कूर्मपुराणम्

गङ्गा हिमवतो जज्ञे सर्वलोकैकपावनी

गंगा ही हिमवताची कन्या असून, ती सर्व लोकांची एकमेव पावन करणारी आहे.

यथावत् कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्

पूर्वी देवीचे श्रेष्ठ माहात्म्य योग्य प्रकारे सांगितले आहे.

व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत

आज आपण ते स्पष्ट केले; आता मनुची सृष्टी ऐका.

धर्मज्ञौ सुमहावीर्यौ शतरूपा व्यजीजनत्

शतरूपेने धर्म जाणणारे आणि अत्यंत सामर्थ्यशाली असे दोन पुत्र जन्माला घातले.

भक्तो नारायणे देवे प्राप्तवान् स्थानमुत्तमम्

तो नारायणाचा भक्त होता आणि त्याने सर्वोच्च स्थान प्राप्त केले.

श्लिष्टेराधत्त सुच्छाया पञ्च पुत्रानकल्पषान्

श्लिष्टा पासून त्याला पाच दोषरहित आणि उत्तम स्वभावाचे पुत्र झाले.

आराध्य पुरुषं विष्णुं शालग्रामे जनार्दनम्

त्याने शालग्राम येथे विष्णू, जनार्दनाची भक्तीपूर्वक पूजा केली.

नारायणपरान् शुद्धान् स्वधर्मपरिपालकान्

नारायण भक्त, शुद्ध आणि आपापल्या कर्तव्याचे पालन करणारे,

प्रजापतेरात्मजायां वीरणस्य महात्मनः

प्रजापतीच्या पत्नीमध्ये, महात्मा वीरण यांचे,

कन्यायां सुमहावीर्या वैराजस्य प्रजापतेः

अत्यंत पराक्रमी वैराज प्रजापती यांच्या कन्येत,

अग्निष्टुदतिरात्रश्च सुद्युम्नश्चाभिमन्युकः

अग्निष्टुत, अतिरात्र, सुध्युम्न आणि अभिमन्यु,

अङ्गं सुमनसं स्वातिं क्रतुमङ्गिरसं शिवम्

अंग, सुमनस, स्वाती, क्रतु, अंगिरस आणि शिव,

यो ऽसौ पृथुरिति ख्यातः प्रजापालो महाबलः

जो पृथु म्हणून प्रसिद्ध आहे, तो महाबलवान प्रजांचा रक्षक,

नियोगाद् ब्रह्मणः सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा

ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने, बलवान इंद्रासह,

सूतः पौराणिको जज्ञे मायारूपः स्वयं हरिः

सूतरूपी पुराणकथाकार जन्मास आला — मायारूपात स्वतः हरि.

तं मां नित्त मुनिश्रेष्ठाः पूर्वोद्भूतं सनातनम्

मुनिश्रेष्ठांनो, तो प्राचीन मी, जो पूर्वी उत्पन्न झाला,

श्रावयामास मां प्रीत्या पुराणं पुरुषो हरिः

हरि, परम पुरुष, प्रेमाने मला पुराण ऐकवले.

तेषां पुराणवक्तृत्वं वृत्तिरासीदजाज्ञया

त्यांच्यासाठी, आज्ञेने पुराण सांगणे हेच उपजीविका झाले.

सार्वभौमो महातेजाः स्वधर्मपरिपालकः

तो सार्वभौम, तेजस्वी आणि आपले कर्तव्य पाळणारा राजा,

गोवर्धनगिरिं प्राप्य तपस्तेपे जितेन्द्रियः

गोवर्धन पर्वतावर जाऊन, इंद्रियांवर विजय मिळवून त्याने तप केला.

आगत्य देवो राजानं प्राह दामोदरः स्वयम्

स्वतः दामोदर देव तेथे आला आणि राजाशी बोलला.

एकमुक्त्वा हृषीकेशः स्वकीयां प्रकृतिं गतः

हृषीकेशाने एकच शब्द सांगितला आणि आपल्या स्वरूपात परत गेला.

अपालयत् स्वकं राज्यं न्यायेन मधुसूदने

त्याने आपले राज्य न्यायाने चालवले, हे मधुसूदन.

खिखण्डनं हविर्धानमन्तर्धाना व्यजायत

खिखंडन, हविर्धान आणि अंतर्धान यांचा जन्म झाला.

धार्मिको रूपसंपन्नो वेदवेदाङ्गपारगः

धर्मनिष्ठ, सुंदर आणि वेद व वेदांगांचा पारंगत असा.

मतिं चक्रे भाग्ययोगात् संन्यां प्रति धर्मवित्

धर्म जाणणाऱ्याने, आपल्या भाग्यामुळे, संन्यास घ्यायचे ठरवले.

जगाम हिमवत्पृष्ठं कदाचित् सिद्धसेवितम्

कधीतरी तो सिद्धांनी वास केलेल्या हिमालयाच्या डोंगरावर गेला.

अपश्यद् योगिनां गम्यमगम्यं ब्रह्मविद्विषाम्

त्याने योगींना मिळणारी आणि न मिळणारी अशी, ब्रह्मद्वेष्ट्यांना अडगळीची ठिकाणे पाहिली.

पद्मोत्पलवनोपेता सिद्धाश्रमविभूषिता

कमळ आणि निलकमळांच्या बागांनी भरलेली, सिद्धांच्या आश्रमांनी शोभलेली ती जागा होती.