कूर्मपुराणम्

दंष्ट्रयोद्धारयामास कल्पादौ धरणीमिमाम्

कल्पाच्या प्रारंभी, त्याने आपल्या दाताने ही पृथ्वी वर उचलली.

स्वामेव प्रकृतिं दिव्यां ययौ विष्णुः परं पदम्

विष्णूंनी आपल्या दिव्य स्वरूपात प्रवेश केला आणि परम स्थान प्राप्त केलं.

अपालयत् स्वकंराज्यं भावं त्यक्त्वा तदाऽसुरम्

त्यांनी असुरी वृत्ती सोडून आपलं राज्य नीट सांभाळलं.

निः सपत्नं तदा राज्यं तस्यासीद् विष्णुवैभवात्

विष्णूंच्या तेजामुळे त्याचं राज्य शत्रूंविना शांत झालं.

तापसं नार्चयामास देवानां चैव मायया

त्याने तपस्व्याचा आणि देवतांचा मायेमुळे सन्मान केला नाही.

शशापासुरराजानं क्रोधसंरक्तलोचनः

रागाने डोळे लाल झालेल्या अवस्थेत त्याने असुरराजाला शाप दिला.

सा भक्तिर्वैष्णवी दिव्या विनाशं ते गमिष्यति

ती दिव्य वैष्णव भक्ती तुझा नाश करील.

मुमोह राज्यसंसक्तः सो ऽपि शापबलात् ततः

राज्यात गुंतल्यामुळे शापाच्या प्रभावाने तो भ्रमित झाला.

पितुर्वधमनुस्मृत्य क्रोधं चक्रे हरिं प्रति

वडिलांच्या वधाची आठवण काढून त्याला हरीवर राग आला.

नारायणस्य देवस्य प्रह्रादस्यामरद्विषः

नारायण देव आणि अमरांचा शत्रू प्रह्लाद यांच्या विषयी.

संजातं तस्य विज्ञानं शरण्यं शरणं ययौ

त्याच्या मनात ज्ञान जागृत झालं आणि त्याने रक्षण करणाऱ्याच्या आश्रयाला गेला.

नारायणे महायोगमवाप पुरुषोत्तमे

त्याने पुरुषोत्तम नारायणामध्ये महान योग प्राप्त केला.

अवाप तन्महद् राज्यमन्धको ऽसुरपुङ्गवः

अंधक या असुरश्रेष्ठाने ते महान राज्य मिळवलं.

मन्दरस्थामुमां देवीं चकमे पर्वतात्मजाम्

त्याने मंदार पर्वतावर राहणाऱ्या पर्वतराजकन्या उमा देवीला इच्छिलं.

ईश्वराराधनार्थाय तपश्चेरुः सहस्त्रशः

ईश्वराची पूजा करण्यासाठी हजारो लोकांनी तपस्या केली.

अनावृष्टिरतीवोग्रा ह्यासीद् भूतविनाशिनी

खूप भयंकर अशी दुष्काळाची स्थिती आली आणि जीवसृष्टी नष्ट होऊ लागली.

अयाचन्त क्षुधाविष्टा आहारं प्राणधारणम्

भुकेने व्याकुळ होऊन त्यांनी प्राण वाचवण्यासाठी अन्न मागितलं.

सर्वे बुबुजिरे विप्रा निर्विशङ्केन चेतसा

सर्व ऋषींनी निःशंक मनाने अन्न ग्रहण केलं.

बभूव वृष्टिर्महती यथापूर्वमभूज्जगत्

मोठा पाऊस पडला आणि जग पुन्हा पूर्वीसारखं झालं.

महर्षि गौतमं प्रोचुर्गच्छाम इति वेगतः

त्यांनी म्हटलं, 'आपण लवकर मोठ्या ऋषी गौतम यांच्याकडे जाऊया.'

उषित्वा मद्गृहे ऽवश्यं गच्छध्वमिति पण्डिताः

ज्ञानी लोक म्हणाले, 'माझ्या घरी राहिल्यावरच नक्की जा.'

समीपं प्रापयामासुगौतमस्य महात्मनः

त्यांनी त्यांना मोठ्या आत्म्याच्या गौतम यांच्या जवळ नेलं.

गोष्ठे तां बन्धयामास स्पृष्टमात्रा ममार सा

गायीच्या गोठ्यात तिला बांधलं, पण हात लावताच ती मेली.

न पश्यति स्म सहसा तादृशं मुनयो ऽब्रुवन्

अचानक असं काही पाहून ऋषी गोंधळले आणि बोलू लागले.

तावत् ते ऽन्नं न भोक्तव्यं गच्छामो वयमेव हि

'तोपर्यंत अन्न खाऊ नका; आम्हीच जाऊ.'

जग्मुः पापवशं नीतास्तपश्चर्तुं यथा पुरा

दुष्ट कर्मामुळे त्यांना पुन्हा जुन्यासारखी तपश्चर्या करायला जावं लागलं.

केनापि हेतुना ज्ञात्वा शशापातीवकोपनः

कारण समजून कोणीतरी फार रागावून त्यांना शाप दिला.

बभूवुस्ते तथा शापाज्जायमानाः पुनः पुनः

त्या शापामुळे ते पुन्हा पुन्हा तसंच जन्म घेत राहिले.

अस्तुवन् लौकिकैः स्तोत्रैरुच्छिष्टा इव सर्वगौ

ते लोककविता म्हणून गायांचे उरलेले सारखे स्तुती करू लागले.