कूर्मपुराणम्

अर्चयित्वा महादेवं पुष्पैः पद्मोत्पलादिभिः

कमळ, निलकमळ यांसारख्या फुलांनी महादेवाची पूजा केली.

संप्रेक्षमाणो भास्वन्तं तुष्टाव परमेश्वरम्

तेजस्वी परमेश्वराकडे पाहत, त्याने त्याची स्तुती केली.

अन्यैश्च विविधैः स्तोत्रैः शांभवैर्वेदसंभवैः

विविध वेदांपासून उत्पन्न झालेल्या, शंभूच्या इतर अनेक स्तोत्रांनी त्याने स्तुती केली.

श्वेताश्वतरनामानं महापाशुपतोत्तमम्

त्याने श्रेष्ठ पाशुपतांमध्ये अग्रगण्य असलेला, श्वेताश्वतर नावाचा तेजस्वी ऋषी पाहिला.

तपसा कर्षितात्मानं शुक्लयज्ञोपवीतिनम्

तपस्येने आपले मन जिंकलेला, पांढऱ्या यज्ञोपवीत घातलेला तो होता.

ववन्दे शिरसा पादौ प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत्

त्याने डोक्याने पायाला वंदन केले, हात जोडून तो म्हणाला:

योगीश्वरो ऽद्य भगवान् दृष्टो योगविदां वरः

आज मी योगीश्वार, योगविद्येत श्रेष्ठ असणारा भगवंत पाहिला.

किं करिष्यामि शिष्यो ऽहं तव मां पालयानघ

मी तुझा शिष्य आहे, मी काय करू? पापरहित गुरु, मला रक्षण कर.

शिष्यत्वे परिजग्राह तपसा क्षीणकल्पषम्

तपस्येने दोष क्षीण झालेल्या त्याला शिष्य म्हणून स्वीकारले.

ददौ तदैश्वरं ज्ञानं स्वशाखाविहितं व्रतम्

मग त्याने आपल्याच शाखेने सांगितलेले व्रत आणि दैवी ज्ञान दिले.

अन्त्याश्रममिति ख्यातं ब्रह्मादिभिरनुष्ठितम्

ब्रह्मा आणि इतरांनी आचरलेले, शेवटचे आश्रम म्हणून प्रसिद्ध असलेले ते व्रत होते.

ब्राह्मणान् क्षत्रियान् वैश्यान् ब्रह्मचर्यपरायणान्

ब्रह्मचारी असणारे ब्राह्मण, क्षत्रिय आणि वैश्य हे सर्व,

समासते महादेवं ध्यायन्तो निष्कलं शिवम्

महादेवाचे ध्यान करतात, निर्गुण शिवाचा स्मरण करतात.

अध्यास्ते भगवानीशो भक्तानामनुकम्पया

भगवान आपल्या भक्तांवर दया करून तिथे वास करतात.

आराधयन्महादेवं लोकानां हितकाम्यया

सर्व लोकांचे कल्याण व्हावे म्हणून त्याने महादेवाची भक्ती केली.

आराध्य महतीं सिद्धिं लेभिरे देवदानवाः

त्यांनी भक्ती केल्यावर देव आणि दैत्यांना मोठे यश मिळाले.

दृष्ट्वा तपोबलाज्ज्ञानं लेभिरे सार्वकालिकम्

त्यांच्या तपश्चर्येचे सामर्थ्य पाहून त्यांना सर्व काळासाठी योग्य असे ज्ञान मिळाले.

तिष्ठ नित्यं मया सार्धं ततः सिद्धिमवाप्स्यसि

नेहमी माझ्यासोबत राहा, मग तुला सिद्धी मिळेल.

आचचक्षे महामन्त्रं यथावत् स्वार्थसिद्धये

त्याने स्वतःच्या हितासाठी योग्य प्रकारे मोठा मंत्र शिकवला.

अग्निरित्यादिकं पुण्यमृषिभिः संप्रवर्तितम्

अग्नीपासून सुरू होणारे पुण्यकर्म ऋषींनी प्रचलित केले.

साक्षात् पाशुपतो भूत्वा वेदाभ्यासरतो ऽभवत्

तो प्रत्यक्ष पाशुपत भक्त होऊन वेदाध्ययनात रमला.

शान्तो दान्तो जितक्रोधः संन्यासविधिमाश्रितः

शांत, संयमी, रागावर विजय मिळवलेला, त्याने संन्यासाचा मार्ग स्वीकारला.

प्राचीनबर्हिषं नाम्ना धनुर्वेदस्य पारगम्

प्राचीनबर्हिष नावाचा तो धनुर्विद्येत पारंगत झाला.

समुद्रतनयायां वै दश पुत्रानजीजनत्

त्याने समुद्रकन्येपासून दहा पुत्रांना जन्म दिला.

अधीतवन्तः स्वं वेदं नारायणपरायणाः

ते आपापला वेद शिकले आणि नारायणभक्त झाले.

दक्षो जज्ञे महाभागो यः पूर्वं ब्रह्मणः सुतः

पूर्वी ब्रह्माचा पुत्र असलेला, मोठ्या भाग्याचा दक्ष जन्माला आला.

कृत्वा विवादं रुद्रेण शप्तः प्राचेतसो ऽभवत्

त्याने रुद्राशी वाद केल्यावर शाप मिळून तो प्रचेतसांचा पुत्र झाला.

दृष्ट्वा यथोचितां पूजां दक्षाय प्रददौ स्वयम्

योग्य पूजा पाहून त्याने स्वतः ती दक्षाला अर्पण केली.

पूजामनर्हामन्विच्छन् जगाम कुपितो गृहम्

अयोग्य पूजा मिळावी अशी इच्छा धरून तो रागाने घरी गेला.