कूर्मपुराणम्

हरितो युवनाश्वस्य हारितस्तत्सुतो ऽभवत्

युवनाश्वाचा पुत्र हरित झाला आणि त्याचा पुत्र हारित झाला.

नर्मदायां समुत्पन्नः संभूतिस्तत्सुतो ऽभवत्

नर्मदेत जन्मलेला संभवती हा हारिताचा पुत्र होता.

बृहदशवो ऽनरण्यस्य हर्यश्वस्तत्सुतो ऽभवत्

अनरण्याचा पुत्र बृहदश्व आणि त्याचा पुत्र हर्यश्व झाला.

प्रसादाद्धार्मिकं पुत्रं लेभे सूर्यपरायणम्

त्याने कृपेने धर्मशील आणि सूर्यभक्त पुत्र प्राप्त केला.

लेभे त्वप्रतिमं पुत्रं त्रिधन्वानमरिन्दमम्

त्याला अद्वितीय, शत्रूंना जिंकणारा त्रिधन्वा नावाचा पुत्र मिळाला.

स्वाध्यायवान् दानशीलस्तितिक्षुर्धर्मतत्परः

तो वेदाध्ययन करणारा, दानशील, सहनशील आणि धर्मनिष्ठ होता.

वसिष्ठकश्यपमुखा देवाश्चेन्द्रपुरोगमाः

वसिष्ठ, कश्यप आणि इंद्र यांच्या नेतृत्वाखालील देवता—

समाप्य विधिवद् यज्ञं वसिष्ठादीन् द्विजोत्तमान्

यज्ञ विधीपूर्वक पूर्ण केल्यावर त्याने वसिष्ठ आणि इतर श्रेष्ठ ब्राह्मणांचा सन्मान केला.

यज्ञस्तपो वा संन्यासो ब्रूत मे सर्ववेदिनः

हे सर्वज्ञ महात्म्यांनो, यज्ञ, तप किंवा संन्यास यापैकी सर्वश्रेष्ठ काय आहे ते मला सांगा.

इष्ट्वा यज्ञेश्वरं यज्ञैर् गच्छेद वनमथात्मवान्

यज्ञांनी यज्ञेश्वराची भक्ती करून, संयमी पुरुषाने मग वनात जावे.

प्रव्रजेद् विधिवद् यज्ञैरिष्ट्वा पूर्वं सुरोत्तमान्

योग्य रीतीने यज्ञ करून, उत्तम देवतांची पूजा केल्यावरच संन्यास घ्यावा.

तमाराध्य सहस्त्रांशुं तपसा मोक्षमाप्नुयात्

कोणीतरी तप करून त्या सहस्त्रकिरण असलेल्या परमेश्वराची भक्ती केली, तर त्याला मुक्ती मिळते.

बीजं भगवता येन स देवस्तपसेज्यते

ज्या बीजामुळे भगवंताची, त्या देवतेची तपाने पूजा होते—

स रुद्रस्तपसोग्रेण पूज्यते नेतरैर्मखैः

तो रुद्र केवळ कठोर तपानेच पूजला जातो, इतर यज्ञांनी नाही.

स सर्वदैवततनुः पूज्यते तपसेश्वरः

सर्व देवतांचा मूळ असलेला, तपाचा स्वामी, तो फक्त तपानेच पूजला जातो.

तपः सुमहदास्थाय पूज्यते स महेश्वरः

महान तप करून त्या महेश्वराचीच पूजा होते.

स देवदेवस्तपसा पूजनीयः सनातनः

तो सनातन देवांचा देव, फक्त तपानेच पूजनीय आहे.

प्रसीदति महायोगी पूजितस्तपसा परः

तो परम महायोगी, तपाने पूजा केल्यावर प्रसन्न होतो.

नान्तरेण तपः कश्चिद्धर्मः शास्त्रेषु दृश्यते

तपाशिवाय कोणताही धर्म शास्त्रात दिसत नाही.

विसर्जयित्वा संपूज्य त्रिधन्वानमथाब्रवीत्

त्यांनी सर्वांचा सन्मानपूर्वक निरोप दिला आणि मग त्रिधन्वनाशी बोलले.

प्राणं बृहन्तं पुरुषमादित्यान्तरसंस्थितम्

तो महान प्राणस्वरूप पुरुष, जो सूर्याच्या अंतर्यात आहे—

चातुर्वर्ण्यसमायुक्तमशेषं क्षितिमण्डलम्

चतुर्वर्ण्यांनी युक्त अशी संपूर्ण पृथ्वी—

जगामारण्यमनघस्तपश्चर्तुमनुत्तमम्

तो निष्पाप वनात गेला, सर्वोच्च तप करण्यासाठी.

कन्दमूलफलाहारो मुन्यन्नैरयजत् सुरान्

कंद, मूळ आणि फळे खाऊन, त्याने मुन्यांसारख्या अन्नाने देवांची पूजा केली.

जजाप मनसा देवीं सावित्ररिं वेदमातरम्

त्याने मनाने सावित्री देवीचे, वेदांची जननी असलेल्या तिचे जप केले.

हिरण्यगर्भो विश्वात्मा तं देशमगमत् स्वयम्

हिरण्यगर्भ, जो साऱ्या विश्वाचा आत्मा आहे, स्वतः त्या ठिकाणी गेला.

ननाम शिरसा तस्य पादयोर्नाम कीर्तयन्

त्याने त्याच्या पायांवर डोके ठेवून वाकून, त्याचे नाव उच्चारले.

हिर्ण्यमूर्तये तुभ्यं सहस्त्राक्षाय वेधसे

हे सुवर्णमूर्ती, हजार डोळ्यांचे, सृष्टीकर्त्या, तुला मी वंदन करतो.

सांख्ययोगाधिगम्याय नमस्ते ज्ञानमूर्तये

सांख्य आणि योग याने मिळणाऱ्या, ज्ञानमूर्ती तुला नमस्कार.