कूर्मपुराणम्

उवाच प्रणतान् देवान् प्राचेतसमथो हरः

हराने वाकलेल्या देवांना आणि प्रचेतस दक्षाला सांगितलं.

संपूज्यः सर्वयज्ञेषु न निन्द्यो ऽहं विशेषतः

सर्व यज्ञांत माझा सन्मान व्हावा, आणि विशेषतः माझी निंदा होऊ नये.

त्यक्त्वा लोकैषणामेतां मद्भक्तो भव यत्नतः

ही लोकांची इच्छा सोडून, मन लावून माझा भक्त हो.

तावत् तिष्ठ ममादेशात् स्वाधिकारेषु निर्वृतः

माझ्या आज्ञेने, स्वतःच्या कर्तव्यात समाधान मानून राहा.

अदर्शनमनुप्राप्तो दक्षस्यामिततेजसः

अमित तेज असलेल्या दक्षाला तो अदृश्य झाला.

व्याजहार स्वयं दक्षमशेषजगतो हितम्

त्याने स्वतः दक्षाला सर्व जगाच्या हिताची वचने सांगितली.

यदाचष्ट स्वयं देवः पालयैतदतन्द्रितः

देवाने स्वतः सांगितलं, 'हे नीट सांभाळ.'

पश्यन्त्येनं ब्रह्मभूता विद्वांसो वेदवादिनः

जे वेदज्ञ, ज्ञानी आणि ब्रह्मभाव प्राप्त झालेले आहेत, ते त्याला पाहतात.

स्तूयते वैदिकैर्मन्त्रैर्देवदेवो महेश्वरः

देवांचा देव महेश्वर वेदातील मंत्रांनी स्तुतीला पात्र ठरतो.

चेतसा भावयुक्तेन स याति परमं पदम्

जो मनापासून भक्तीने त्याचा विचार करतो, तो परमपदाला पोहोचतो.

कर्मणा मनसा वाचा समाराधय यत्नतः

कृतीने, मनाने आणि वाणीने, मन लावून त्याची उपासना कर.

भवन्ति सर्वदोषाय निन्दकस्य क्रिया यतः

जो दुसऱ्यांची निंदा करतो, त्याच्या सर्व कृतींमधून दोषच निर्माण होतात.

स देवदेवो भगवान् महादेवो न संशयः

तोच खरा देवांचा देव, महादेव भगवंत आहे, यात काहीच शंका नाही.

मोहादवेदनिष्ठत्वात् ते यान्ति नरकं नराः

मोहामुळे आणि चुकीच्या मतांवर ठाम राहिल्यामुळे असे लोक नरकात जातात.

एकीभावेन पश्यन्ति मुक्तिभाजो भवन्ति ते

जे एकतेने सर्वकाही पाहतात, तेच मुक्तीस पात्र होतात.

इति मत्वा यजेद् देवं स याति परमां गतिम्

असे समजून जो देवाची भक्ती करतो, तो सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतो.

इत्थं जगत् सर्वमिदं रुद्रनारायणोद्भवम्

हे सर्व जग रुद्र आणि नारायण यांच्यापासूनच उत्पन्न झाले आहे.

समाश्रयेन्महादेवं शरण्यं ब्रह्मवादिनाम्

महादेव, जो ब्रह्मज्ञ लोकांचा आधार आहे, त्याच्याकडे शरण जावे.

जगाम शरणं देवं गोपतिं कृत्तिवाससम्

त्याने गायींचा स्वामी, कातडी घालणारा देव याच्या शरण जाऊन आश्रय घेतला.

द्विषन्तो मोहिता देवं संबभूवुः कलिष्वथ

कलीयुगात, जे देवाचा द्वेष करतात, ते मोहात पडतात.

पूर्वसंस्कारमहात्म्याद् ब्रह्मणो वचनादिह

पूर्वजन्मातील संस्कारांच्या प्रभावामुळे आणि ब्रह्मदेवाच्या वचनामुळे—

ब्रह्माणं जगतामीशमनुज्ञाताः स्वयंभुवा

स्वयंभू ब्रह्मदेव, जो सर्व जगाचा स्वामी आहे, त्याने परवानगी दिली—

भविष्यन्ति यथा पूर्वं शङ्करस्य प्रसादतः

शंकराच्या कृपेने ते पुन्हा पूर्वीसारखे होतील.

शृणुध्वं दक्षपुत्रीणां सर्वासां चैव संततिम्

आता दक्षाच्या सर्व कन्यांची वंशावळ ऐका.

ससर्ज देवान् गन्धर्वान् ऋषींश्चैवासुरोरगान्

त्याने देव, गंधर्व, ऋषी, असुर आणि सर्प यांची निर्मिती केली.

तदा ससर्ज भूतानि मैथुनेनैव धर्मतः

नंतर त्याने धर्माने, योग्य प्रकारे, मैथुन करून सर्व जीवांची निर्मिती केली.

सुतायां धर्मयुक्तायां पुत्राणां तु सहस्त्रकम्

त्याच्या धर्मनिष्ठ कन्येपासून हजार पुत्र जन्माला आले.

षष्टिं दक्षो ऽसृजत् कन्या वैरण्यां वै प्रजापतिः

दक्ष प्रजापतीने वैरिणीपासून साठ कन्या उत्पन्न केल्या.

विंशत् सप्त च सोमाय चतस्त्रो ऽरिष्टनेमिने

त्यातील सत्तावीस कन्या सोमाला आणि चार कन्या अरिष्टनेमिला दिल्या.