कूर्मपुराणम्

त्वमप्यसत्सुतास्माकं गृहाद् गच्छ यथागतम्

तूही आमची अयोग्य मुलगी आहेस; जशी आलीस तशी घरातून निघून जा.

विनिन्द्य पितरं दक्षं ददाहात्मानमात्मना

तिने आपल्या वडील दक्ष यांचा निषेध केला आणि स्वतःच्या सामर्थ्याने स्वतःला जाळून टाकले.

हिमवद्दुहिता साभूत् तपसा तस्य तोषिता

ती हिमवंताची मुलगी झाली, कारण तिने कठोर तप करून त्यांना संतुष्ट केले.

शशाप दक्षं कुपितः समागत्याथ तद्गृहम्

तो रागावून दक्षाच्या घरी गेला आणि त्याला शाप दिला.

स्वस्यां सुतायां मूढात्मा पुत्रमुत्पादयिष्यसि

तू, भ्रमित मनाचा, आपल्या स्वतःच्या मुलीपासून पुत्र उत्पन्न करशील.

स्वायंभुवो ऽपि कालेन दक्षः प्राचेतसो ऽभवत्

काळानुसार, प्रचेतसांचा पुत्र दक्ष स्वायंभुव मन्वंतरात जन्माला आला.

विसर्गं दक्षपर्यन्तं शृण्वतां पापनाशनम्

दक्षापर्यंतची सृष्टीची कथा ऐकल्याने पाप नष्ट होते.

उत्पत्तिं विस्तरात् सूत ब्रूहि वैवस्वते ऽन्तरे

सूताजी, वैवस्वत मन्वंतरात सृष्टी कशी झाली ते सविस्तर सांग.

किमकार्षोन्महाबुद्धे श्रोतुमिच्छाम सांप्रतम्

त्या महाबुद्धीने काय केले, हे आम्हाला आता ऐकायचे आहे.

त्रिकालबद्धं पापघ्नं प्रजासर्गस्य विस्तरम्

तीन काळाशी निगडित आणि पाप नष्ट करणाऱ्या प्रजासृष्टीचे सविस्तर वर्णन.

विनिन्द्य पूर्ववैरेण गङ्गाद्वरे ऽयजद् भवम्

पूर्वीच्या वैरामुळे त्याने गंगेच्या तीरावर भव्याची पूजा करताना त्याची निंदा केली.

सहैव मुनिभिः सर्वैरागता मुनिपुङ्गवाः

सर्व ऋषी आणि श्रेष्ठ ऋषी एकत्र तिथे आले.

दधीचो नाम विप्रर्षिः प्राचेतसमथाब्रवीत्

दधीचि नावाच्या एका ऋषीने तेव्हा प्रचेतसाला विचारले.

स देवः सांप्रतं रुद्रो विधिना किं न पूज्यते

तो देव रुद्र आता योग्य विधीने का पूजला जात नाही?

न मन्त्रा भार्यया सार्धं शङ्करस्येति नेज्यते

शंकरासाठी पत्नीसमवेत मंत्र नाहीत म्हणून त्याची पूजा होत नाही.

शृण्वतां सर्वदेवानां सर्वज्ञानमयः स्वयम्

सर्व देव ऐकत असताना, सर्व ज्ञानाने परिपूर्ण असलेला तो स्वतः—

संपूज्यते सर्वयज्ञैर्विदित्वा किल शङ्करः

शंकर सर्व यज्ञांनी ओळखून नक्कीच पूजला जातो.

नग्नः कपाली विकृतो विश्वात्मा नोपपद्यते

नग्न, कवटीधारी, विकृत, विश्वाचा आत्मा असलेला तो विधीस योग्य वाटत नाही.

सत्त्वात्मको ऽसौ भगवानिज्यते सर्वकर्मसु

सत्त्वगुणाचा मूळ असलेला तो भगवंत सर्व कर्मकांडांत पूजला जातो.

सर्वलोकैकसंहर्ता कालात्मा परमेश्वरः

सर्व लोकांचा एकटा संहार करणारा, काळरूप परमेश्वर आहे.

सो ऽयं साक्षी तीव्ररोचिः कालात्मा शाङ्करीतनुः

तोच हा साक्षी, तेजस्वी, काळरूप, शंकराची मूर्ती असलेला आहे.

आदित्यो भगवान् सूर्यो नीलग्रीवो विलोहितः

आदित्य, म्हणजेच भगवंत सूर्य, काळ्या गळ्याचा आणि तांबड्या तेजाचा आहे.

पश्यैनं विश्वकर्माणं रुद्रमूर्ति त्रयीमयम्

हा विश्वाचा कर्ता, रुद्रस्वरूप आणि तीन वेदांनी बनलेला आहे, असे पाहा.

सर्वे सूर्या इति ज्ञेया न ह्यान्यो विद्यते रविः

सर्वजण सूर्यच समजावे, कारण रविव्यतिरिक्त दुसरा सूर्य नाही.

बाढमित्यब्रुवन् वाक्यं तस्य साहाय्यकारिणः

त्याच्या वाक्याला मदत करणाऱ्यांनी 'तसेच होवो' असे उत्तर दिले.

सहस्त्रशो ऽथ शतशो भूय एव विनिन्द्यते

नंतर हजारोंनी आणि शेकडोंनी त्याची पुन्हा पुन्हा निंदा करण्यात आली.

अपूजयन् दक्षवाक्यं मोहिता विष्णुमायया

विष्णूच्या मायेमुळे मोहून, त्यांनी दक्षाच्या शब्दांना मान दिला.

नापश्यन् देवमीशानमृते नारायणं हरिम्

नारायण हरि वगळता, त्यांनी दुसरा कोणताही देवाधिदेव पाहिला नाही.

पश्यतामेव सर्वेषां क्षणादन्तरधीयत

सर्वजण पाहत असतानाच, तो क्षणात अदृश्य झाला.