मान्यता पावलेले होते.

कृतौजाश्च चतुर्थो ऽभूत् कार्तवीर्योर्ऽजुनो ऽभवत्

कृतवीर हा चौथा होता आणि त्याच्यापासून कर्तवीर्य अर्जुनाचा जन्म झाला.

तस्य रामो ऽभवन्मृत्युर्जामदग्न्यो जनार्दनः

त्याच्यासाठी राम जमदग्नी, जनार्दन, मृत्यू ठरला.

कृतास्त्रा बलिनः शूरा धर्मात्मानो नमस्विनः

ते सर्व शस्त्रविद्येत निपुण, बलवान, शूर, धर्मात्मा आणि नम्र होते.

जयध्वजश्च बलवान् नारायणपरो नृपः

जयध्वज हा बलवान राजा नारायणभक्त होता.

रुद्रभक्ता महात्मानः पूजयन्ति स्म शङ्करम्

हे महान आत्मे रुद्रभक्त होते आणि शंकराची उपासना करीत.

जगाम शरणं विष्णुं दैवतं धर्मतत्परः

धर्माला नेहमीच महत्त्व देणाऱ्या त्या दिव्य विष्णूच्या चरणी तो शरण गेला.

ईश्वराराधनरतः पितास्माकमभूदिति

तो आमचा वडील झाला, कारण त्याचे मन नेहमीच परमेश्वराच्या भक्तीत रमलेले होते.

विष्णोरंशेन संभूता राजानो यन्महीतले

या पृथ्वीवरचे सर्व राजे हे विष्णूच्या अंशातून जन्माला आलेले आहेत.

पूजनीयो यतो विष्णुः पालको जगतो हरिः

विष्णू, जो जगाचा रक्षणकर्ता आहे, तो हरि सर्वांनी पूजावा.

तिस्त्रस्तु मूर्तयः प्रोक्ताः सृष्टिस्थित्यन्तहेतवः

सृष्टी, पालन आणि संहार यांची कारणीभूत अशी तीन रूपे सांगितली आहेत.

सृजेद् ब्रह्मा रजोमूर्तिः संहरेत् तामसो हरः

रजोगुणातून ब्रह्मा सृष्टी करतो आणि तमोगुणातून हर संहार करतो.

आराध्यो भगवान् विष्णुः केशवः केशिमर्दनः

भगवान विष्णू, केशव, केशीचा वध करणारा, याची भक्ती करावी.

प्रोचुः संहारकृद् रुद्रः पूजनीयो मुमुक्षुभिः

मुक्तीची इच्छा असणाऱ्यांनी संहार करणाऱ्या रुद्राची पूजा करावी, असे त्यांनी सांगितले.

तमोगुणं समाश्रित्य कल्पान्ते संहरेत् प्रभुः

कल्पाच्या शेवटी, प्रभू तमोगुणाचा आधार घेऊन संहार करतो.

संहरेद् विद्यया सर्वं संसारं शूलभृत् तया

त्रिशूळ धारण करणारा सर्व संसाराला ज्ञानाच्या बळावर नष्ट करतो.

सत्त्वेन मुच्यते जन्तुः सत्त्वात्मा भगवान् हरिः

सत्त्वगुणामुळे जीव मुक्त होतो; भगवंत हरि सत्त्वस्वरूप आहे.

मोचयेत् सत्त्वसंयुक्तः पूजयेशं ततो हरम्

सत्त्वगुणयुक्त असलेला मुक्ती देतो; म्हणून प्रभू हराची पूजा करावी.

स्वधर्मो मुक्तये पन्था नान्यो मुनिभिरष्यते

स्वधर्म हाच मुक्तीचा मार्ग आहे; दुसरा कोणताही मार्ग ऋषींनी मान्य केलेला नाही.

आराधनं परो धर्मो पुरारेरमितौजसः

प्राचीन आणि अपरिमित शक्ती असलेल्या परमेश्वराची भक्ती हाच श्रेष्ठ धर्म आहे.

यदर्जुनो ऽस्मज्जनकः स्वधर्मं कृतवानिति

कारण अर्जुन, आमचे पूर्वज, त्याने आपला धर्म पाळला.

प्रमाणमृषयो ह्यत्र ब्रूयुस्ते यत् तथैव तत्

या गोष्टीत ऋषीच प्रमाण आहेत; ते जे सांगतात तेच खरे मानावे.