कूर्मपुराणम्

रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः

शरण आलेल्यांचे रक्षण करणारा भगवंत विष्णू रक्षण करतो.

संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः

सर्व ऋषीगण आणि देव, जे ब्रह्मद्वेषी होते, त्यांच्याकडे पाहिले.

नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः

माणूस मोठे पाप कमावतो; याबद्दल काहीही शंका नाही.

दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

तेथे देवांनी केलेली कठोर शिक्षा त्वरित पडते.

समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः

दक्षाला मदत करणारे जे ब्राह्मण एकत्र आले होते,

विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः

लोकांनी वंदन केलेल्या महादेव शंकराची निंदा करण्यात आली.

निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः

खोट्या शास्त्रांमध्ये मन लावणारे लोक, खऱ्या ईश्वरमार्गाची निंदा करतात.

प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः

भयंकर कलियुग येऊन, कलियुगातील दोषांनी लोक त्रस्त होतील.

भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः

आपल्या भक्तांनी शरण आले तरी, हृषीकेश त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करतील.

जगाम मनसा रुद्रमशेषाघविनाशनम्

त्याने आपल्या मनाने सर्व पापांचा नाश करणाऱ्या रुद्राकडे वळण घेतले.

पतिं पशुपतिं देवं ज्ञात्वैतत् प्राह सर्वदृक्

सर्व प्राण्यांचा स्वामी, पशुपती देव ओळखून, सर्वज्ञानी असे म्हणाले.

विनिन्द्य भवतो भावमात्मानं चापि शङ्कर

शंकरा, तुझ्या आणि माझ्या स्वभावाची निंदा करून,

विनाशयाशु तं यज्ञं वरमेकं वृणोम्यहम्

मी एकच वर मागतो—तो यज्ञ लवकर नष्ट कर.

ससर्ज सहसा रुद्रं दक्षयज्ञजिघांसया

दक्षाच्या यज्ञाचा नाश करण्याच्या इच्छेने त्याने अचानक रुद्राची निर्मिती केली.

सहस्त्रपाणिं दुर्धर्षं युगान्तानलसन्निभम्

हजार हातांचा, कोणालाही न जिंकता येईल असा, युगाच्या अंताच्या ज्वाळेसारखा तो होता.

दण्डहस्तं महानादं शार्ङ्गिणं भूतिभूषणम्

हातात काठी, मोठ्या गर्जनेसह, धनुष्य घेऊन, अंगावर भस्म लावलेला तो होता.

स जातमात्रो देवेशमुपतस्थे कृताञ्जलिः

तो जन्मताच, देवांचा स्वामीसमोर हात जोडून उभा राहिला.

विनिन्द्य मां स यजते गङ्गाद्वारे गणेश्वर

गणेश्वरा, त्याने माझी निंदा करून गंगाद्वारी यज्ञ केला.

वीरभद्रेण दक्षस्य विनाशमगमत् क्रतुः

वीरभद्रामुळे दक्षाचा यज्ञ नष्ट झाला.

तया च सार्धं वृषभं समारुह्य ययौ गणः

तीसह त्याने वृषभावर बसून, तो गण निघून गेला.

रोमजा इति विख्यातास्तस्य साहाय्यकारिणः

त्याला मदत करणारे 'रोमजा' म्हणून प्रसिद्ध झाले.

कालाग्निरुद्रसंकाशा नादयन्तो दिशो दश

ते काळाग्निरुद्रासारखे दिसत होते आणि दहा दिशांना गर्जना करत होते.

समावृत्य गणश्रेष्ठं ययुर्दक्षमखं प्रति

गणांच्या प्रमुखाला वेढून, ते दक्षाच्या यज्ञाकडे गेले.

ददृशुर्यज्ञदेशं तं दक्षस्यामिततेजसः

त्यांनी अमाप तेज असलेल्या दक्षाच्या त्या यज्ञस्थळाकडे पाहिले.

वीणावेणुनिनादाढ्यं वेदवादाभिनादितम्

विणा आणि बासरीच्या निनादांनी, तसेच वेदपठणाच्या आवाजांनी ते स्थळ भरले होते.

उवाच भद्रया रुद्रैर्वोरभद्रः स्मयन्निव

वीरभद्राने हलक्याच हसत, सौम्यपणे रुद्रांना उत्तर दिलं.

भागाभिलप्सया प्राप्ता भागान् यच्छध्वमीप्सितान्

तुम्ही यज्ञातील भाग मिळवण्यासाठी आलात, हवे तसे भाग द्या.

तं ब्रूताज्ञापयति यो वेत्स्यामो हि वयं ततः

त्याला सांगा, 'तो जे आज्ञा देईल ते आम्ही नक्कीच करू.'

देवा ऊचुर्यज्ञभागे न च मन्त्रा इति प्रभुम्

देवतांनी म्हटलं, 'प्रभूंसाठी यज्ञाचा भाग नाही, ना मंत्र आहेत.'