कूर्मपुराणम्

कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः

कृतीने, मनाने आणि वाणीने, मन लावून त्याची उपासना कर.

भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः

जो दुसऱ्यांची निंदा करतो, त्याच्या सर्व कृतींमधून दोषच निर्माण होतात.

स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

तोच खरा देवांचा देव, महादेव भगवंत आहे, यात काहीच शंका नाही.

मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः

मोहामुळे आणि चुकीच्या मतांवर ठाम राहिल्यामुळे असे लोक नरकात जातात.

एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते

जे एकतेने सर्वकाही पाहतात, तेच मुक्तीस पात्र होतात.

इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

असे समजून जो देवाची भक्ती करतो, तो सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.

इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्

हे सर्व जग रुद्र आणि नारायण यांच्यापासूनच उत्पन्न झाले आहे.

समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्

महादेव, जो ब्रह्मज्ञ लोकांचा आधार आहे, त्याच्याकडे शरण जावे.

जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्

त्याने गायींचा स्वामी, कातडी घालणारा देव याच्या शरण जाऊन आश्रय घेतला.

द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ

कलीयुगात, जे देवाचा द्वेष करतात, ते मोहात पडतात.

पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह

पूर्वजन्मातील संस्कारांच्या प्रभावामुळे आणि ब्रह्मदेवाच्या वचनामुळे—

ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

स्वयंभू ब्रह्मदेव, जो सर्व जगाचा स्वामी आहे, त्याने परवानगी दिली—

भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः

शंकराच्या कृपेने ते पुन्हा पूर्वीसारखे होतील.

शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्

आता दक्षाच्या सर्व कन्यांची वंशावळ ऐका.

ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

त्याने देव, गंधर्व, ऋषी, असुर आणि सर्प यांची निर्मिती केली.

तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

नंतर त्याने धर्माने, योग्य प्रकारे, मैथुन करून सर्व जीवांची निर्मिती केली.

सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

त्याच्या धर्मनिष्ठ कन्येपासून हजार पुत्र जन्माला आले.

षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

दक्ष प्रजापतीने वैरिणीपासून साठ कन्या उत्पन्न केल्या.

विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

त्यातील सत्तावीस कन्या सोमाला आणि चार कन्या अरिष्टनेमिला दिल्या.

द्वे चैवाङ्गिरसे तद्वत् तासां वक्ष्ये ऽथ निस्तरम्

अंगिरसाच्या दोन कन्या आहेत, त्यांचं वंश मी आता सांगतो.

संकल्पा च मुहूर्ता च साध्या विश्वा च भामिनी

त्या म्हणजे संकल्पा आणि मुहूर्ता, तसेच साध्या आणि विश्वा, हे तेजस्विनी.

विश्वाया विश्वदेवास्तु साध्या साध्यानजीजनत्

विश्वेपासून विश्वदेव जन्मले, आणि साध्येपासून साध्यगण उत्पन्न झाले.

भानोस्तु भानवश्चैव मुहूर्ता वै मुहूर्तजाः

भानूपासून भानव, आणि मुहूर्तेपासून मुहूर्तज उत्पन्न झाले.

संकल्पायास्तु संकल्पो धर्मपुत्रा दश स्मृताः

संकल्पेपासून संकल्प जन्मला; तिचे दहा पुत्र धर्मपुत्र म्हणून ओळखले जातात.

प्रत्यूषश्च प्रभासश्च वसवो ऽष्टौ प्रकीर्तिताः

प्रत्युष आणि प्रभास हे आठ वसुंपैकी गणले जातात.

ध्रुवस्य पुत्रो भगवान् कालो लोकप्रकालनः

ध्रुवाचा पुत्र म्हणजे भगवंत काळ, जो सर्व लोकांचा माप करणारा आहे.

पुरोजवो ऽनिलस्य स्यादविज्ञातगतिस्तथा

अनिलाचा पुत्र म्हणजे पुरोजव, ज्याची गती कुणालाही ज्ञात नाही.

विश्वकर्मा प्रभासस्य शिल्पकर्ता प्रजापतिः

प्रभासाचा पुत्र म्हणजे विश्वकर्मा, जो शिल्पकार आणि प्रजापती आहे.

कद्रुर्मुनिश्च धर्मज्ञा तत्पुत्रान् वै निबोधत

कद्रू आणि धर्म जाणणारा मुनी, त्यांचे पुत्र आता ऐका.