कूर्मपुराणम्

विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्

पूर्वीच्या वैरामुळे त्याने गंगेच्या तीरावर भव्याची पूजा करताना त्याची निंदा केली.

सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः

सर्व ऋषी आणि श्रेष्ठ ऋषी एकत्र तिथे आले.

दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

दधीचि नावाच्या एका ऋषीने तेव्हा प्रचेतसाला विचारले.

स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

तो देव रुद्र आता योग्य विधीने का पूजला जात नाही?

न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते

शंकरासाठी पत्नीसमवेत मंत्र नाहीत म्हणून त्याची पूजा होत नाही.

शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

सर्व देव ऐकत असताना, सर्व ज्ञानाने परिपूर्ण असलेला तो स्वतः—

संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः

शंकर सर्व यज्ञांनी ओळखून नक्कीच पूजला जातो.

नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते

नग्न, कवटीधारी, विकृत, विश्वाचा आत्मा असलेला तो विधीस योग्य वाटत नाही.

सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

सत्त्वगुणाचा मूळ असलेला तो भगवंत सर्व कर्मकांडांत पूजला जातो.

सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

सर्व लोकांचा एकटा संहार करणारा, काळरूप परमेश्वर आहे.

सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः

तोच हा साक्षी, तेजस्वी, काळरूप, शंकराची मूर्ती असलेला आहे.

आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

आदित्य, म्हणजेच भगवंत सूर्य, काळ्या गळ्याचा आणि तांबड्या तेजाचा आहे.

पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्

हा विश्वाचा कर्ता, रुद्रस्वरूप आणि तीन वेदांनी बनलेला आहे, असे पाहा.

सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः

सर्वजण सूर्यच समजावे, कारण रविव्यतिरिक्त दुसरा सूर्य नाही.

बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः

त्याच्या वाक्याला मदत करणाऱ्यांनी 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.

सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

नंतर हजारोंनी आणि शेकडोंनी त्याची पुन्हा पुन्हा निंदा करण्यात आली.

अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया

विष्णूच्या मायेमुळे मोहून, त्यांनी दक्षाच्या शब्दांना मान दिला.

नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

नारायण हरि वगळता, त्यांनी दुसरा कोणताही देवाधिदेव पाहिला नाही.

पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत

सर्वजण पाहत असतानाच, तो क्षणात अदृश्य झाला.

रक्षकं जगतां देवं जगाम शरणं स्वयम्

जगाचा रक्षक देव स्वतःच शरण गेला.

रक्षते भगवान् विष्णुः शरणागतरक्षकः

शरण आलेल्यांचे रक्षण करणारा भगवंत विष्णू रक्षण करतो.

संप्रेक्ष्यर्षिगणान् देवान् सर्वान् वै ब्रह्मविद्विषः

सर्व ऋषीगण आणि देव, जे ब्रह्मद्वेषी होते, त्यांच्याकडे पाहिले.

नरः पापमवाप्नोति महद् वै नात्र संशयः

माणूस मोठे पाप कमावतो; याबद्दल काहीही शंका नाही.

दण्डो देवकृतस्तत्र सद्यः पतति दारुणः

तेथे देवांनी केलेली कठोर शिक्षा त्वरित पडते.

समागतान् ब्राह्मणांस्तान् दक्षसाहाय्यकारिणः

दक्षाला मदत करणारे जे ब्राह्मण एकत्र आले होते,

विनिन्दितो महादेवः शङ्करो लोकवन्दितः

लोकांनी वंदन केलेल्या महादेव शंकराची निंदा करण्यात आली.

निन्दन्तो ह्यैश्वरं मार्गं कुशास्त्रासक्तमानसाः

खोट्या शास्त्रांमध्ये मन लावणारे लोक, खऱ्या ईश्वरमार्गाची निंदा करतात.

प्राप्य घोरं कलियुगं कलिजैः किल पीडिताः

भयंकर कलियुग येऊन, कलियुगातील दोषांनी लोक त्रस्त होतील.

भविष्यति हृषीकेशः स्वाश्रितो ऽपि पराङ्मुखः

आपल्या भक्तांनी शरण आले तरी, हृषीकेश त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करतील.