कूर्मपुराणम्

प्राणं बृहन्तं पुरुषमादित्यान्तरसंस्थितम्

तो महान प्राणस्वरूप पुरुष, जो सूर्याच्या अंतर्यात आहे—

चातुर्वर्ण्यसमायुक्तमशेषं क्षितिमण्डलम्

चतुर्वर्ण्यांनी युक्त अशी संपूर्ण पृथ्वी—

जगामारण्यमनघस्तपश्चर्तुमनुत्तमम्

तो निष्पाप वनात गेला, सर्वोच्च तप करण्यासाठी.

कन्दमूलफलाहारो मुन्यन्नैरयजत् सुरान्

कंद, मूळ आणि फळे खाऊन, त्याने मुन्यांसारख्या अन्नाने देवांची पूजा केली.

जजाप मनसा देवीं सावित्ररिं वेदमातरम्

त्याने मनाने सावित्री देवीचे, वेदांची जननी असलेल्या तिचे जप केले.

हिरण्यगर्भो विश्वात्मा तं देशमगमत् स्वयम्

हिरण्यगर्भ, जो साऱ्या विश्वाचा आत्मा आहे, स्वतः त्या ठिकाणी गेला.

ननाम शिरसा तस्य पादयोर्नाम कीर्तयन्

त्याने त्याच्या पायांवर डोके ठेवून वाकून, त्याचे नाव उच्चारले.

हिर्ण्यमूर्तये तुभ्यं सहस्त्राक्षाय वेधसे

हे सुवर्णमूर्ती, हजार डोळ्यांचे, सृष्टीकर्त्या, तुला मी वंदन करतो.

सांख्ययोगाधिगम्याय नमस्ते ज्ञानमूर्तये

सांख्य आणि योग याने मिळणाऱ्या, ज्ञानमूर्ती तुला नमस्कार.

पुरुषाय पुराणाय योगिनां गुरवे नमः

पुरुष, प्राचीन, योग्यांचा गुरु, तुला नमस्कार.

वरं वरय भद्रं ते वरदो ऽस्मीत्यभाषत

तो म्हणाला, "मंगलमूर्ती, तू वर माग, मी वर देणारा आहे."

भूयो वर्षशतं साग्रं तावदायुर्भवेन्मम

माझे आयुष्य पुन्हा शंभर वर्षांनी, थोडे अधिक, वाढू दे.

स्पृष्ट्वा कराभ्यां सुप्रीतस्तत्रैवान्तरधीयत

तो अत्यंत प्रसन्न होऊन, त्याला हाताने स्पर्श करून, तिथेच अदृश्य झाला.

शान्तस्त्रिषवणस्नायी कन्दमूलफलाशनः

शांत, दिवसातून तीन वेळा स्नान करणारा, कंद, मूळ आणि फळे यावर जगणारा.

प्रादुरासीन्महायोगी भानोर्मण्डलमध्यतः

सूर्याच्या मंडलाच्या मध्यभागी एक महान योगी प्रकट झाला.

स्वयंभुवमनाद्यन्तं ब्रह्माणं विस्मयं गतः

स्वतः प्रकटलेला, अनादि-अनंत ब्रह्मा, आश्चर्यचकित झाला.

क्षणादपश्यत् पुरुषं तमेव परमेश्वरम्

क्षणातच त्याने तोच परमेश्वर, पुरुषरूप, पाहिला.

चन्द्रावयवलक्षमाणं नरनारीतनुं हरम्

त्याने चंद्रासारखा तेजस्वी, नर-नारी स्वरूप असलेला हर पाहिला.

रक्ताम्बरधरं रक्तं रक्तमाल्यानुलेपनम्

त्याने लाल वस्त्र परिधान केलेले, लाल रंगाचा, लाल माळा व अंगरंग लावलेला पाहिला.

ननाम शिरसा रुद्रं सावित्र्यानेन चैव हि

त्याने सवित्री प्रार्थना म्हणत, डोके झुकवून रुद्राला वंदन केले.

त्रयीमयाय रुद्राय कालरूपाय हेतवे

तीन वेदांनी बनलेल्या, काळरूप, सर्वांचा कारण असलेल्या रुद्राला नमस्कार.

इमानि मे रहस्यानि नामानि शृणु चानघ

हे पापरहित, माझी ही गुप्त नावे ऐक.

नमस्कुरुष्व नृपते एभिर्मां सततं शुचिः

हे राजन, नेहमी शुद्ध राहून, या नावांनी मला वंदन कर.

जपस्वानन्यचेतस्को मय्यासक्तमना नृप

राजा, तुझं मन माझ्यात पूर्णपणे एकरूप करून, एकाग्रतेने जप कर.

जपेदामरणाद् रुद्रं स याति परमं पदम्

जो कोणी मृत्यूपर्यंत रुद्राचं जप करतो, तो परमपदाला पोहोचतो.

पुनः संवत्सरशतं राज्ञे ह्यायुरकल्पयत्

त्याने पुन्हा राजाला शंभर वर्षांचं आयुष्य दिलं.

क्षणादन्तर्दधे रुद्रस्तदद्भुतमिवाभवत्

क्षणातच रुद्र अदृश्य झाला; ते एक अद्भुत दृश्य होतं.

भस्मच्छन्नस्त्रिषवणं स्नात्वा शान्तः समाहितः

भस्मानं अंग झाकून, तीनदा स्नान करून, शांत आणि एकाग्र झाला.

योगप्रवृत्तिरभवत् कालात् कालात्मकं परम्

काळानुसार, त्या योगाचा आरंभ झाला आणि तो सर्वोच्च तत्त्वाकडे गेला.