कूर्मपुराणम्

माहात्म्यं देवदेवस्य भैरवस्यामितौजसः

देवांचा देव, अमाप तेज असलेल्या भैरवाचे माहात्म्य.

विरोचनो नाम सुतो बभूव नृपतिः पुरा

पूर्वी विरोचन नावाचा एक राजा होता, तो त्याचा पुत्र होता.

पालयामास धर्मेण त्रैलोक्यं सचराचरम्

त्याने धर्माने तिन्ही लोकातील सर्व चराचरांचे रक्षण केले.

सनत्कुमारो भगवान् पुरं प्राप महामुनिः

सनत्कुमार हे महान ऋषी त्या नगरात आले.

ननामोत्थाय शिरसा प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

ते उभे राहिले, डोकं झुकवून, हात जोडून त्यांनी बोलायला सुरुवात केली.

योगीश्वरो ऽद्य भगवान् यतो ऽसौ ब्रह्मवित् स्वयम्

आज स्वतः ब्रह्मज्ञानी, योग्यांचा स्वामी येथे आले आहेत.

ब्रूहि मे ब्रह्मणः पुत्र किं कार्यं करवाण्यहम्

ब्रह्मदेवांचे पुत्रा, मला सांगा, मी कोणते काम करावे?

द्रष्टुमभ्यागतो ऽहं वै भवन्तं भाग्यवानसि

मी तुम्हाला पाहण्यासाठी आलो आहे; खरोखरच, तुम्ही भाग्यवान आहात.

त्रिलोके धार्मिको नूनं त्वादृशो ऽन्यो न विद्यते

तीनही लोकांत तुमच्यासारखा धर्मनिष्ठ दुसरा कोणी नाही.

धर्माणां परमं धर्मं ब्रूहि मे ब्रह्मवित्तम

सर्व धर्मांमध्ये श्रेष्ठ धर्म कोणता ते मला सांगा, हे ब्रह्मज्ञानी.

सर्वगुह्यतमं धर्ममात्मज्ञानमनुत्तमम्

सर्वांत गूढ असा धर्म, आत्मज्ञान, हे श्रेष्ठ ज्ञान मला सांगा.

निधाय पुत्रे तद्राज्यं योगाभ्यासरतो ऽभवत्

त्यांनी राज्य मुलाकडे सोपवले आणि योगाभ्यासात मन लावले.

ब्रह्मण्यो धार्मिको ऽत्यर्थं विजिग्ये ऽथ पुरन्दरम्

ते अत्यंत ब्रह्मनिष्ठ आणि धर्मनिष्ठ होते, आणि त्यांनी पुरंदरावर विजय मिळवला.

जगाम निर्जितो विष्णुं देवं शरणमच्युतम्

पराभूत होऊन ते अच्युत, विष्णू या देवतेच्या शरण गेले.

दैत्येन्द्राणां वधार्थाय पुत्रो मे स्यादिति स्वयम्

माझा मुलगा दैत्यराजांचा नाश करण्यासाठी जन्मावा, असे त्याने स्वतः ठरवले.

प्रपन्ना विष्णुमव्यक्तं शरण्यं शरणं हरिम्

सर्वांनी अव्यक्त, शरणदाता, हरि या विष्णूच्या शरण जाऊन आश्रय घेतला.

वासुदेवमनाद्यन्तमानन्दं व्योम केवलम्

वसुदेव, ज्यांना ना आरंभ ना अंत, आनंदमय, आणि केवळ आकाशस्वरूप आहेत.

आविर्बभूव योगात्मा देवमातुः पुरो हरिः

योगस्वरूप हरि, आपल्या मातेसमोर प्रकट झाले.

मेने कृतार्थमात्मानं तोषयामास केशवम्

ती स्वतःला कृतार्थ समजू लागली आणि केशवाची स्तुती करू लागली.

जयाशेषकल्पामलानन्दरूप

जयस्वरूप, अनंत कल्पांइतके निर्मळ, आनंदमय रूप असलेले प्रभो,

नमो वासुदेवाय तुभ्यं नमस्ते

वसुदेव, तुम्हाला नमस्कार; मी तुम्हाला वंदन करतो.

नमस्ते वराहाय भूयो नमस्ते

वराह रूपातील प्रभू, तुला पुन्हा नमस्कार.

प्रभो विश्वयोने ऽथ भूयो नमस्ते

हे विश्वाचे आदिस्रोत असलेल्या प्रभू, तुला पुन्हा नमस्कार.

शिवायैकरूपाय भूयो नमस्ते

एकच रूप असलेल्या शिवाला पुन्हा नमस्कार.

तोषितश्छन्दयामास वरेण प्रहसन्निव

तो प्रसन्न होऊन हसत हसत वर दिला.

त्वामेव पुत्रं देवानां हिताय वरये वरम्

देवतांच्या हितासाठी मी तुलाच पुत्र म्हणून निवडतो, हा माझा वर आहे.

दत्त्वा वरानप्रमेयस्तत्रैवान्तरधीयत

तो अमाप वर देऊन तिथेच अदृश्य झाला.

दधार गर्भं देवानां माता नारायणं स्वयम्

देवतांची माता स्वतः नारायणाला गर्भात धारण करते.

उत्पाता जज्ञिरे घोरा बलेर्वैरोचनेः पुरे

बळी, विरोचनाचा पुत्र, यांच्या नगरीत भयंकर अपशकुन घडू लागले.