कूर्मपुराणम्

तेजसा सूर्यसंकाशस्त्रैलोक्यं संहरन्निव

माझ्या तेजाने, सूर्यासारखा प्रकाश होत, जणू त्रैलोक्याचा संहार करीत होतो.

सुरूपा सौम्यवदना मोहिनी सर्वदेहिनाम्

सुंदर रूपाची, सौम्य चेहऱ्याची, सर्व जीवांना मोहात पाडणारी स्त्री तेथे होती.

दिव्यकान्तिसमायुक्ता दिव्यमाल्योपशोभिता

ती दिव्य तेजाने उजळलेली होती आणि दिव्य हारांनी सजलेली होती.

स्वधाम्ना पूरयन्तीदं मत्पार्श्वं समुपाविशत्

तिने आपल्या तेजाने हे स्थान उजळवले आणि माझ्या शेजारी येऊन बसली.

येनेयं विपुला सृष्टिर्वर्धते मम माधव

माधव, हिच्यामुळे माझी ही विशाल सृष्टी वाढत जाते.

मोहयित्वा ममादेशात् संसारे विनिपातय

माझ्या आज्ञेने, सर्वांना मोहात पाडून, संसारात टाक.

अक्रोधनान् सत्यपरान् दूरतः परिवर्जय

जे कोप नसलेले आणि सत्याला धरून राहणारे आहेत, त्यांच्यापासून दूर राहा.

जापिनस्तापसान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय

मंत्र पठण करणारे, तप करणारे आणि ब्राह्मण यांच्यापासून दूर राहा.

महायज्ञपरान् विप्रान् दूरतः परिवर्जय

महायज्ञात मग्न असलेल्या ब्राह्मणांपासून दूर राहा.

स्वाध्यायेनेज्यया दूरात् तान् प्रयत्नेन वर्जय

स्वाध्याय आणि यज्ञ यामुळे, त्यांना दूर ठेवण्यासाठी नेहमीच प्रयत्न करा.

प्राणायामादिषु रतान् दूरात् परिहरामलान्

प्राणायामासारख्या साधनेत रमणारे, शुद्ध असलेले लोक, त्यांच्यापासून दूर राहा.

अथर्वशिरसो ऽध्येतृन् धर्मज्ञान् परिवर्जय

अथर्वशीर्षाचे अभ्यास करणारे आणि धर्म जाणणारे यांच्यापासून दूर राहा.

ईश्वराराधनरतान् मन्नियोगान्न मोहय

ईश्वराच्या भक्तीत रमलेले आणि माझ्या सेवेत असलेल्यांना मोहात पाडू नको.

यथादेशं चकारासौ तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्

त्याने सांगितल्याप्रमाणे विधी केले; म्हणून लक्ष्मीची पूजा करावी.

अर्चिता भगवत्पत्नी तस्माल्लक्ष्मीं समर्चयेत्

भगवंताची पत्नी पूजली गेली आहे, म्हणून लक्ष्मीचे पूजन करावे.

चराचराणि भूतानि यथापूर्वं ममाज्ञया

माझ्या आज्ञेने सर्व चराचर जीव पूर्वीप्रमाणे निर्माण झाले.

दक्षमत्रिं वसिष्ठं च सो ऽसृजद् योगविद्यया

योगशक्तीने त्याने दक्ष, अत्री आणि वसिष्ठ यांना निर्माण केले.

ब्रह्मवादिन एवैते मरीच्याद्यास्तु साधकाः

मरीचि वगैरे जे ब्रह्मतत्त्वाचे साधक आहेत, तेच खरे साधक आहेत.

वैश्यानूरुद्वयाद् देवः पादार्छूद्रान् पितामहः

देवाने दोन्ही मांड्यांपासून वैश्य आणि पायांपासून शूद्र निर्माण केले, हे पितामह.

गुप्तये सर्ववेदानां तेभ्यो यज्ञो हि निर्बभौ

सर्व वेदांचे रक्षण व्हावे म्हणून त्यांच्यातून यज्ञ उत्पन्न झाला.

ब्रह्मणः सहजं रूपं नित्यैषा शक्तिरव्यया

ही सनातन, नाश न होणारी शक्ती ब्रह्माचे सहज रूप आहे.

आदौ वेदमयी भूता यतः सर्वाः प्रवृत्तयः

सर्व प्रवृत्ती जिच्यापासून येतात, ती सुरुवातीला वेदमय झाली.

न तेषु रमते धीरः पाषण्डी तेन जायते

ज्ञानी माणसे त्यात रमण करत नाहीत; त्यामुळेच पाषंड निर्माण होतो.

स ज्ञेयः परमो धर्मो नान्यशास्त्रेषु संस्थितः

तोच परम धर्म जाणावा, तो इतर शास्त्रांत सांगितलेला नाही.

सर्वास्ता निष्फलाः प्रेत्यतमोनिष्ठाहिताः स्मृताः

मृत्यूनंतर ते सर्व निष्फळ ठरतात, अंधकार व अहिताकडे नेतात असे सांगितले आहे.

शुद्धान्तः करणाः सर्वाः स्वधर्मनिरताः सदा

ज्यांचे अंतःकरण शुद्ध आहे, जे नेहमी स्वतःच्या धर्मात रमलेले आहेत—

अधर्मो मुनिशार्दूलाः स्वधर्मप्रतिबन्धकः

हे मुनीश्रेष्ठ, जो स्वतःच्या धर्मात अडथळा आणतो तो अधर्म आहे.

रजोमात्रात्मिकास्तासां सिद्धयो ऽन्यास्तदाभवन्

त्यांच्या सिद्धी फक्त राजोगुणाच्या स्वरूपाच्या होत्या; इतर सिद्धी त्यातूनच निर्माण झाल्या.

ततस्तासां विभुर्ब्रह्मा कर्माजीवमकल्पयत्

मग सर्वव्यापी ब्रह्माने त्यांच्यासाठी कर्म आणि उपजीविका ठरवली.