कूर्मपुराणम्

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

त्या म्हणजे संकल्पा आणि मुहूर्ता, तसेच साध्या आणि विश्वा, हे तेजस्विनी.

विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

विश्वेपासून विश्वदेव जन्मले, आणि साध्येपासून साध्यगण उत्पन्न झाले.

भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

भानूपासून भानव, आणि मुहूर्तेपासून मुहूर्तज उत्पन्न झाले.

संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

संकल्पेपासून संकल्प जन्मला; तिचे दहा पुत्र धर्मपुत्र म्हणून ओळखले जातात.

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

प्रत्युष आणि प्रभास हे आठ वसुंपैकी गणले जातात.

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

ध्रुवाचा पुत्र म्हणजे भगवंत काळ, जो सर्व लोकांचा माप करणारा आहे.

पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

अनिलाचा पुत्र म्हणजे पुरोजव, ज्याची गती कुणालाही ज्ञात नाही.

विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

प्रभासाचा पुत्र म्हणजे विश्वकर्मा, जो शिल्पकार आणि प्रजापती आहे.

कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

कद्रू आणि धर्म जाणणारा मुनी, त्यांचे पुत्र आता ऐका.

विवस्वान् सविता पूषा ह्यंशुमान् विष्णुरेव च

विवस्वान, सविता, पूषा, अंशुमान आणि विष्णू हे आहेत.

वैवस्वते ऽन्तरे प्रोक्ता आदित्याश्चादितेः सुताः

वैवस्वत मन्वंतरात अदितीचे पुत्र आदित्य सांगितले आहेत.

हिरण्यकशिपुं ज्येष्ठं हिरण्याक्षं तथापरम्

हिरण्यकशिपू हा ज्येष्ठ, आणि हिरण्याक्ष हा त्यानंतरचा.

दृष्ट्वालेभेवरान् दिव्यान् स्तुत्वासौ विविधैः स्तवै

त्या दिव्य वरांना पाहून त्याने विविध स्तोत्रांनी त्यांची स्तुती केली.

बाधितास्ताडिता जग्मुर्देवदेवं पितामहम्

दुःखी आणि त्रस्त होऊन, ते सर्व देवदेव आणि पितामह यांच्याकडे गेले.

कूटस्थं जगतामेकं पुराणं पुरुषोत्तमम्

ते अचल, सर्व जगाचा एक, पुरातन आणि श्रेष्ठ पुरुष यांच्याकडे गेले.

सर्वदेवहितार्थाय जगाम कमलासनः

सर्व देवांच्या हितासाठी कमलासन तेथे गेले.

क्षीरोदस्योत्तरं कूलं यत्रास्ते हरिरीश्वरः

दूधाच्या समुद्राच्या उत्तरेकडील काठी, जिथे हरि ईश्वर वास करतो, तिथे गेले.

ववन्दे चरणौ मूर्ध्ना कृताञ्जलिरभाषत

त्याने डोक्याने पायांना वंदन केले, हात जोडून तो बोलू लागला.

व्यापी सर्वामरवपुर्महायोगी सनातनः

तो सर्व देवतांचा मूळस्वरूप असलेला, सर्वत्र व्यापणारा, सनातन आणि महान योगी होता.

वैराग्यैश्वर्यनिरतो रागातीतो निरञ्जनः

तो वैराग्य आणि सामर्थ्य यांना नेहमीच प्राधान्य देणारा, आसक्तीपासून मुक्त आणि निष्कलंक होता.

त्रातुमर्हस्यनन्तेश त्राता हि परमेश्वरः

अनंत प्रभो, तुम्हीच सर्वांचे रक्षण करायला योग्य आहात; कारण परमेश्वरच खरा रक्षक आहे.

प्रोवाचोन्निद्रपद्माक्षः पीतवासासुरद्विषः

तेव्हा कमळासारख्या डोळ्यांचा, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, असुरांचा शत्रू जागा होऊन बोलला.

इमं देशमनुप्राप्ताः किं वा कार्यं करोमि वः

मी या ठिकाणी आलो आहे, तर मला तुमच्यासाठी कोणते काम करावे असे वाटते?

बाधते भगवन् दैत्यो देवान् सर्वान् सहर्षिभिः

भगवंत, एक दैत्य सर्व देवांना आणि ऋषींनाही त्रास देत आहे.

हन्तुमर्हसि सर्वेषां त्वं त्रातासि जगन्मय

तुम्ही त्याचा नाश करावा; कारण तुम्हीच सर्वांचे रक्षण करणारे, विश्वरूप आहात.

वधाय दैत्यमुख्यस्य सो ऽसृजत् पुरुषं स्वयम्

त्या प्रमुख दैत्याचा वध करण्यासाठी त्याने स्वतः एक पुरुष निर्माण केला.

शङ्खचक्रगदापाणिं तं प्राह गरुडध्वजः

शंख, चक्र आणि गदा हातात असलेल्या त्याला गरुडध्वज असलेल्या देवाने सांगितले.

इमं देशं समागन्तुं क्षिप्रमर्हसि पौरुषात्

तुझ्या सामर्थ्याने तू लवकर या ठिकाणी यावे.

महापुरुषमव्यक्तं ययौ दैत्यमहापुरम्

तो महान, अदृश्य पुरुष त्या दैत्याच्या महान नगरीत गेला.