नीतं केशवमाहात्म्याल्लीलयैव रणाजिरे
केशवाच्या महिम्यामुळे आणि त्याच्या केवळ लीलाखेळीतून, रणभूमीतील युद्ध संपले.
पराङ्मुखोरणात् तस्मात् पलायत महाजवः
त्या युद्धातून तो अतिशय वेगवान असलेला मागे वळून पळून गेला.
हिताय लोके भक्तानामाजगामाथ मन्दरम्
नंतर, भक्त आणि जगाच्या कल्याणासाठी, तो मंदार पर्वतावर आला.
समागम्योपतस्थुस्तं भानुमन्तमिव द्विजाः
सर्व द्विजांनी एकत्र येऊन, जणू काही तेजस्वी सूर्यालाच भेटत आहेत, अशा भक्तिभावाने त्याच्याजवळ गेले.
ददर्श नन्दिनं देवं भैरवं केशवं शिवः
शिवाने नंदी, भैरव आणि केशव या दिव्य रूपांना पाहिले.
आघ्राय मूर्धनीशानः केशवं परिषस्वजे
ईशानाने केशवाच्या डोक्याचा सुगंध घेतला आणि त्याला प्रेमाने मिठी मारली.
ननाम शिरसा तस्य पादयोरीश्वरस्य सा
तीने आपले डोके त्या प्रभूच्या पायांवर ठेवून वंदन केले.
भैरवो विष्णुमाहात्म्यं प्रणतः पार्श्वगो ऽवदत्
भैरवाने, त्याच्या बाजूला उभा राहून, विनम्रतेने विष्णूच्या महिम्याचे वर्णन केले.
समास्ते भगवानीशो देव्या सह वरासने
भगवान ईश्वरी देवीसोबत उत्तम आसनावर बसले.
आजग्मुर्मन्दरं द्रुष्टं देवदेवं त्रिलोचनम्
ते मंदार पर्वतावर आले आणि देवांचा देव, त्रिनेत्री महादेवाचे दर्शन घेतले.
समागतं दैत्यसैन्यमीश्दर्शनवाञ्छया
ईश्वराचे दर्शन मिळावे म्हणून दैत्यांची सेना तिथे एकत्र आली.
प्रणेमुरादराद् देव्यो गायन्ति स्मातिलालसाः
त्या देवींनी, प्रेमाने आणि उत्कटतेने वाकून, गाणी गात वंदना केली.
देवासनगतं देवं नारायणमनामयम्
त्यांनी दिव्य आसनावर बसलेल्या, दोषरहित नारायणाचे दर्शन घेतले.
प्रणम्य देवमीशानं पृष्टवत्यो वराङ्गनाः
ईशान देवाला वंदन करून, त्या श्रेष्ठ स्त्रियांनी त्याला प्रश्न विचारले.
को ऽन्वयं भ्ति वपुषा पङ्कजायतलोचनः
हा तेजस्वी, कमळासारख्या डोळ्यांचा, कोण आहे?
व्याजहार महायोगी भूताधिपतिरव्ययः
महान योगी, अमर आणि सर्व भूतांचा अधिपती, बोलला.
विभज्य संस्थितो देवः स्वात्मानं बहुधेश्वरः
तो देव, अनेक प्रकारे स्वतःला विभागून, स्थिर राहिला.
एको ऽयं वेद विश्वात्मा भवानी विष्णुरेव च
हा एकच सर्वज्ञात आहे—विश्वाचा आत्मा, भवानी आणि विष्णू.
मामेव केशवं देवमाहुर्देवीमथाम्बिकाम्
माझे नाव केशव देव म्हणतात, आणि देवीला अंबिका म्हणतात.
कर्ता कारयिता विष्णुर्भुक्तिमुक्तिफलप्रदः
विष्णूच सृष्टी करणारा, करवणारा आणि भोग व मुक्तीचे फळ देणारा आहे.
स्त्रष्टा पाता वासुदेवो विश्वात्मा विश्वतोमुखः
वसुदेव सृष्टीकर्ता, रक्षक, विश्वाचा आत्मा आणि सर्वदिशांनी व्यापलेला आहे.
तारकः पुरुषो ह्यात्मा केवलं परमं पदम्
तोच तारक, पुरुष, आत्मा आणि एकमेव सर्वोच्च अवस्था आहे.
सान्ता सत्या सदानन्दा परं पदमिति श्रुतिः
शांत, सत्य, सदैव आनंदी—हीच उपनिषदांनी सांगितलेली परम अवस्था आहे.
एषैव सर्वभूतानां गतीनामुत्तमा गतिः
सर्व जीवांच्या मार्गांमध्ये हीच सर्वश्रेष्ठ गती आहे.
पश्याम्यशेषमेवेदं यस्तद् वेद स मुच्यते
मी हे सर्व एकच पाहतो; जो हे जाणतो तो मुक्त होतो.
एकमेव विजानीध्वं ततो यास्यथ निर्वृतिम्
फक्त एकच जाणून घ्या; मग तुम्हाला खरा आनंद मिळेल.
ये भिन्नदृष्ट्यापीशानं पूजयन्तो न मे प्रियाः
जे लोक वेगळ्या दृष्टीने ईश्वराची पूजा करतात, ते मला प्रिय नाहीत.
पच्यमाना न मुच्यन्ते कल्पकोटिशतैरपि
ते कितीही यातना भोगले, तरी कोटी कल्पांनीही मुक्त होत नाहीत.
यथावदिह विज्ञाय ध्येयः सर्वापदि प्रभुः
इथे योग्यरीत्या समजून, प्रत्येक संकटात प्रभूचे ध्यान करावे.
नेमुर्नारायणं देवं देवीं च हिमशैलजाम्
ते नारायण देवाला किंवा हिमालयकन्या देवीला वंदन करत नाहीत.