कूर्मपुराणम्

उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

ज्ञानी लोक म्हणाले, 'माझ्या घरी राहिल्यावरच नक्की जा.'

समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

त्यांनी त्यांना मोठ्या आत्म्याच्या गौतम यांच्या जवळ नेलं.

गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

गायीच्या गोठ्यात तिला बांधलं, पण हात लावताच ती मेली.

न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

अचानक असं काही पाहून ऋषी गोंधळले आणि बोलू लागले.

तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

'तोपर्यंत अन्न खाऊ नका; आम्हीच जाऊ.'

जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

दुष्ट कर्मामुळे त्यांना पुन्हा जुन्यासारखी तपश्चर्या करायला जावं लागलं.

केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

कारण समजून कोणीतरी फार रागावून त्यांना शाप दिला.

बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

त्या शापामुळे ते पुन्हा पुन्हा तसंच जन्म घेत राहिले.

अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

ते लोककविता म्हणून गायांचे उरलेले सारखे स्तुती करू लागले.

कामवृत्त्या महायोगौ पापान्नस्त्रातुमर्हथः

इच्छेने, हे दोन महान योगी, तुम्ही त्यांना पापी अन्नापासून वाचवायला हवे.

किमेतेषां भवेत् कार्यं प्राह पुण्यैषिणामिति

'त्यांच्यासाठी काय करावं?' असं त्याने पुण्याची इच्छा असणाऱ्यांना विचारलं.

गोपतिं प्राह विप्रेन्द्रानालोक्य प्रणतान् हरिः

ब्राह्मणश्रेष्ठांनी वाकून नमस्कार केल्यावर हरिने गायींच्या स्वामीला विचारलं.

संगच्छते महादेव धर्मो वेदाद् विनिर्बभौ

'महादेव, वेदांतून उत्पन्न झालेला धर्मही सहमत आहे.'

अस्माभिः सर्व एवेमे गन्तारो नरकानपि

हे सर्व, आपल्यासह, नरकातही जातील.

विमोहनाय शास्त्राणि करिष्यामो वृषध्वज

'वृषध्वज, आपण भ्रमासाठी शास्त्रांची रचना करू.'

चकार मोहशास्त्राणि केशवो ऽपि शिवेरितः

शंकराच्या आज्ञेने केशवानेही मोह करणारी शास्त्रं तयार केली.

पञ्चरात्रं पाशुपतं तथान्यानि सहस्त्रशः

पंचरात्र, पाशुपत आणि असे हजारो इतर शास्त्र तयार झाले.

पतन्तो निरये घोरे बहून् कल्पान् पुनः पुनः

ते पुन्हा पुन्हा भयंकर नरकात पडत राहिले, असंख्य कल्पेभर.

वर्तध्वं मत्प्रसादेन नान्यथा निष्कृतिर्हि वः

माझ्या कृपेनेच पुढे चालू द्या; कारण तुमच्यासाठी दुसरा कोणताही उपाय नाही.

आदेशं प्रत्यपद्यन्त शिरसासुरविद्विषोः

असुरांचा शत्रू ज्याचा आदेश आहे तो त्यांनी मान डोक्यावर घेऊन स्वीकारला.

शिष्यानध्यापयामासुर्दर्शयित्वा फलानि तु

त्यांनी आपल्या शिष्यांना फळे दाखवून शिकवायला सुरुवात केली.

चकार शङ्करो भिक्षां हितायैषां द्विजैः सह

शंकरांनी त्यांच्या हितासाठी द्विजांसह भिक्षा मागितली.

विमोहयंल्लोकमिमं जटामण्डलमण्डितः

जटा माळांनी सुशोभित होऊन त्यांनी या जगाला मोहात पाडले.

नियोज्याङ्गभवं रुद्रं भैरवं दुष्टनिग्रहे

आपल्या अंगातून उत्पन्न झालेल्या रुद्राला, भैरवाला, दुष्टांना वश करण्यासाठी नेमले.

संस्थाप्य तत्र गणपान् देवानिन्द्रपुरोगमान्

तेथे त्यांनी इंद्रासह देवतांसह गणांना स्थापन केले.

स्त्रीरूपधारी नियतं सेवते स्म महेश्वरीम्

स्त्रीरूप धारण करून ते नेहमी महेश्वरीची सेवा करीत होते.

सिषेविरे महादेवीं स्त्रीवेशं शोभनं गताः

सुंदर स्त्रीवेष धारण करून त्यांनी महादेवीची सेवा केली.

द्वारदेशे गणाध्यक्षो यथापूर्वमतिष्ठत

दरवाजाजवळ गणांचा प्रमुख पूर्वीप्रमाणे उभा राहिला.

आहर्तुकामो गिरिजामाजगामाथ मन्दरम्

गिरीजेला आणायचे म्हणून तो मग मंदार पर्वतावर गेला.